કૃતનિત્યક્રિયો હૃષ્ટઃ કુણ્ડલાંગદભૂષિતઃ
દૈનિક કર્મો પૂરા કરીને, આનંદિત મનથી, કાનમાં કુંડળ અને હાથમાં કડાં પહેરીને,
પદ્મમષ્ટદલં કૃત્વા તસ્મિન્નૌદુમ્બરે શુભે વિધિં વિષ્ણું ચ રુદ્રં ચ વરદાં ચ સરસ્વતીમ્
પવિત્ર ઉદુંબરનાં ફણિયાં પર આઠ પાંખડીઓવાળું કમળ દોરીને, તેમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને વરદાન આપનારી સરસ્વતીની સ્થાપના કરવી.
વીણાપુસ્તકસંયુક્તાં પૂજયેત્સ્વસ્થમાનસઃ
શાંત મનથી, વીણા અને પુસ્તક ધરાવતી દેવીની પૂજા કરવી.
પુષ્પૈર્ધૂપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્નારિકેલફલાદિભિઃ
પુષ્પો, ધૂપ, નૈવેદ્ય અને નાળિયેર સહિતના ફળો વડે પૂજન કરવું.
વિપ્રાય વેદવિદુષે ગાં દદ્યાચ્ચ સવત્સકામ્ 2.4.11.
વેદ જાણનારા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને વાછડીવાળી ગાય દાનમાં આપવી.
હે વિપ્ર તે ત્વિમાં સૌમ્યાં ધેનું સંપ્રદદામ્યહમ્
હે બ્રાહ્મણ, હું તમને આ શાંત અને સૌમ્ય ગાય અર્પણ કરું છું.
તદલાભે તુ વિપ્રાય ભક્ત્યા દદ્યાદુપાનહૌ
જો એ શક્ય ન હોય તો, ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણને ચંપલ આપવી.
જ્ઞાતિશ્રેષ્ઠાન્વયોવૃદ્ધાન્સમ્યગ્ભક્ત્યાઽભિવાદયેત્
સૌથી વડીલ અને શ્રેષ્ઠ કુટુંબજનોને યોગ્ય ભક્તિથી વંદન કરવું.
તતઃ સોદરસંપન્ના ભગિની યા ભવેન્મુને
પછી, હે મુનિ, જે બહેન માતાની જ ગર્ભથી જન્મેલી હોય,
ભગિનિ સુભગે ભદ્રે ત્વદંઘ્રિસરસીરુહમ્
હે બહેન, સુભાગ્યવતી અને શુભે, તમારા કમળ જેવા પગ—
ઇત્યુક્ત્વા ભગિનીં તાં તુ વિષ્ણુબુદ્ધ્યાઽભિવાદયેત્
આ રીતે કહીને, ભાઈએ પોતાની બહેનને ભગવાન વિષ્ણુની ભાવનાથી વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કરવું જોઈએ.
ભગિન્યા ભ્રાતરં વાક્યં વક્તવ્યં પ્રતિ નારદ
હે નારદ, બહેનએ પોતાના ભાઈને આ શબ્દો કહેવા જોઈએ.
ભોક્તવ્યં તેઽદ્ય મદ્ગેહે સ્વાયુષે કુલદીપક
હે કુળના પ્રકાશ, આજે તમારે મારા ઘરે જમવું જ પડશે, તમારા આયુષ્ય માટે.
સ્વસુર્નરો વેશ્મનિ યો ન ભુંક્તે યમદ્વિતીયાદિનમત્ર લબ્ધ્વા 2.4.11.
જે ભાઈ યમદ્વિતીયાના દિવસે બહેનના ઘરે આમંત્રણ મળ્યા પછી પણ ત્યાં જમતો નથી—
ઇતિ પાપા રટંતીહ બ્રહ્મહત્યાદયસ્તથા
એવા માણસને અહીં બ્રહ્મહત્યાદિ પાપો ઉઘાડા પાડે છે.
શુક્લાયાં તુ દ્વિતીયાયાં વિશ્રુતાયાં જગત્ત્રયે
આ પ્રકાશવંતી પક્ષની પ્રસિદ્ધ બીજી તિથિ, જે ત્રણેય લોકમાં ઉજવાય છે—
ઇત્યુક્તઃ સ તથેત્યુક્તા ભગિનીં પૂજયેદ્વ્રતી
આ રીતે કહેતાં, ભાઈ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, ઉપવાસ રાખનાર ભાઈએ બહેનનું સન્માન કરવું જોઈએ.
અગ્રજામભિવંદ્યાઽથ આશિષં ચ પ્રગૃહ્ય ચ
પછી, મોટી બહેનને વંદન કરીને અને તેની આશીર્વાદ મેળવીને—
અભાવે સ્વસ્ય તુ સ્વસુઃ પિતૃવ્યાઃ સ્વપિતુઃ સ્વસા
જો પોતાની બહેન ન હોય, તો પિતાની બહેન અથવા કાકીને સન્માન આપવું જોઈએ.
એવં યઃ કુરુતે પુત્ર દ્વિતીયાં યમનામિકામ્
હે પુત્ર, જે કોઈ આ રીતે યમદ્વિતીયાનું વ્રત કરે છે—
ઇહ ભુક્ત્વા તુ વિપુલાન્ભોગાનન્યાન્યથેપ્સિતાન્
એ અહીં અનેક આનંદ અને ઈચ્છિત સુખો ભોગવે છે.
વ્રતાન્યેતાનિ સર્વાણિ દાનાનિ વિવિધાનિ ચ
આ બધા વ્રતો અને વિવિધ પ્રકારના દાન—
કથાં યમદ્વિતીયાયા વ્રતસ્થઃ શૃણુયાન્નરઃ
યમદ્વિતીયાનું વ્રત રાખનાર વ્યક્તિએ તેની કથા સાંભળવી જોઈએ.
ભાનુજાયાં નરઃ સ્નાત્વા યમલોકં ન પશ્યતિ 2.4.11.
ભાનુની દીકરીના દિવસે જે માણસ સ્નાન કરે છે, તે યમલોકને નથી જોતો.
કાર્તિકે શુક્લપક્ષે તુ દ્વિતીયાયાં તુ શૌનક
હે શૌનક, કાર્તિકના શુક્લપક્ષની બીજી તિથીએ—
દ્વિતીયાયાં મહોત્સર્ગો નારકીયાશ્ચ તર્પિતાઃ
બીજી તિથીએ મહાન હવન થાય છે અને નરકવાસીઓ તૃપ્ત થાય છે.
અત્રાઽઽશિતાશ્ચ સંતુષ્ટાઃ સ્થિતાઃ સર્વે યદૃચ્છયા
અહીં જમનાર બધા સંતોષ પામે છે અને પોતાની ઈચ્છાથી રહે છે.
અતો યમદ્વિતીયેયં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા
આથી યમદ્વિતીયા ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
સ્નેહેન ભગિનીહસ્તાદ્ભોક્તવ્યં બલવર્ધનમ્
પ્યારમાં, બહેનના હાથેથી મળતું શક્તિદાયક ભોજન ખાવું જોઈએ.
મહિષાસનમારૂઢો દંડમુદ્ગરભૃત્પ્રભુઃ
મહાન ભગવાન મહિષ પર બેઠા છે અને હાથમાં દંડ તથા ગદા ધરાવે છે.