યસ્યાઃ શ્રવણમાત્રેણ ન નરઃ કાયવાન્ભવેત્
જેની માત્ર કથા સાંભળવાથી મનુષ્ય શરીરધારી રહેતો નથી—
બ્રહ્મણઃ સૃષ્ટિકામસ્ય મનોવર્વૈસ્વતેંઽતરે
બ્રહ્માએ સર્જન કરવાની ઈચ્છા રાખી, મનુ અને વિવસ્વાનના મન વચ્ચેના સમયગાળામાં—
વામાદજાયતાંગુષ્ઠાદ્ભાર્યા તસ્ય મહાત્મનઃ
તે મહાન આત્માના ડાબા અંગૂઠાથી તેની પત્ની જન્મી.
તાઃ સર્વાશ્ચાનવદ્યાંગીઃ કન્યાઃ કમલલોચનાઃ
બધી કન્યાઓ નિર્દોષ અંગવાળી અને કમળ જેવી આંખો ધરાવતી હતી.
દદૌ સ દશ ધર્માય કશ્યપાય ત્રયોદશ
તેમાં દસ કન્યાઓ ધર્મને અને તેર કશ્યપને આપી.
રોહિણી વલ્લભા જાતા તસ્ય ચન્દ્રસ્ય સર્વદા
રોહિણી ચંદ્રમાની હંમેશા પ્રિય બની.
ચંદ્રેણાપિ તથા શપ્તો દક્ષઃ પ્રાચેતસઃ કૃતઃ
પ્રચેતસપુત્ર દક્ષએ પણ ચંદ્રને આવું શાપ આપ્યો હતો.
નામંત્રિતોઽહં મોહેન દક્ષેણ પર્વતાત્મજે
હે પર્વતકન્યા, દક્ષે મોહવશ મને આમંત્રિત કર્યો નહોતો.
હવ્યવાહસ્તદા યુક્તો વહન્મંત્રૈઃ સમીરિતઃ
ત્યારે અગ્નિદેવ યજ્ઞમાં જોડાઈ, મંત્રોથી પ્રેરિત થઈ હવન સામગ્રી લઈ ગયા.
સ્મરંત્યા પૂર્વવૈરં તુ વિજ્ઞપ્તોઽહં ત્વયા પ્રિયે ૫.૨.૮૨.
પૂર્વ વેર યાદ રાખીને, પ્રિયે, તું મને જાણ કરી હતી.
ત્વં યજ્ઞસ્ત્વં વષટ્કારો હોતાઽધ્વર્યુસ્ત્વમેવ ચ
તમે જ યજ્ઞ છો, તમે જ 'વષટ્' ધ્વનિ છો, તમે જ હોતા છો અને તમે જ અધ્વર્યુ છો.
દેવાનાં ભાગધેયાનિ વહત્યગ્નિરયં ભયાત્
આ અગ્નિ દેવતાઓના ભાગ ભયવશ લઈ જાય છે.
અનુસ્મરન્પૂર્વવૈરં નૈવ દાસ્યત્યશાસિતઃ
પૂર્વ વેર યાદ રાખીને, આજ્ઞા વિના એ કદી આપશે નહીં.
યે ચ યજ્ઞે સમાનીતા દેવા દક્ષસ્ય શંકર
દક્ષના યજ્ઞમાં જે દેવતાઓ એકઠા થયા હતા, હે શંકર—
એવમુક્તે ત્વયા દેવિ મયાપ્યુક્તં વરાનને
હે સુંદર મુખવાળી દેવી, જ્યારે તમે આમ કહ્યું, ત્યારે મેં પણ તમને જવાબ આપ્યો.
વહ્નિશ્ચાદેશકારી ચ દેવાઃ ક્રીડનકાઃ પ્રિયે
હે પ્રિયે, અગ્નિએ આજ્ઞા પ્રમાણે કામ કર્યું અને દેવતાઓ રમકડાં બની ગયા.
લલાટે ભ્રુકુટીં કૃત્વા પ્રોચ્છ્વસંત્યા પુનઃપુનઃ
કપાળ પર ભ્રૂકુટિ કરીને, વારંવાર ઊંડો શ્વાસ લેતી હતી.
તસ્મિન્સંમર્દ્યમાને તુ નાસાગ્રે પર્વતાત્મજે
હે પર્વતકન્યા, જ્યારે ત્યાં દબાણ થતું હતું, ત્યારે તેની નાકની ટોચે—
બદ્ધગોધાંગુલિત્રા ચ કવચાબદ્ધમેખલા
આંગળીમાં ગોધી જેવું વળય બાંધેલું અને કવચ પર કમરપટ્ટો બાંધેલો હતો.
સહસ્રાસ્યા શતભુજા સહસ્રચરણોદરી ૫.૨.૮૨.
તે હજાર મુખવાળી, સો હાથવાળી, હજાર પગવાળી અને વિશાળ પેટવાળી હતી.
કૃતં નામ ત્વયા દેવિ તાં દૃષ્ટ્વા ચ તમોમયીમ્
હે દેવી, તમે જે અંધકારમય રૂપ બનાવ્યું હતું, તે જોઈને—
મયા સૃષ્ટસ્તુ પુરુષસ્તાદૃશો લોમહર્ષણઃ આજ્ઞાપય સુરેશાન કિં કરોમિ જગત્પ્રભો
મેં પણ એક ભયાનક પુરુષ સર્જ્યો; હે દેવોના સ્વામી, હે જગતના પ્રભુ, મને કહો, હવે શું કરું?
તતો દેવિ મયાજ્ઞપ્તો ભાવં જ્ઞાત્વા ત્વદીયકમ્
પછી, હે દેવી, તમારો ભાવ જાણીને, મેં આજ્ઞા આપી.
વીરભદ્ર મમાદેશાદ્ભદ્રકાલ્યા સહાનયા
મારી આજ્ઞાથી, વીરભદ્ર અને ભદ્રકાળી બંને સાથે હતા.
વિધ્વંસય ગણાધ્યક્ષ સયજ્ઞં સપરિગ્રહમ્
હે ગણાધ્યક્ષ, યજ્ઞ અને તેની સાથેના બધાને નાશ કરો.
ત્વયાપિ ભદ્રકાલ્યાસ્તુ દત્તં સૈન્યં ભયાવહમ્
અને તને પણ, હે ભદ્રકાળી, ભયજનક સેના આપવામાં આવી.
તતસ્તૌ તેન સૈન્યેન મહતાતિસમાવૃતૌ
પછી એ બંનેને મોટી સેના દ્વારા ઘેરી લેવામાં આવ્યા.
દેવૈઃ પરિવૃતો દેવિ સદસ્યૈર્બ્રાહ્મણૈઃ સહ વિશ્રબ્ધા મંત્રપૂતં તુ પિબંતઃ સોમમધ્વરે
હે દેવી, દેવતાઓ અને બ્રાહ્મણો સાથે ઘેરાયેલા, તેઓ મંત્રથી શુદ્ધ થયેલું સોમરસ નિર્ભયપણે પીતા હતા.
ત્રિનેત્રેણ ત્રિશૂલેન ત્રિદશાધિપ ઈશ્વરઃ
ત્રણ આંખો અને ત્રિશૂળ ધરાવનારો દેવતાઓનો સ્વામી,
યમાખ્યેન ગણેનૈવ યમકલ્પપ્રભેણ ચ ૫.૨.૮૨.
યમ નામના ગણ અને યમ જેવો તેજ ધરાવતો,