યદિ સ્યુઃ સંગવાદર્વાગેતાશ્ચ તિથયસ્ત્રયઃ
જો આ ત્રણ તિથિઓ સાથે-સાથે કે અલગ-અલગ આવે—
કૌમોદિન્યાસ્તુ માહાત્મ્યં પ્રષ્ટુમિચ્છામહે દ્વિજાઃ
હું, દ્વિજજનો, કૌમોદિનીનું મહાત્મ્ય પૂછવા ઇચ્છું છું.
કિમર્થં ક્રિયતે સા તુ તસ્યાઃ કા દેવતા ભવેત્ 2.4.9.
એ કૃત્ય શા માટે કરવામાં આવે છે અને તેની મુખ્ય દેવી કોણ છે?
પ્રહર્ષઃ કોઽત્ર નિર્દિષ્ટઃ ક્રીડા કાઽત્ર પ્રકીર્તિતા
અહીં કયો આનંદ દર્શાવાયો છે અને કઈ રમણીઓનું વર્ણન થયું છે?
સ્નાત્વા દેવાન્પિતૄન્ભક્ત્યા સંપૂજ્યાઽથ પ્રણમ્ય ચ
સ્નાન કરીને, ભક્તિપૂર્વક દેવતાઓ અને પિતૃઓનું પૂજન કરીને, પછી તેમને વંદન કરવું જોઈએ.
કૃત્વા તુ પાર્વણશ્રાદ્ધં દધિક્ષીરઘૃતાદિભિઃ
પછી દહીં, દુધ, ઘી વગેરેથી પાર્વણ શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.
તતઃ પ્રદોષસમયે પૂજયેદિંદિરાં શુભામ્
તે પછી, સાંજના સમયે શુભ ઇંદિરાનું પૂજન કરવું જોઈએ.
નાનાપુષ્પૈઃ પલ્લવૈશ્ચ ચિત્રૈશ્ચાઽપિ વિચિત્રિતમ્
વિવિધ ફૂલો, પાંદડા અને સુંદર શણગારથી તેને શોભાવવું જોઈએ.
સંપૂજ્યા દેવનાર્યોઽપિ વહુભિશ્ચોપચારકૈઃ
દેવસ્ત્રીઓનું પણ અનેક ઉપચારોથી પૂજન કરવું જોઈએ.
અસ્મિન્નહનિ સર્વેઽપિ વિષ્ણુના મોચિતાઃ પુરા
આ દિવસે, વિષ્ણુએ બધા જીવોને મુક્ત કર્યા હતા.
લક્ષ્મ્યા સાર્દ્ધં તતો દેવા જગ્મુઃ ક્ષીરોદધૌ પુનઃ
પછી, લક્ષ્મી સાથે દેવતાઓ ફરીથી ક્ષીર સાગરમાં ગયા.
રચનીયાઃ સૂત્રગર્ભાઃ પર્યંકાશ્ચ સુતૂલિકાઃ
સૂત્રથી વણાયેલા પથારા અને નરમ તુલિકાઓ તૈયાર કરવી જોઈએ.
સ્થાપયેત્તાન્સુરાઁલ્લક્ષ્મીં વેદઘોષસમન્વિતઃ 2.4.9.
એ દેવતાઓને અને લક્ષ્મીને, વેદના મંગળઘોષ સાથે, સ્થાપિત કરવી જોઈએ.
અતોઽત્ર વિધિવત્કાર્યા તુષ્ટ્યૈ તુ સુખસુપ્તિકા
અહીં યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે સંતોષ માટે આરામદાયક સુવાટું તૈયાર કરવું જોઈએ.
કુર્યાત્તસ્ય ગૃહં મુક્ત્વા તત્પદ્મા ક્વાઽપિ ન વ્રજેત્
લક્ષ્મી માટે ઘર બનાવવું જોઈએ; એ વિના પદ્મા ક્યાંય જતી નથી.
ધનચિન્તા વિહીનાસ્તે કથં રાત્રૌ સ્વપંતિ હિ
જેને ધનની ચિંતા નથી, એ રાતે કેટલી શાંતિથી ઊંઘે છે!
સ તુ દારિદ્ર્યનિર્મુક્તઃ સ્વજાતૌ સ્યાત્પ્રતિષ્ઠિતઃ
જે ગરીબીમાંથી મુક્ત થાય છે, તે પોતાના કુળમાં સ્થિર થાય છે.
પાચયિત્વા ગવ્યદુગ્ધં સિતાં દત્ત્વા યથોચિતામ્
ગાયનું દૂધ ઉકાળી, યોગ્ય પ્રમાણમાં ખાંડ નાખવી જોઈએ.
અન્યચ્ચતુર્વિધં ભક્ષ્યં દદ્યાચ્છ્રીઃ પ્રીયતામિતિ
બીજું, ચાર પ્રકારના ખોરાક પણ આપવાના, કહેવું કે 'શ્રી પ્રસન્ન થાય.'
પ્રબોધસમયે લક્ષ્મીં બોધયિત્વા ભુનક્તિ યા
જ્યારે લક્ષ્મીને જાગૃત કરી, એ સમયે જે ભોજન કરે છે—
અભયં પ્રાપ્ય વિપ્રેભ્યો વિષ્ણુભીતાઃ સુરદ્વિષઃ
વિષ્ણુથી ડરતા, દેવદ્વેષી દુશ્મનો, બ્રાહ્મણો પાસેથી આશ્રય પામી, નિર્ભય થાય છે.
ત્વં જ્યોતિઃ શ્રીરવીન્દ્વગ્નિવિદ્યુત્સૌવર્ણતારકાઃ
તું પ્રકાશ છે—શ્રી, સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ, વીજળી, સોનું અને તારાઓ.
યા લક્ષ્મીર્દિવસે પુણ્યે દીપાવલ્યાં ચ ભૂતલે 2.4.9.
એ લક્ષ્મી, જે શુભ દીપાવલીના દિવસે પૃથ્વી પર રહે છે—
દીપદાનં તતઃ કુર્યાત્પ્રદોષે ચ તથોલ્મુકમ્
પછી દીવો દાન કરવો, અને સાંજે પણ મશાલો પ્રગટાવવી.
દીપવૃક્ષાસ્તથા કાર્યાઃ શક્ત્યા દેવગૃહાદિષુ
શક્તિ પ્રમાણે, દેવમંદિરો અને અન્ય સ્થળોએ દીપવૃક્ષ પણ બનાવવાના.
વૃક્ષમૂલેષુ ગોષ્ઠેષુ ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ
વૃક્ષના મૂળે, ગૌશાળામાં, ચોરાસ્તા પર અને ઘરમાં પણ.
સર્વં પુરમલંકૃત્ય પ્રદોષે તદનન્તરમ્
આખું શહેર શણગાર્યા પછી, પછી સાંજે—
અલંકૃતેન ભોક્તવ્યં નવવસ્ત્રોપશોભિના
નવા કપડાં પહેરીને, શણગારાઈને ભોજન કરવું.
અદ્ય રાજ્યં બલેર્લોકા યથેચ્છં ક્રીડ્યતામિતિ
આજે બલિનું રાજ્ય, લોકો પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે રમે.
તેભ્યો દદ્યાત્ક્રીડનકં તતઃ પશ્યેચ્છુભાશુભ્ય
તેમને રમકડાં આપવાના, પછી શુભ-અશુભ ચિન્હો જોવાના.