તાડિતો હદયેત્યર્થં ચરણૈર્વજ્રસંનિભૈઃ
મારું હૃદય વીજળી જેવી જોરદાર પગથી લાથ મારવામાં આવ્યું હતું.
કરાલૈઃ કંટકૈઃ કૃષ્ણૈઃ પુરુષૈરુદ્યતાયુધૈઃ
ભયાનક, કાળા પુરુષો કાંટાવાળા શસ્ત્રો લઈને મારી સામે ઉભા હતા.
એવમેતન્મયા દૃષ્ટમિમાંરાત્રિં ભયાવહામ્
આવી ભયજનક રાત મેં મારી આંખે જોઈ હતી.
ઇમાં તુ દુઃસ્વપ્નગતિં નિરીક્ષ્ય વૈ હ્યનેકરૂપામવિચિંતિતાં પુરા
આ ભયાનક અને અનેક પ્રકારની, કલ્પના બહારની દુઃસ્વપ્નયાત્રા જોઈને,
નૃપસ્ય વચનં શ્રુત્વા અમાત્યા ભૃશદુઃખિતાઃ
રાજાના શબ્દો સાંભળીને મંત્રીઓ ખૂબ જ દુઃખી થયા.
સૌરિ સૂર્યકુજાક્રાંતં નગરં દૃશ્યતેઽધુના
હવે શહેર પર શનિ, સૂર્ય અને મંગળનો પ્રભાવ દેખાઈ રહ્યો છે.
કરણાનિ ન શસ્યંતે મુહૂર્ત્તા દારુણાભવન્
ઇન્દ્રિયોએ કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે અને સમય પણ કઠોર બની ગયો છે.
આશ્વાસયંતો રાજાનમિદં વચનમબ્રુવન્
તેમણે રાજાને ધીરજ આપી અને આ શબ્દો કહ્યા.
દૃશ્યંતે ભાવિતાઃ પુંસિ સ્વપ્ને ધાતુવશેન હિ 5.2.80.
આવા દૃશ્યો મનુષ્યને સ્વપ્નમાં શરીરના તત્વોના પ્રભાવથી દેખાય છે.
એભિસ્તતો મોક્ષ્યસે ત્વં માનસાદધિવિભ્રમાત્
આ બધાથી તમારો મનનો ખલેલ દૂર થશે અને તમે મુક્ત થશો.
એવમાશ્વાસિતો ભૂપો હ્યમાત્યૈર્ધર્મકોવિદૈઃ
એવી રીતે ધર્મમાં પંડિત એવા મંત્રીઓએ રાજાને શાંત કર્યો.
વશિષ્ઠસ્ય સુતો જ્યેષ્ઠઃ શક્તિ ર્વૈ ભક્ષિતો મયા
વશિષ્ઠજીના મોટા પુત્ર શક્તિને મેં જ ભક્ષી લીધો હતો.
તેન પાપેન સંતપ્તઃ કથં સ્વસ્થો ભવામિ વૈ
આ પાપના દુઃખથી હું કેવી રીતે શાંત રહી શકું?
મયા પુનર્નૃશંસેન સા તથા ન તુ વર્જિતા રાક્ષસોઽહમનેનૈવ શરીરેણ કુલાંતકૃત્
પછી ફરી મારી ક્રૂરતાથી તેને પણ છોડ્યો નહીં; આ જ શરીરે હું રાક્ષસ બની, મારા કુળનો નાશકર્તા થયો છું.
જાતઃ કુલે રઘૂણાં વૈ પાપાત્મા પાપસંભવઃ
રઘુવંશમાં જન્મેલો, પણ પાપી આત્મા અને પાપથી જન્મેલો છું.
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સૌદાસસ્ય સુવિસ્મિતાઃ
સૌદાસના આ વચન સાંભળી બધા ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયા.
અહો પાપમિદં ભૂરિ કૃતં પાપેન સર્વથા
હાય! આ મહાપાપી દ્વારા દરેક રીતે મોટું પાપ થયું છે.
તસ્માદદ્યૈવ ગંતવ્યમસ્ય ભૂપસ્ય કારણાત્
એથી, આ રાજાના હિત માટે આજે જ અહીંથી જવું જોઈએ.
ઇત્યુક્ત્વા સહિતાસ્તેન તેઽમાત્યા ભૃશદુઃખિતાઃ 5.2.80.
આવી વાત કહીને, તે બધા મંત્રીઓ ખૂબ દુઃખી થઈને રાજા સાથે ચાલ્યા ગયા.
અદૃશ્યંતીં વધૂં દીનાં યત્રાશ્વાસયતિ પ્રભુઃ ભયસંવિગ્નયા વાચા વશિષ્ઠમિદમબ્રવીત્
જ્યાં ભગવાન દુઃખી અને અજાણી પત્નીને શાંત પાડી રહ્યા હતા, ત્યાં તેમણે ડરથી કંપતી વાણીમાં વશિષ્ઠજીને કહ્યું.
અસૌ મૃત્યુરિવોગ્રેણ દણ્ડેન વહુગર્વિતઃ
એ તો મૃત્યુ જેવો ભયાનક દંડ ધારણ કરીને બહુ ગર્વિત છે.
તન્નિવારયિતું શક્તો નાન્યો વૈ ભુવિ કશ્ચન
પૃથ્વી પર બીજું કોઈ તેને રોકી શકે તેમ નથી.
ત્રાહિ માં ભગ વન્પાપાદસ્માદ્દારુણદર્શનાત્
હે ભગવાન, મને આ ભયાનક પાપીથી બચાવો.
નૈતદ્રક્ષો ભયં યસ્માત્પશ્યસિ ત્વમુપસ્થિતમ્
તમે જે ભય જોયું છે, એથી ડરવાની જરૂર નથી.
સ એષોઽસ્મિન્વનોદ્દેશે સમા યાતો મમાંતિકમ્ વારયામાસ તેજસ્વી હુંકારેણ નૃપોત્તમમ્
એ વર્ષભર આ વનમાં મારા પાસે આવ્યો હતો, ત્યારે તે તેજસ્વીએ હૂંકારથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેને અટકાવ્યો.
મન્ત્રપૂતેન ચ તતઃ સમભ્યુક્ષ્ય ચ વારિણા
પછી મંત્રથી શુદ્ધ કરેલા પાણીથી તેને છાંટ્યું.
પ્રતિલભ્ય તતઃ સંજ્ઞામભિવાદ્ય કૃતાંજલિઃ
પછી તેને જ્ઞાન મળતાં, હાથ જોડીને વંદન કર્યું.
સૌદાસોઽહં મહાભાગ દાસોઽહં તવ સુવ્રત
હે મહાભાગ્યશાળી, હું સૌદાસ છું; હે સુવ્રત, હું તમારો દાસ છું.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નૃપસ્ય દ્વિજસત્તમઃ રાજાનં પ્રત્યુવાચેદં વિનયાવનતં તથા ।। 5.2.80.
રાજાના એ વચન સાંભળીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે નમ્રતાથી નમેલા રાજાને આ રીતે જવાબ આપ્યો.
જ્ઞાતમેવ યથાકાલં ગચ્છ રાજન્કુશ સ્થલીમ્
મને બધું જ જાણીતું છે; યોગ્ય સમયે, રાજા, તું કુશસ્થળી જા.