તદાધ્વનિ જાતશ્રમઃ ક્ષુત્તૃષ્ણાભિભૂતઃ કસ્મિંશ્ચિદ્વનોદ્દેશે નીલવનમપશ્યચ્ચાવિવેશ
આ સફરમાં થાકેને, ભૂખ અને તરસથી પીડાયેલી હાલતમાં, તેણે એક વિસ્તારમાં નીલવણ જોયું અને તેમાં પ્રવેશ્યો.
તસ્ય વનખણ્ડસ્ય દક્ષિણભાગે સરો દૃષ્ટ્વા સાશ્વ એવ વ્યગાહત
એ જંગલના દક્ષિણ ભાગમાં, સરોવર જોઈને, એ ઘોડા સાથે જ તેમાં ઉતરી ગયો.
અથાશ્વસ્થઃ સન્મૃણાલમશ્વસ્યાગ્રતો નિક્ષિપ્ય પુષ્કરિણીં સમુપાવિશત્
પછી, આરામ મેળવીને, એણે ઘોડાની લગામ આગળ મૂકી અને પાદર પાસે બેઠો.
શયિતસ્તતઃ શયાનો ગીતમશૃણોત્
ત્યાં સૂઈને આરામ લેતો હતો ત્યારે એણે ગીત સાંભળ્યું.
સ શ્રુત્વાચિંતયન્નેહ મનુષ્યગતિં પ્રપશ્યામિ
એ સાંભળીને એ વિચારી ઉઠ્યો, 'અહીં તો માનવોની હાજરી દેખાય છે.'
કસ્ય ખલ્વયં ગીતશબ્દ ઇત્યવલોકયામાસ
'આ ગીતનો અવાજ કોણે કર્યો હશે?' એમ વિચારીને એ ચારે બાજુ જોયું.
અથાપશ્યત્કન્યાં પરમરૂપદર્શનીયાં પુષ્પાણિ વિચિન્વંતીં ચાથ રાજા સમીપે પર્યક્રામત્ ।। ૫.૨.૮૪.
પછી એણે અતિ સુંદર યુવતીને ફૂલ ચુંટતી જોઈ અને રાજા એના નજીક ગયો.
તામબ્રવીદ્રાજા કસ્યાસિ ત્વં કન્યા પરમરૂપદર્શનીયા પુષ્પાણિ વિચિન્વતી
રાજાએ એ યુવતીને પૂછ્યું: 'તું કોની દીકરી છે, અતિ સુંદર યુવતી, ફૂલ ચુંટતી?'
સાથ રાજસમીપે ગત્વેતિ પ્રોવાચ કન્યાસ્મીતિ
પછી તે રાજા પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'હું કન્યા છું.'
રાજોવાચ અર્થી તવાસ્મીતિ
રાજાએ કહ્યું: 'હું તારો ઇચ્છુક છું.'
અથોવાચ કન્યા
પછી કન્યાએ વાત કરી.
તાં રાજા સમપૃચ્છત્કસ્તે સમય ઇતિ
રાજાએ પુછ્યું: 'તારી શરત શું છે?'
તતઃ કન્યા તમુવાચ નોદકં દર્શયિતવ્યમિતિ
પછી કન્યાએ કહ્યું: 'પાણી બતાવવું નહીં.'
રાજા બાઢમિત્યુક્તા તાં સમાગમ્ય તયા સહાસ્તે
રાજાએ કહ્યું: 'મને મંજુર છે,' અને પછી તે કન્યાની સાથે રહી.
તત્રૈવાસન્ને રાજનિ સેના ત્વાગચ્છત્ તયા સહોપવિષ્ટં રાજાનં પરિવાર્ય ચાતિષ્ઠત્
ત્યાં નજીક રાજા બેઠો હતો ત્યારે સેનાએ આવી, રાજા અને કન્યા સાથે બેઠા અને સેનાએ તેમને ઘેરી લીધા.
સભાજિતશ્ચ રાજા તથૈવ શિબિ કયા પ્રાયાત્
રાજાને સન્માન મળ્યો અને શિબી પણ એ જ રીતે ચાલ્યો ગયો.
કિમત્ર પ્રયોજનં વિદ્યતે ઇત્યબ્રુવંસ્તાઃ સ્ત્રિયો પૂર્વમેવ પશ્યામસ્તદુદકં નાત્રાશ્રિયત ઇતિ ।। ૫.૨.૮૪.
સ્ત્રીઓએ કહ્યું: 'અહીં શું કામ છે? અમે તો એ પાણી પહેલેથી જોઈ લીધું છે; અહીં એનું કોઈ મહત્વ નથી.'
અથામા ત્યશ્ચ નિરુદકં કારયિત્વા દારુવૃક્ષં વૃદ્ધપુષ્પફલં શરદ્યુપલભ્ય રાજાનામબ્રવીત્
પછી અમાત્યએ ત્યાં પાણી વગરનું કર્યું, પછી શરદમાં ફૂલ અને ફળથી ભરેલું વૃદ્ધ લાકડાનું વૃક્ષ જોયું અને રાજાઓને કહ્યું.
સ તસ્ય વચનાત્ત યૈવ સહ દેવ્યા વનં પ્રાવિશત્
એના કહેવા પ્રમાણે, તે રાણી સાથે વનમાં ગયો.
સકલત્રસ્તસ્મિન્વને રમ્યે તયૈવ સહ રેમે
તે સુંદર વનમાં પત્ની સાથે આનંદથી રહ્યો.
પ્રવિશ્ય ચ રાજા સહ પ્રિયયા સુધાધવલસલિલપૂર્ણાં વાપીમપશ્યત્
પછી રાજાએ પોતાની પ્રિય સાથે જઈને અમૃત જેવું સફેદ પાણી ભરેલી વાપી જોઈ.
વાપીં દર્દુરૈઃ પૂર્ણાં દૃષ્ટ્વૈવ ચ તાં તસ્યા એવ તીરે તયા દેવ્યાતિષ્ઠત્
વાપી બગલાંથી ભરેલી જોઈને, તે રાણી સાથે એ જ કાંઠે ઊભો રહ્યો.
અથ તાં દેવીં રાજાબ્રવીત્
પછી રાજાએ રાણી સાથે વાત કરી.
સા ચ તદ્વચઃ શ્રુત્વા તીર્થવાપીં ન્યમજ્જન્ન પુનરુદમજ્જત્
એ વાત સાંભળી, રાણીએ તીર્થવાપીમાં ડૂબકી મારી અને પછી ફરી બહાર આવી.
વાપીં દર્દુરૈર્ પૂર્ણાં દૃષ્ટ્વા આજ્ઞાપયામાસ ભૃત્યાન્સર્વદર્દુરવધઃ ક્રિયતામિતિ
વાપી બગલાંથી ભરેલી જોઈને, તેણે પોતાના સેવકોને આદેશ આપ્યો: 'બધા બગલાંને મારી નાખો.'
યો મમાર્થી સ તૈર્દદુરૈરુપાયનૈર્મામનુતિષ્ઠેત્
જેને મારી ઈચ્છા હોય, એ બગલાંના ઉપહારથી મને સન્માન આપવો જોઈએ.
અથ કશ્ચિન્મહાન્દર્દુરો દર્દુરવધે ક્રિયમાણે સર્વાસુ દિક્ષ્વભ્યગાત્ ।। ૫.૨.૮૪.
ત્યારે, જ્યારે બધી દિશામાં દેડકાંઓનો વિનાશ થતો હતો, ત્યારે એક મોટું દેડકું ત્યાં આવી પહોંચ્યું.
ઉપેત્ય ચૈનમુવાચેદં જ્ઞાત્વા ક્રોધવશંગતમ્
તે દેડકું તેની પાસે આવ્યું અને જોયું કે તે ગુસ્સામાં છે, તો એણે તેને કહ્યું:
શ્લોકશ્ચાત્ર ભવતિ પ્રક્ષીયતે મહાધર્મો જનાનાં પરિજાનતામ્
અહીં એક શ્લોક બોલાયો: 'સાચી વાત જાણનારા લોકોનું મહાન ધર્મ ઓછું થઈ જાય છે.'
તમેવં વાદિનમિષ્ટજનવિયોગે શાકપરીતાત્માનં સ રાજા પ્રોવાચ
એમ બોલનાર, પોતાના પ્રિયજનોના વિયોગથી દુઃખી થયેલા તેને રાજાએ જવાબ આપ્યો.