અસૌ મૃત્યુરિવોગ્રેણ દણ્ડેન વહુગર્વિતઃ
એ તો મૃત્યુ જેવો ભયાનક દંડ ધારણ કરીને બહુ ગર્વિત છે.
તન્નિવારયિતું શક્તો નાન્યો વૈ ભુવિ કશ્ચન
પૃથ્વી પર બીજું કોઈ તેને રોકી શકે તેમ નથી.
ત્રાહિ માં ભગ વન્પાપાદસ્માદ્દારુણદર્શનાત્
હે ભગવાન, મને આ ભયાનક પાપીથી બચાવો.
નૈતદ્રક્ષો ભયં યસ્માત્પશ્યસિ ત્વમુપસ્થિતમ્
તમે જે ભય જોયું છે, એથી ડરવાની જરૂર નથી.
સ એષોઽસ્મિન્વનોદ્દેશે સમા યાતો મમાંતિકમ્ વારયામાસ તેજસ્વી હુંકારેણ નૃપોત્તમમ્
એ વર્ષભર આ વનમાં મારા પાસે આવ્યો હતો, ત્યારે તે તેજસ્વીએ હૂંકારથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેને અટકાવ્યો.
મન્ત્રપૂતેન ચ તતઃ સમભ્યુક્ષ્ય ચ વારિણા
પછી મંત્રથી શુદ્ધ કરેલા પાણીથી તેને છાંટ્યું.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞામભિવાદ્ય કૃતાંજલિઃ
પછી તેને જ્ઞાન મળતાં, હાથ જોડીને વંદન કર્યું.
સૌદાસોઽહં મહાભાગ દાસોઽહં તવ સુવ્રત
હે મહાભાગ્યશાળી, હું સૌદાસ છું; હે સુવ્રત, હું તમારો દાસ છું.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નૃપસ્ય દ્વિજસત્તમઃ રાજાનં પ્રત્યુવાચેદં વિનયાવનતં તથા ।। 5.2.80.
રાજાના એ વચન સાંભળીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે નમ્રતાથી નમેલા રાજાને આ રીતે જવાબ આપ્યો.
જ્ઞાતમેવ યથાકાલં ગચ્છ રાજન્કુશ સ્થલીમ્
મને બધું જ જાણીતું છે; યોગ્ય સમયે, રાજા, તું કુશસ્થળી જા.
રાજસંપત્કરં દિવ્યં પુત્રપૌત્રવિવર્દ્ધનમ્ તસ્ય દર્શનમાત્રેણ વિપાપ્મા ચ ભવિષ્યસિ
ત્યાં એક દિવ્ય ચિહ્ન છે, જે રાજકીય સમૃદ્ધિ આપે છે અને સંતાન-પૌત્ર વધે છે; માત્ર તેનું દર્શન કરતાં જ તું પાપમુક્ત થઈ જશે.
દુઃસ્વપ્નજં ભયં ઘોરં વિનંક્ષ્યતિ ન સંશયઃ
ખરાબ સ્વપ્નોથી ઉદ્ભવતું ભય પણ નિશ્ચિતપણે નાશ પામશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇત્યુક્તો ગુરુણા ભૂયો વશિષ્ઠેન મહાત્મના દદર્શ તત્ર તલ્લિંગં દુષ્ટદુઃસ્વપ્નનાશનમ્
મહાન આત્માવાળા ગુરુ વશિષ્ઠે ફરી એમ કહી, તેણે ત્યાં એ ચિહ્ન જોયું, જે ખરાબ અને દુષ્કર્મી સ્વપ્નોનો નાશ કરે છે.
નષ્ટાઃ સર્વેપિ દુઃસ્વપ્નાઃ સુસ્વપ્નાશ્ચાભવંસ્તદા અયોધ્યાયાં ગતો રાજ્યં ચકાર મુદિતસ્તદા
બધા ખરાબ સ્વપ્નો નાશ પામ્યા અને સારા સ્વપ્નો જ આવ્યા; પછી અયોધ્યામાં જઈ રાજાએ આનંદથી રાજ્ય કર્યું.
તદાપ્રભૃતિ દેવોઽયં સુસ્વપ્નેશ્વરસંજ્ઞકઃ
ત્યાંથી આ દેવને 'સારા સ્વપ્નોના સ્વામી' તરીકે ઓળખવામાં આવવા લાગ્યા.
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં દેવં સ્વપ્નેશ્વરં શિવમ્ આજન્મપ્રભવં તેષાં દુઃસ્વપ્નં ચ વિનશ્યતિ
અષ્ટમી અને ચતુર્દશી દિવસે, જે લોકો સ્વપ્નેશ્વર શિવજીની પૂજા કરે છે, તેમના જન્મથી આવેલા બધા ખરાબ સ્વપ્નો નાશ પામે છે.
સ એવ સર્વદા પૂજ્ય ઇહ લોકે પરત્ર ચ
આ દેવની હંમેશા આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ પૂજા કરવી જ જોઈએ.
યં યં કામમભિધ્યાય મનસાભિમતં નરઃ
જે મનુષ્ય મનમાં જે ઈચ્છા કરે છે—
નિયમેન પ્રપશ્યંતિ દેવં સ્વપ્નેશ્વરં સદા 5.2.80.
નિયમિત રીતે સ્વપ્નેશ્વર દેવનું દર્શન તેમને હંમેશા થાય છે.
ભક્તિહીનઃ ક્રિયાહીનો યઃ પશ્યતિ પ્રસંગતઃ
જે ભક્તિ વિના કે વિધિ વિના પણ સંયોગથી તેમને જુએ છે—
યે ચ પુષ્પૈર્વિચિત્રૈશ્ચ પૂજયન્તિ ચ પર્વસુ દીર્ઘાયુષઃ શુભાચારા જાયન્તે દેહિનોઽમલાઃ
અને જે લોકો તહેવારોમાં વિવિધ ફૂલો વડે પૂજા કરે છે, તેઓ લાંબી આયુષ્ય, સારા આચરણ અને શુદ્ધ શરીર સાથે જન્મે છે.
એતે ચ બ્રહ્મવિષ્ણ્વિંદ્રકુબેરદહનાદયઃ
આમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર, કુબેર, અગ્નિ અને અન્ય દેવતાઓ પણ સામેલ છે.
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપનો નાશ કરતો આ પ્રભાવ તને કહ્યો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે ઉમામહેશ્વરસંવાદે સ્વપ્નેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનં નામાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પાંછમા અવંત્ય ખંડમાં ઉમા અને મહેશ્વર સંવાદમાં સ્વપ્નેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામે એંસીમું અધ્યાય પૂર્ણ થયું.
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ કૃતકૃત્યો નરો ભવેત્
માત્ર તેમના દર્શનથી જ મનુષ્યનું જીવન સફળ થઈ જાય છે.
અહં પૃષ્ટસ્ત્વયા દેવિ કૌતુકાચ્ચ વરાનને
હે સુંદર મુખવાળી દેવી, તું ઉત્સુકતાથી મને આ પ્રશ્ન કર્યો.
સેવિતં બહુભિઃ સિદ્ધૈઃ પુનરાવૃત્તિકાંક્ષિભિઃ
અહીં અનેક સિદ્ધ પુરુષોએ, પુનર્જન્મની ઇચ્છા રાખીને, ભક્તિપૂર્વક સેવા કરી છે.
અનન્યસદૃશં દિવ્યં યત્તીર્થં યત્તપોવનમ્
એ તીર્થ અને એ તપોવન દિવ્ય છે, તેની સમકક્ષ બીજું ક્યાંય નથી.
સુવર્ણશૃંગાઃ પ્રાસાદા હર્મ્યાણિ વિવિધાનિ ચ
અહીં સુવર્ણ શિખરવાળા મહેલ અને અનેક પ્રકારના ભવ્ય મકાનો છે.
સમીહિતફલાવાપ્તિર્યત્ર લભ્યા સુખેન વૈ
અહીં મનગમતું ફળ સહેલાઈથી પ્રાપ્ત થાય છે.