નિષિદ્ધેષુ ચ પત્રેષુ ભોજનં નૈવ કારયેત્ એતત્પત્રેષુ ભોક્તવ્યં પુષ્કરે ન કદાચન
નિષિદ્ધ પાંદડામાં ભોજન કરવું નહીં; પુષ્કરમાં આ પાંદડામાં ક્યારેય ભોજન કરવું નહીં.
કાર્તિકે માસિ સંપ્રાપ્તે યઃ કુર્યાદ્વનભોજનમ્
કાર્તિક મહિનો આવે ત્યારે, જે વનમાં ભોજન કરે—
પ્રાતઃસ્નાનં તુ કર્તવ્યં તથૈવ હરિપૂજનમ્ 2.4.6.
સવારમાં સ્નાન કરવું અને એ જ રીતે હરિની પૂજા કરવી જોઈએ.
ગોપીચંદનદાનં તુ ગોદાનં શ્રોત્રિયાય ચ
ગોપીચંદન આપવું, અને શ્રોત્રીય બ્રાહ્મણને ગાય દાન કરવું જોઈએ.
કદલીફલદાનં તુ દાનં ધાત્રીફલસ્ય ચ
કેળાં અને આમળાંનું દાન કરવું પણ પુણ્યનું કામ છે.
શાકાદિદાનં કુર્વીત ચાન્નદાનં વિશેષતઃ
શાકભાજી અને એવું જ ખાવાનું દાન કરવું જોઈએ, અને ખાસ કરીને ભાતનું દાન કરવું ઉત્તમ છે.
પૌરાણિકાય યો દદ્યાદામાન્નં ઘૃતપાયસમ્
જે વ્યક્તિ પુરાણોનું પાઠ કરનારને ઘી અને દુધ સાથેનો ભાત આપે છે—
કમલૈઃ પૂજયેદ્યસ્તુ કાર્તિકે કમલાપ્રિયમ્
જે કાર્તિક માસમાં કમળના ફૂલો વડે લક્ષ્મીપ્રિય ભગવાનની પૂજા કરે છે—
કાર્તિકે તુલસીપત્રં યો ભક્ત્યા વિષ્ણવેઽર્પયેત્
કાર્તિકમાં જે ભક્તિપૂર્વક વિષ્ણુને તુલસીના પાન અર્પણ કરે છે—
કાર્તિકે કેતકીપુષ્પૈરર્ચયેદ્ગરુડધ્વજમ્
કાર્તિક માસમાં જે કેતકીના ફૂલો વડે ગરુડધ્વજ ભગવાનની આરાધના કરે છે—
શંખદાનં તુ યઃ કુર્યાત્તથા ચક્રાંકિતસ્ય ચ
જે શંખ અથવા ચક્રવાળા શંખનું દાન કરે છે—
ગીતાપાઠં તુ યઃ કુર્યાત્કાર્તિકે વિષ્ણુવલ્લભે
જે કાર્તિકમાં, વિષ્ણુપ્રિય મહિને, ગીતાનું પઠન કરે છે—
શ્રીમદ્રાગવતસ્યાઽપિ શ્રવણં યઃ સમાચરેત્ 2.4.6.
જે શ્રીમદ્ ભાગવતનું શ્રવણ પણ કરે છે—
એકાદશ્યાં નિરાહારમુપવાસં કરોતિ યઃ
જે એકાદશીના દિવસે નિર્વ્યાજ ઉપવાસ રાખે છે—
શાલિગ્રામસ્ય નૈવેદ્યં કોટિયજ્ઞફલં લભેત્
શાલિગ્રામને ભોજનનું નૈવેદ્ય અર્પણ કરવાથી કરોડ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
પૂજાકાલે તુ દેવસ્ય ઘણ્ટાનાદં કરોતિ યઃ
જે દેવની પૂજાના સમયે ઘંટ વગાડે છે—
પરાન્નં વર્જયેદ્યસ્તુ કાર્તિકે વિષ્ણુતુષ્ટયે
કાર્તિકમાં, વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવા માટે, જે બીજાનું ખાવાનું ટાળી દે છે—
અધ્વગં તુ પરિશ્રાંતં કાલે ચ ગૃહમાગતમ્
માર્ગ પર થાકી ગયેલો યાત્રિક યોગ્ય સમયે ઘરમાં આવે—
નિંદાં કુર્વંતિ યે મૂઢા વૈષ્ણવાનાં મહાત્મનામ્
જે મૂઢ લોકો વૈષ્ણવ મહાત્માઓની નિંદા કરે છે—
દૃષ્ટ્વા ભાગવતાન્વિપ્રાન્સન્મુખો ન ચ યાતિ હિ
ભગવાનના ભક્ત બ્રાહ્મણોને જોઈને પણ જે આગળ વધતો નથી—
નિંદાં ભગવતઃ શૃણ્વંસ્તત્પરસ્ય જનસ્ય ચ
ભગવાન અથવા તેમના ભક્તોની નિંદા સાંભળે છે—
પ્રદક્ષિણાં તુ યઃ કુર્યાત્કાર્તિકે કેશવસ્ય હિ
કાર્તિક માસમાં જે કેશવ ભગવાનની પરિક્રમા કરે છે—
દંડપ્રણામં યઃ કુર્યાત્કાર્તિકે કેશવાઽગ્રતઃ 2.4.6.
કર્તિક મહિનામાં જે કોઈ કેશવજીની સામે દંડવત્ પ્રણામ કરે છે,
કુટુમ્બભોજનં ચૈવ કાર્તિકે ભક્તિસંયુતઃ
અને જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક પોતાના કુટુંબને કાર્તિકમાં ભોજન કરાવે છે,
પરસ્ત્રીસંગમં યસ્તુ કાર્તિકે કુરુતે નરઃ
પણ જે પુરુષ કાર્તિકમાં પરસ્ત્રી સાથે સંબંધ રાખે છે,
તુલસીમૃત્તિકાપુંડ્રં લલાટે યસ્ય દૃશ્યતે
જેના કપાળ પર તુલસી, માટી અથવા પુણ્ય તિલકનું ચિહ્ન દેખાય છે,
શાકં વા લવણં વાઽપિ યત્કિંચિદ્વા ભવિષ્યતિ
શાક, મીઠું કે બીજું કંઈ પણ હોય,
ઇત્યાદ્યા બહવો ધર્માઃ કાર્તિકે વિષ્ણુવલ્લભાઃ
આ રીતે કાર્તિક મહિનામાં અનેક ધર્મો છે, જે વિષ્ણુને પ્રિય છે,
હરિસંતુષ્ટયે કાર્યસ્ત્યાગો વા સ્વેષ્ટવસ્તુનઃ
હરિની પ્રસન્નતા માટે મનપસંદ વસ્તુનો ત્યાગ પણ કરવો જોઈએ,
સર્વવ્રતાનિ ચૈકત્ર સત્યવ્રતમથૈકતઃ
બધા વ્રતોનું પાલન એક સાથે, અથવા માત્ર સત્યવ્રતનું પાલન,