કલ્માષપાદેતિ ખ્યાતો લોકે રાજા બભૂવ હ
તે જગતમાં કલ્માષપાદ નામે રાજા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
સ કદાચિદ્વને રાજા વશિષ્ઠસુતમૌરસમ્ માર્ગસ્થિતં તપોનિષ્ઠમપગચ્છેતિ ચાબ્રવીત્
એક વખત તે રાજાએ વશિષ્ઠના સાચા પુત્રને, જે તપમાં લીન હતો, જંગલના રસ્તા પર ઊભેલો જોયો અને તેને રસ્તો છોડવા કહ્યું.
અમુંચંતં તુ પંથાનં તમૃષિં નૃપસત્તમઃ
પણ એ શ્રેષ્ઠ રાજાએ તે ઋષિને રસ્તો જવા દીધો નહીં.
કશાપ્રહારાભિહતસ્તતઃ સ મુનિપુંગવઃ
પછી એ મહાન ઋષિને ચાબુકના મારથી ઘાયલ કરવામાં આવ્યો.
હંસિ રાક્ષસવદ્યસ્માદ્રાજાપસદ તાપસમ્
તુ, નીચ રાજા, તપસ્વીને રાક્ષસ સમાન મારી નાખ્યો છે.
સતતં પિશિતાસક્તશ્ચરિષ્યસિ મહીમિમામ્
હમેશા તું આ ધરતી પર માંસપ્રેમી બનીને ફરતો રહેશે.
જગામ શરણં શક્તિં પ્રસાદયિતુમ ર્હયત્ પ્રસાદ્યમાનો ભૂપેન તદા તેનાપિ ભક્ષિતઃ
તે શરણમાં જઈ શક્તિને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો; પણ રાજાએ મનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છતાં, શક્તિએ તેને ભક્ષી લીધો.
શક્તિં તં ભક્ષયિત્વા તુ વશિષ્ઠસ્યાપરાન્તુ તાન્
શક્તિને ભક્ષ્યા પછી, તેણે વશિષ્ઠના બીજા પુત્રોને પણ ખાઈ લીધા.
તદાપ્રભૃતિ સંજાતઃ પુરુષાદો નૃપોત્તમઃ ।। 5.2.80.
ત્યાંથી એ શ્રેષ્ઠ રાજા મનુષ્યભક્ષક બની ગયો.
દૃષ્ટ્વા ભયાનકાન્સ્વપ્નાન્સ રાજા પર્ય્યતપ્યત
ભયાનક સ્વપ્નો જોઈને એ રાજા ખૂબ પીડાયો.
અથાપ્યુક્તમમાત્યૈશ્ચ કિં કરોષિ મહીપતે
પછી તેના મંત્રીઓએ પૂછ્યું: 'હે રાજા, તમે શું કરો છો?'
સ રાજા કથયામાસ દુઃસ્વપ્નાનનુપૂર્વશઃ
પછી એ રાજાએ પોતાના દુઃખદ સ્વપ્નો ક્રમશઃ વર્ણવ્યા.
ઉપરુદ્ધાં ચ જગતીં ઘનેન તમસા વૃતામ્
ઘન અંધકારથી આખું જગત ઢંકાઈ ગયું હતું અને બધું અટકી પડ્યું હતું.
પતંતમદ્રિશિખરાત્કલુષે ગોમયે હ્રદે
હું પર્વતની ટોચ પરથી ગંદા, કાદવભર્યા તળાવમાં પડી રહ્યો હતો.
તૈલેનાભ્યક્તસર્વાંગસ્તૈલમેવાવગાહયન્
મારું આખું શરીર તેલથી લપેટાયેલું હતું અને હું આખો તેલમાં ડૂબી ગયો હતો.
ગાયંતિ પ્રમદા રક્તા રક્તમાલ્યાનુલેપનાઃ
લાલ ફૂલોની માળા અને લાલ સુગંધથી શોભાયમાન, કામુક સ્ત્રીઓ ગીતો ગાઈ રહી હતી.
તાભિરાકૃષ્યમાણોઽપિ નીતોઽહં દક્ષિણાં દિશમ્
એ સ્ત્રીઓએ મને ખેંચ્યો છતાં, હું દક્ષિણ દિશા તરફ લઈ જવામાં આવ્યો.
પાંસુકર્દમયોર્મધ્યે મગ્નોહં લોહયંત્રિતઃ
હું રેતી અને કાદવ વચ્ચે ફસાઈ ગયો હતો અને લોખંડના સાધનોથી પીડાતો હતો.
સૃગાલૈર્ભક્ષ્યમાણશ્ચ સ્થિતો મદ્ગુરમસ્તકે 5.2.80.
હું માથું નમાવી ઊભો રહ્યો અને શિયાળાઓ મારું માંસ ખાઈ રહ્યા હતા.
નદીં નિમગ્નો નિશ્ચેષ્ટો જલહીનાં મહીસમામ્
હું નદીમાં ડૂબેલો હતો, એકદમ નિષ્ક્રિય, જાણે પાણી વગરની જમીન જેવી.
તાડિતો હદયેત્યર્થં ચરણૈર્વજ્રસંનિભૈઃ
મારું હૃદય વીજળી જેવી જોરદાર પગથી લાથ મારવામાં આવ્યું હતું.
કરાલૈઃ કંટકૈઃ કૃષ્ણૈઃ પુરુષૈરુદ્યતાયુધૈઃ
ભયાનક, કાળા પુરુષો કાંટાવાળા શસ્ત્રો લઈને મારી સામે ઉભા હતા.
એવમેતન્મયા દૃષ્ટમિમાંરાત્રિં ભયાવહામ્
આવી ભયજનક રાત મેં મારી આંખે જોઈ હતી.
ઇમાં તુ દુઃસ્વપ્નગતિં નિરીક્ષ્ય વૈ હ્યનેકરૂપામવિચિંતિતાં પુરા
આ ભયાનક અને અનેક પ્રકારની, કલ્પના બહારની દુઃસ્વપ્નયાત્રા જોઈને,
નૃપસ્ય વચનં શ્રુત્વા અમાત્યા ભૃશદુઃખિતાઃ
રાજાના શબ્દો સાંભળીને મંત્રીઓ ખૂબ જ દુઃખી થયા.
સૌરિ સૂર્યકુજાક્રાંતં નગરં દૃશ્યતેઽધુના
હવે શહેર પર શનિ, સૂર્ય અને મંગળનો પ્રભાવ દેખાઈ રહ્યો છે.
કરણાનિ ન શસ્યંતે મુહૂર્ત્તા દારુણાભવન્
ઇન્દ્રિયોએ કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે અને સમય પણ કઠોર બની ગયો છે.
આશ્વાસયંતો રાજાનમિદં વચનમબ્રુવન્
તેમણે રાજાને ધીરજ આપી અને આ શબ્દો કહ્યા.
દૃશ્યંતે ભાવિતાઃ પુંસિ સ્વપ્ને ધાતુવશેન હિ 5.2.80.
આવા દૃશ્યો મનુષ્યને સ્વપ્નમાં શરીરના તત્વોના પ્રભાવથી દેખાય છે.
એભિસ્તતો મોક્ષ્યસે ત્વં માનસાદધિવિભ્રમાત્
આ બધાથી તમારો મનનો ખલેલ દૂર થશે અને તમે મુક્ત થશો.