તત્ર કાયમનુપ્રાપ્તા મમ શિષ્યા મમો પમાઃ
ત્યાં મારા શિષ્યો, જે મને સમાન છે, દેહ ધારણ કરીને આવ્યા છે.
ક્ષેત્રસ્ય દક્ષિણે તસ્ય વિદ્યતે લિંગમુત્તમમ્
એ ક્ષેત્રના દક્ષિણ બાજુએ ઉત્તમ લિંગ છે.
પ્રસાદાત્તસ્ય લિંગસ્ય કાયાન્પ્રાપ્સ્યંત્યમી સુરાઃ
આ લિંગની કૃપાથી આ દેવતાઓને દેહ મળશે.
મુદિતા બ્રહ્મણા સાર્દ્ધં યત્ર તલ્લિંગમુત્તમમ્
જ્યાં એ ઉત્તમ લિંગ છે, ત્યાં તેઓ બ્રહ્મા સાથે આનંદિત છે.
પુનસ્તે તાદૃશા જાતાસ્તુષિતા યાદૃશાઽભવન્ સમીહિતપ્રદો નિત્યં ખ્યાતો દેવો ભવિષ્યતિ
પછી ફરીથી, જેમણે એ રીતે જન્મ લીધો અને સંતોષ પામ્યા, એ દેવ સદા ઇચ્છા પૂરી કરનાર તરીકે પ્રસિદ્ધ રહેશે.
યે ગત્વા દક્ષિણામાશાં દેવં કાયાવરોહણમ્
જે લોકો દક્ષિણ દિશામાં જઈને દેવ કાયાવરોહણ પાસે પહોંચે છે—
જન્મકોટિસહસ્રૈસ્તુ યત્પાપં સમુપાર્જિતમ્
અનંત જન્મોના કરોડો પાપો જે એકઠા થયા હોય—
સ્વકર્મણા ગતા યે ચ નરકે પિતરો ગણાઃ
અને જે પિતૃઓ પોતાના કર્મથી નરકમાં ગયા છે—
યે પશ્યંતિ પ્રસંગેન દેવં કાયારોહણમ્
જે લોકો સંયોગવશ પણ દેવ કાયાવરોહણને જુએ છે—
સ્પર્શનાત્તસ્ય લિંગસ્ય પાપિનોપિ હિ યે નરાઃ ૫.૨.૮૨.
જે પાપી મનુષ્યો એ લિંગને સ્પર્શ કરે છે—even they—
શાઠ્યેન પૂજિતો દેવઃ કાયાવરોહણેશ્વરઃ
જો દેવ કાયાવરોહણેશ્વરનું કપટથી પૂજન થાય—
દ્વાદશ્યાં યે પ્રપશ્યંતિ સ્નાત્વા કાયાવરોહણમ્
જે લોકો દ્વાદશી દિવસે સ્નાન કરીને કાયાવરોહણને જુએ છે—
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપ નાશક જે પ્રભાવ છે, એ હું તને કહી દીધો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્ય ઉમામહેશ્વરસંવાદે કાયાવરોહણેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણ નંનામ દ્વયશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંતિ ખંડમાં, ચોર્યાસી લિંગના મહાત્મ્યમાં, ઉમા અને મહેશ્વર સંવાદમાં, કાયાવરોહણેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામે બેંસીટ્ઠો અધ્યાય પૂરો થયો.
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ
જેનું માત્ર શ્રવણ કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે.
આદિકલ્પે મહાદેવિ લોકાનામનુકમ્પયા
હે મહાદેવી, કલ્પના આરંભે, જગતની દયા માટે—
તેષાં મધ્યે બિલ્વવૃક્ષઃ શ્રીવૃક્ષ ઇતિ ગીયતે
એમાં બિલ્વ વૃક્ષને શુભ વૃક્ષ તરીકે ગવાય છે.
ઉપવિષ્ટસ્તદા દૃષ્ટો બ્રહ્મણા લોકકર્તૃણા
ત્યારે બ્રહ્માએ, જે જગતના સર્જનહાર છે, તેમને બેઠેલા જોયા.
ભક્ષયત્યતિસંહૃષ્ટો હદ્યાનિ ચ મૃદૂનિ ચ
તે ખૂબ આનંદથી નરમ અને કોમળ ભાગો ખાય છે.
ખઙ્ગી કિરીટમાલી ચ કુણ્ડલી કવચી તથા
તે તલવારધારી છે, મસ્તક પર મુગટ અને હાર પહેરેલા છે, કાનમાં કુંડળ અને શરીરે કવચ છે.
બ્રહ્મણા ચ કૃતં નામ બિલ્વ ઇત્યભિવિશ્રુતમ્
બ્રહ્માએ જે નામ આપ્યું, તે સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ 'બિલ્વ' છે.
ત્રિવિષ્ટપસ્ય ભૂમિસ્થઃ સખાભૂતો મમ પ્રિયઃ
તે સ્વર્ગના હોવા છતાં પૃથ્વી પર રહે છે અને મારો પ્રિય મિત્ર બન્યો.
યસ્યાઃ પ્રભાવતઃ શસ્ત્રં રણે ન પ્રભવિષ્યતિ
જેનાં પ્રભાવથી યુદ્ધમાં કોઈ પણ શસ્ત્ર અસરકારક રહેશે નહીં.
તત્સ્યાં પૃથિવ્યાં રાજાહં નાન્યથા રોચતે મમ ૫.૨.૮૩.
મારે એ પૃથ્વી પર રાજા બનવું છે; નહિંતર મને કંઈ ગમતું નથી.
ઇંદ્ર ઉવાચ એવં ભવતુ ભદ્રં તે ભવ રાજા પ્રજાહિતઃ
ઇન્દ્રે કહ્યું: એવું જ થાઓ—તને શુભતા મળે. તું પ્રજાના હિત માટે રાજા બન.
સ એવમુક્તસ્તેજસ્વી બિલ્વો રાજા બભૂવ હ
આ રીતે કહેતાં તેજસ્વી બિલ્વ ખરેખર રાજા બન્યો.
સખા બભૂવ બિલ્વસ્ય તસ્ય વિપ્રર્ષિસત્તમઃ
વિદ્વાન ઋષિ બિલ્વનો મિત્ર બન્યો.
ચક્રે કથા વિચિત્રાર્થાઃ પ્રીયમાણઃ પુનઃપુનઃ
તે વારંવાર આનંદથી અદભુત અર્થવાળી વાર્તાઓ કહેતો.
દાનં પ્રધાનં તીર્થં તુ બિલ્વેનોક્તં પુનઃપુનઃ
બિલ્વ વારંવાર કહેતો કે દાન અને તીર્થયાત્રા સર્વોત્તમ છે.
બિલ્વ ઉવાચ પ્રાપ્યતે દ્વિજશાર્દૂલ કથં બ્રહ્મ પ્રશંસસસિ
બિલ્વે કહ્યું: દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તમે જે બ્રહ્મનું વખાણ કરો છો, તે કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે?