સમતીતં ભવિષ્યં ચ કુલાનામયુતં નરઃ
માણસ પોતાના કુળની અનગણિત પેઢીઓને, ભૂતકાળની અને ભવિષ્યની, મુક્તિ આપે છે.
પ્રયાંતિ પિતરો હૃષ્ટા મમ લોકે હ્યતંદ્રિતાઃ
એના પૂર્વજો આનંદથી તરત જ વિલંબ કર્યા વિના મારા લોકમાં પહોંચી જાય છે.
કૃત્વાપિ પાતકં ઘોરં બ્રહ્મહત્યાદિકં નરઃ
માણસે જો ભયાનક પાપ, જેમ કે બ્રાહ્મણહત્યા પણ કરી હોય,
યા તિથિઃ શ્રૂયતે દેવિ કૃષ્ણપક્ષે ત્રયોદશી ૫.૨.૮૩.
હે દેવી, કૃષ્ણપક્ષની તે ત્રયોદશી તારીખ બહુ પ્રસિદ્ધ છે.
યેઽર્ચયંતિ નરાસ્તસ્યાં દેવં બિલ્વેશ્વરં પ્રિયે
પ્રિયે, જે લોકો એ દિવસે બિલ્વેશ્વર દેવની પૂજા કરે છે,
કર્મણા મનસા વાચા યત્પાપં સમુપાર્જિતમ્
કર્મથી, મનથી કે વાણીથી જે પાપ એકઠાં થયા હોય,
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપનો નાશ કરનાર એ શક્તિ તને કહી છે.
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિસ્ફોટનં શૃણુ પાર્વતિ
હે પાર્વતી, જન્મ, મરણ, વૃદ્ધાપન, રોગ અને વિનાશ વિશે સાંભળ.
અયોધ્યાયામતિખ્યાતકુલોત્પન્નશ્ચ પાર્થિવઃ
અયોધ્યામાં એક પ્રસિદ્ધ વંશમાં રાજા જન્મ્યો હતો.
મૃગમનુસસારાથ મૃગો દૂરમપાસરત્
એ રાજાએ હરણનો પીછો કર્યો અને હરણ દૂર દોડતું ગયું.
તદાધ્વનિ જાતશ્રમઃ ક્ષુત્તૃષ્ણાભિભૂતઃ કસ્મિંશ્ચિદ્વનોદ્દેશે નીલવનમપશ્યચ્ચાવિવેશ
આ સફરમાં થાકેને, ભૂખ અને તરસથી પીડાયેલી હાલતમાં, તેણે એક વિસ્તારમાં નીલવણ જોયું અને તેમાં પ્રવેશ્યો.
તસ્ય વનખણ્ડસ્ય દક્ષિણભાગે સરો દૃષ્ટ્વા સાશ્વ એવ વ્યગાહત
એ જંગલના દક્ષિણ ભાગમાં, સરોવર જોઈને, એ ઘોડા સાથે જ તેમાં ઉતરી ગયો.
અથાશ્વસ્થઃ સન્મૃણાલમશ્વસ્યાગ્રતો નિક્ષિપ્ય પુષ્કરિણીં સમુપાવિશત્
પછી, આરામ મેળવીને, એણે ઘોડાની લગામ આગળ મૂકી અને પાદર પાસે બેઠો.
શયિતસ્તતઃ શયાનો ગીતમશૃણોત્
ત્યાં સૂઈને આરામ લેતો હતો ત્યારે એણે ગીત સાંભળ્યું.
સ શ્રુત્વાચિંતયન્નેહ મનુષ્યગતિં પ્રપશ્યામિ
એ સાંભળીને એ વિચારી ઉઠ્યો, 'અહીં તો માનવોની હાજરી દેખાય છે.'
કસ્ય ખલ્વયં ગીતશબ્દ ઇત્યવલોકયામાસ
'આ ગીતનો અવાજ કોણે કર્યો હશે?' એમ વિચારીને એ ચારે બાજુ જોયું.
અથાપશ્યત્કન્યાં પરમરૂપદર્શનીયાં પુષ્પાણિ વિચિન્વંતીં ચાથ રાજા સમીપે પર્યક્રામત્ ।। ૫.૨.૮૪.
પછી એણે અતિ સુંદર યુવતીને ફૂલ ચુંટતી જોઈ અને રાજા એના નજીક ગયો.
તામબ્રવીદ્રાજા કસ્યાસિ ત્વં કન્યા પરમરૂપદર્શનીયા પુષ્પાણિ વિચિન્વતી
રાજાએ એ યુવતીને પૂછ્યું: 'તું કોની દીકરી છે, અતિ સુંદર યુવતી, ફૂલ ચુંટતી?'
સાથ રાજસમીપે ગત્વેતિ પ્રોવાચ કન્યાસ્મીતિ
પછી તે રાજા પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'હું કન્યા છું.'
રાજોવાચ અર્થી તવાસ્મીતિ
રાજાએ કહ્યું: 'હું તારો ઇચ્છુક છું.'
અથોવાચ કન્યા
પછી કન્યાએ વાત કરી.
તાં રાજા સમપૃચ્છત્કસ્તે સમય ઇતિ
રાજાએ પુછ્યું: 'તારી શરત શું છે?'
તતઃ કન્યા તમુવાચ નોદકં દર્શયિતવ્યમિતિ
પછી કન્યાએ કહ્યું: 'પાણી બતાવવું નહીં.'
રાજા બાઢમિત્યુક્તા તાં સમાગમ્ય તયા સહાસ્તે
રાજાએ કહ્યું: 'મને મંજુર છે,' અને પછી તે કન્યાની સાથે રહી.
તત્રૈવાસન્ને રાજનિ સેના ત્વાગચ્છત્ તયા સહોપવિષ્ટં રાજાનં પરિવાર્ય ચાતિષ્ઠત્
ત્યાં નજીક રાજા બેઠો હતો ત્યારે સેનાએ આવી, રાજા અને કન્યા સાથે બેઠા અને સેનાએ તેમને ઘેરી લીધા.
સભાજિતશ્ચ રાજા તથૈવ શિબિ કયા પ્રાયાત્
રાજાને સન્માન મળ્યો અને શિબી પણ એ જ રીતે ચાલ્યો ગયો.
કિમત્ર પ્રયોજનં વિદ્યતે ઇત્યબ્રુવંસ્તાઃ સ્ત્રિયો પૂર્વમેવ પશ્યામસ્તદુદકં નાત્રાશ્રિયત ઇતિ ।। ૫.૨.૮૪.
સ્ત્રીઓએ કહ્યું: 'અહીં શું કામ છે? અમે તો એ પાણી પહેલેથી જોઈ લીધું છે; અહીં એનું કોઈ મહત્વ નથી.'
અથામા ત્યશ્ચ નિરુદકં કારયિત્વા દારુવૃક્ષં વૃદ્ધપુષ્પફલં શરદ્યુપલભ્ય રાજાનામબ્રવીત્
પછી અમાત્યએ ત્યાં પાણી વગરનું કર્યું, પછી શરદમાં ફૂલ અને ફળથી ભરેલું વૃદ્ધ લાકડાનું વૃક્ષ જોયું અને રાજાઓને કહ્યું.
સ તસ્ય વચનાત્ત યૈવ સહ દેવ્યા વનં પ્રાવિશત્
એના કહેવા પ્રમાણે, તે રાણી સાથે વનમાં ગયો.
સકલત્રસ્તસ્મિન્વને રમ્યે તયૈવ સહ રેમે
તે સુંદર વનમાં પત્ની સાથે આનંદથી રહ્યો.