જગામ બિલ્વો ભૂપાલો મહાકાલવનં શુભમ્
ત્યારે બિલ્વ નામનો રાજા શુભ મહાકાલવનમાં ગયો.
મુક્તાફલૈશ્ચ રત્નૈશ્ચ વાસોભિર્ભૂષણૈસ્તથા
મોતીઓ, રત્નો, વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી પણ,
દદર્શ બિલ્વં ભૂપાલં પૂજયંતં પુનઃપુનઃ દૃષ્ટ્વા મત્વા મહાદેવં જિતોઽસ્મીતિ દ્વિજોઽબ્રવીત્
તે બ્રાહ્મણે રાજા બિલ્વને વારંવાર પૂજા કરતાં જોયા; મહાદેવ સમજીને કહ્યું, 'હું જીત્યો.'
પ્રાર્થયામિ ત્વયા સખ્યમનંતં શિવસંનિધૌ ૫.૨.૮૩.
હું તારી પાસે શિવની હાજરીમાં શાશ્વત મિત્રતા માગું છું.
પ્રસન્નઃ પ્રાંજલિર્ભૂત્વા કપિલં દ્વિજસત્તમમ્
પ્રસન્ન થઈ, હાથ જોડીને તેણે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ કપિલને કહ્યું.
સખ્યં તદેવ ભવતુ શશ્વદ્વદસિ મન્યસે
જેમ તું કહે છે અને વિચારે છે, એવી આ મિત્રતા હંમેશા રહે.
ચિકીડતુશ્ચિરં કાલં પરં હર્ષમુપાગતૌ
બન્ને લાંબા સમય સુધી આનંદમાં રહી, પરમ સુખને પામ્યા.
સ હિ મિત્રેણ ભૂપાલો બિલ્વો દેવિ મુદાન્વિતઃ બિલ્વેનારાધિતો લોકે વાંછિતાર્થફલપ્રદઃ
દેવી, એ રાજા બિલ્વો મિત્ર સાથે આનંદિત થયો; બિલ્વે પૂજા કરેલી એ લિંગ લોકમાં ઇચ્છિત ફળ આપે છે.
યે પશ્યંતિ વિશાલાક્ષિ દેવં બિલ્વેશ્વરં પરમ્
વિશાળ નેત્રવાળી, જે લોકો પરમ દેવ બિલ્વેશ્વરનું દર્શન કરે છે,
યેઽનુમોદંતિ દેવસ્ય દર્શનં પર્વતાત્મજે
પર્વતકન્યા, જે લોકો દેવના દર્શનથી આનંદ પામે છે,
સમતીતં ભવિષ્યં ચ કુલાનામયુતં નરઃ
માણસ પોતાના કુળની અનગણિત પેઢીઓને, ભૂતકાળની અને ભવિષ્યની, મુક્તિ આપે છે.
પ્રયાંતિ પિતરો હૃષ્ટા મમ લોકે હ્યતંદ્રિતાઃ
એના પૂર્વજો આનંદથી તરત જ વિલંબ કર્યા વિના મારા લોકમાં પહોંચી જાય છે.
કૃત્વાપિ પાતકં ઘોરં બ્રહ્મહત્યાદિકં નરઃ
માણસે જો ભયાનક પાપ, જેમ કે બ્રાહ્મણહત્યા પણ કરી હોય,
યા તિથિઃ શ્રૂયતે દેવિ કૃષ્ણપક્ષે ત્રયોદશી ૫.૨.૮૩.
હે દેવી, કૃષ્ણપક્ષની તે ત્રયોદશી તારીખ બહુ પ્રસિદ્ધ છે.
યેઽર્ચયંતિ નરાસ્તસ્યાં દેવં બિલ્વેશ્વરં પ્રિયે
પ્રિયે, જે લોકો એ દિવસે બિલ્વેશ્વર દેવની પૂજા કરે છે,
કર્મણા મનસા વાચા યત્પાપં સમુપાર્જિતમ્
કર્મથી, મનથી કે વાણીથી જે પાપ એકઠાં થયા હોય,
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપનો નાશ કરનાર એ શક્તિ તને કહી છે.
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિસ્ફોટનં શૃણુ પાર્વતિ
હે પાર્વતી, જન્મ, મરણ, વૃદ્ધાપન, રોગ અને વિનાશ વિશે સાંભળ.
અયોધ્યાયામતિખ્યાતકુલોત્પન્નશ્ચ પાર્થિવઃ
અયોધ્યામાં એક પ્રસિદ્ધ વંશમાં રાજા જન્મ્યો હતો.
મૃગમનુસસારાથ મૃગો દૂરમપાસરત્
એ રાજાએ હરણનો પીછો કર્યો અને હરણ દૂર દોડતું ગયું.
તદાધ્વનિ જાતશ્રમઃ ક્ષુત્તૃષ્ણાભિભૂતઃ કસ્મિંશ્ચિદ્વનોદ્દેશે નીલવનમપશ્યચ્ચાવિવેશ
આ સફરમાં થાકેને, ભૂખ અને તરસથી પીડાયેલી હાલતમાં, તેણે એક વિસ્તારમાં નીલવણ જોયું અને તેમાં પ્રવેશ્યો.
તસ્ય વનખણ્ડસ્ય દક્ષિણભાગે સરો દૃષ્ટ્વા સાશ્વ એવ વ્યગાહત
એ જંગલના દક્ષિણ ભાગમાં, સરોવર જોઈને, એ ઘોડા સાથે જ તેમાં ઉતરી ગયો.
અથાશ્વસ્થઃ સન્મૃણાલમશ્વસ્યાગ્રતો નિક્ષિપ્ય પુષ્કરિણીં સમુપાવિશત્
પછી, આરામ મેળવીને, એણે ઘોડાની લગામ આગળ મૂકી અને પાદર પાસે બેઠો.
શયિતસ્તતઃ શયાનો ગીતમશૃણોત્
ત્યાં સૂઈને આરામ લેતો હતો ત્યારે એણે ગીત સાંભળ્યું.
સ શ્રુત્વાચિંતયન્નેહ મનુષ્યગતિં પ્રપશ્યામિ
એ સાંભળીને એ વિચારી ઉઠ્યો, 'અહીં તો માનવોની હાજરી દેખાય છે.'
કસ્ય ખલ્વયં ગીતશબ્દ ઇત્યવલોકયામાસ
'આ ગીતનો અવાજ કોણે કર્યો હશે?' એમ વિચારીને એ ચારે બાજુ જોયું.
અથાપશ્યત્કન્યાં પરમરૂપદર્શનીયાં પુષ્પાણિ વિચિન્વંતીં ચાથ રાજા સમીપે પર્યક્રામત્ ।। ૫.૨.૮૪.
પછી એણે અતિ સુંદર યુવતીને ફૂલ ચુંટતી જોઈ અને રાજા એના નજીક ગયો.
તામબ્રવીદ્રાજા કસ્યાસિ ત્વં કન્યા પરમરૂપદર્શનીયા પુષ્પાણિ વિચિન્વતી
રાજાએ એ યુવતીને પૂછ્યું: 'તું કોની દીકરી છે, અતિ સુંદર યુવતી, ફૂલ ચુંટતી?'
સાથ રાજસમીપે ગત્વેતિ પ્રોવાચ કન્યાસ્મીતિ
પછી તે રાજા પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'હું કન્યા છું.'
રાજોવાચ અર્થી તવાસ્મીતિ
રાજાએ કહ્યું: 'હું તારો ઇચ્છુક છું.'