પિતા તસ્યા મહાપ્રાજ્ઞઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વ વિત્
એના પિતા ખૂબ જ વિદ્વાન અને સર્વ શાસ્ત્રોના તત્વને જાણનારા હતા.
પિંગલોનામ વિપ્રેંદ્રો ભાર્યા તસ્ય પતિવ્રતા
પિંગલ એ બ્રાહ્મણોમાં મુખ્ય હતા; તેમની પત્ની પતિવ્રતા હતી.
તતસ્તેન સ દુઃખેન ગૃહસ્થાશ્રમનિઃસ્પૃહઃ
પછી એ દુઃખથી ભરાઈને, એને ઘરગૃહસ્થ જીવનમાં કોઈ રસ રહ્યો નહીં.
ઋષિભિઃ સેવિતં પુણ્યં શાકમૂલ ફલાશનૈઃ 5.2.81.
એ પછી ઋષિઓ વસે એવા પવિત્ર સ્થળે, શાકભાજી, મૂળ અને ફળ ખાઈને એ રહેવા લાગ્યો.
નિવાસં કૃતવાન્દેવિ પિંગલાયાશ્ચ રક્ષણમ્
ત્યાં, દેવી, એ પિંગળાને રહેવાનું અને રક્ષણ આપ્યું.
તામેવ સતતં સાધ્વી મન્યમાનો મહાતપાઃ
એ મહાન તપસ્વીએ પિંગળાને હંમેશા સદ્ગુણવાળી માની, એનું સન્માન કર્યું.
વિરક્તોઽપિ મહાભાગ સંસારા ત્સર્વધર્મ્મવિત્
એ મહાભાગ્યશાળી, બધા ધર્મો જાણતો અને વૈરાગ્ય ધરાવતો હોવા છતાં, સંસારમાં જ રહ્યો.
અથ સંરક્ષયન્બાલાં માતૃહીનાં તપસ્વિનીમ્
એ માતૃવિહોણી અને તપમાં લીન બાળાને એણે સંભાળી અને રક્ષા કરી.
તતઃ સા ર્પિગલા દીના હીના પિત્રા સુદુઃખિતા
પછી પિંગળા, પિતાની વિયોગથી ખૂબ દુઃખી અને એકલી પડી ગઈ.
પિંગલોવાચ અદ્ય મે ચ પિતા દૈવાત્કાલધર્મમુપેયિવાન્
પિંગળાએ કહ્યું: આજે મારા પિતા, ભાગ્યવશ, સમયના નિયમથી વિદાય પામ્યા છે.
સ સમઃ સર્વભૂતેષુ મમાત્યંતં હિતે રતઃ
એ બધા પ્રાણીઓમાં સમભાવ રાખતા અને મારા હિતમાં હંમેશા લાગેલા હતા.
સાઽહં પરમદુઃખાર્તા પિતૃશોકેન વિહ્વલા
હું હવે ભારે દુઃખમાં ડૂબી ગઈ છું, પિતાના શોકથી કંપી રહી છું.
બ્રહ્મજ્ઞોપિ હિ તાતો મે શાંતો દાંતો જિતેંદ્રિયઃ
મારા પિતા બ્રહ્મજ્ઞાની, શાંત, દમવાળા અને ઇન્દ્રિયજિત હતા.
યેન સંરક્ષિતા બાલ્યે યેનાસ્મિ પરિવર્ધિતા 5.2.81.
મારા બાળપણમાં એણે મને સંભાળી અને એના દ્વારા હું મોટી થઈ.
નદ્યાં વા નિપતિષ્યામિ સમિદ્ધે વા હુતાશને
હવે હું નદીમાં ઝંપલાવીશ કે પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં કૂદી જઈશ.
ઇતિ શોકાતુરા બાલા વિલપંતી પુનઃપુનઃ
આ રીતે, દુઃખથી પીડાયેલી એ બાળા વારંવાર રડતી અને વિલાપ કરતી.
કન્યકાભી રુદંતીભિર્વયસ્યાભિઃ સમંતતઃ આગત્ય કરુણાવિષ્ટો ધર્મઃ પરહિતે રતઃ
એના સાથી કન્યાઓ પણ આસપાસ રડતી હતી ત્યારે, પરહિતમાં તત્પર અને દયાળુ ધર્મ ત્યાં આવ્યા.
સ્થવિરો બ્રાહ્મણો ભૂત્વા પ્રોવાચેદં વચસ્તદા ન ભૂયઃ પ્રાપ્યતે તાતસ્તસ્માન્નાર્હસિ શોચિતુમ્
વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ લઈને એણે કહ્યું: તારો પિતા પાછો નહીં આવે, એટલે હવે તારે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
અનિત્યં યૌવનં રૂપં જીવિતં દ્રવ્યસંચયઃ
યૌવન, સૌંદર્ય, જીવન અને ધનસંપત્તિ — આ બધું અસ્થિર છે.
ત્વયા વૈ તત્કૃતં કર્મ પૂર્વજન્મનિ શોભને
હે શુભે, તારા પૂર્વજન્મના કર્મોનું ફળ તને હવે મળ્યું છે.
ત્વાં વિહાય ગતઃ ક્વાપિ પશ્ય બાલે વિધેર્બલમ્
તને છોડી કયાંક ચાલી ગયો છે, બાલિકા, જો તો વિધિના બળને.
એવમીહા સમાસક્તં મૃત્યુઃ પ્રકુરુતે વશે
આ રીતે અહીં આસક્ત રહેતાં મૃત્યુ માણસને પોતાના વશમાં કરી લે છે.
પિતૃભ્યાં ચ વિયોગશ્ચ યેનાભૂત્તવ કર્મણા
અને તારા કર્મથી તને માતા-પિતાથી વિયોગ થયો.
નૃત્યગેયાદિ નિપુણા વીણાવેણુવિચક્ષણા 5.2.81.
તુ નૃત્ય-ગાનમાં કુશળ અને વીણા-વેણા વગાડવામાં નિપુણ હતી.
તાં દૃષ્ટ્વા રૂપસંપન્નાં સુવેષાં સુવિભૂષિતામ્
તે સુંદર, સજ્જ અને સુશોભિત યુવતીને જોઈને,
તં વિદિત્વા તથાભૂતં બ્રાહ્મણં મદનાતુરમ્
પ્રેમથી પીડાતો તે બ્રાહ્મણ એવો જાણીને,
સોઽથ પાપરતિર્મૂઢો બ્રાહ્મણો વિષયાત્મકઃ
પછી તે બ્રાહ્મણ મોહિત થઈ, પાપમાં રત અને વિષયાસક્ત બની ગયો.
વિહાય ભાર્યામપ્રૌઢાં શુભાં દ્વાદશવાર્ષિકીમ્
તેણે પોતાની બાર વર્ષની, કુમારી અને સદાચારિ પત્નીને છોડી દીધી.
તતસ્તસ્ય પિતા વિદ્વાન્માતાતીવ ચ દુઃખિતા
પછી તેના પિતા વિદ્વાન અને માતા ખૂબ દુઃખી થયા.
યદસ્માકં વિયોગાય વંચિતો દુષ્ટચારિણિ
આ દુષ્ટ વર્તનથી તે અમારો વિયોગ સહન કરવો પડ્યો છે.