યથા ચ પ્રાર્થિતં લબ્ધ્વા વરં તુષ્ટાઽભવત્તદા
જેમ માગ્યું હતું તેમ વર મળતાં તે સમયે વિનતા ખુશ થઈ.
કદ્રૂશ્ચ લબ્ધ્વા પુત્રાણાં સહસ્રં તુલ્યતેજસામ્
કદ્રૂએ સમાન તેજવાળા હજાર પુત્રો મેળવ્યા.
તે ભાર્યે વરસંહૃષ્ટે કશ્યપો વનમાવિશત્ જનયામાસ ચાર્વંગી દ્વે ચાંડે વિનતા તદા ।। 5.2.76.
પત્નીઓ વરથી પ્રસન્ન થઈ, કશ્યપ વનમાં ગયા; ત્યારે વિનતાએ બે અંડા આપ્યા.
તયોરંડાનિ નિદધુઃ પ્રહૃષ્ટાઃ પરિચારિકાઃ
પરીચારિકાઓ આનંદથી એ બંને અંડાં રાખી દીધાં.
તતઃ પંચશતે કાલે કદ્રૂપુત્રા વિનિર્ગતાઃ
પછી પાંચસો વર્ષ પછી કદ્રૂના પુત્રો બહાર આવ્યા.
તતઃ પુત્રાર્થિની દેવી વ્રીડિતા સા તપસ્વિની
પછી પુત્રોની ઇચ્છાવાળી દેવી લજ્જિત થઈ અને તપ કરવા લાગી.
પૂર્વાર્દ્ધકાયસંપન્નમિતરેણા પ્રકાશિતમ્
એમાંનું એક અંડું અડધું શરીર પૂરું થઈ બહાર આવ્યું.
યોઽહમેવં કૃતો માતસ્ત્વયા લોભપરીતયા
માતા, તું લોભમાં આવી ગઈ એટલે હું આવો અપૂર્ણ થયો છું.
પંચવર્ષશતાન્યસ્યા યયા વિસ્પર્દ્ધસે સદા
પાંચસો વર્ષથી તું હંમેશા એની સાથે સ્પર્ધા કરતો આવ્યો છે.
યદ્યેનમપિ માતસ્ત્વં મામિવાંડવિભેદનાત્
માતા, જો તું પણ મારા જેવી, અંડું ફોડી નાખવાને કારણે—
પ્રતિપાલયિતવ્યસ્તે જન્મકાલોઽસ્ય ધીરયા
તારે ધીરજથી એની જન્મની ઘડીની રાહ જોવી પડશે.
એવં શપ્ત્વા તતો દેવિ વિનતાં માતરં સ્વકમ્
આ રીતે શાપ આપ્યા પછી, દેવી એ પોતાની માતા વિનતાને સંબોધી.
હાહા મયા નૃશંસેન માતા સ્વજનની સ્વકા માતા દેહારણિઃ પુંસાં માતા દુઃખસહા પરા ।।5.2.76.
હાય! મેં તો અત્યંત નિષ્ઠુરતા કરી મારી પોતાની માતાને દુઃખ આપ્યું—માતા તો માણસને શરીર આપે છે, અને માતા બધું સહન કરે છે.
ગર્ભક્લેશે પરં દુઃખં માતા જાનાતિ યાદૃશમ્
ગર્ભાવસ્થાનું ભારે દુઃખ માત્ર માતાજી જ જાણે છે.
ગુરૂણામેવ સર્વેષાં માતા ગુરુતરા સ્મૃતા
બધા ગુરુઓમાં માતા સૌથી મહાન માનવામાં આવે છે.
યદિ પિંડપ્રદાનં તુ ગયાયાં કુરુતે સુતઃ ન ચ માતૃવિહીનસ્ય મમત્વં કુરુતે પિતા
પુત્ર ગયામાં પિંડદાન કરે તો પણ, જેની માતા નથી એ પુત્રને પિતા પોતાનું માનતું નથી.
વિકલો માતૃહીનસ્તુ પુત્રો હિ પ્રોચ્યતે તદા તદા શૂન્યં જગત્સર્વં યદા માતા વિયુજ્યતે
માતાવિહોણો પુત્ર અધૂરો કહેવાય છે; જ્યારે માતા છૂટી જાય ત્યારે આખું જગત ખાલી લાગે છે.
સોઽહં પાપસમાચારો જાતો માતૃવિહિંસકઃ
હું પાપી બની ગયો છું, મેં મારી માતાને દુઃખ આપ્યું છે.
જાતોઽહં વિકલાંગસ્તુ પ્રાક્કૃતેનૈવ કર્મણા
હું જન્મથી જ અધૂરો છું, એ તો મારા અગાઉના કર્મોનું ફળ છે.
એવં વિલપતસ્તસ્ય કશ્યપસ્ય સુતસ્ય ચ
કશ્યપના પુત્ર એ રીતે દુઃખી થઈને રડતો હતો—
દૃષ્ટ્વારુણં સુદુઃખાર્ત્તં વિલપંતં પુનઃ પુનઃ
અરુણને ભારે દુઃખમાં વારંવાર રડતો જોઈને—
અરુણોઽયમહો રૌતિ કશ્યપસ્યાત્મસંભવઃ
આ અરુણ, હાય, કશ્યપના ગર્ભથી જન્મેલો છે અને રડી રહ્યો છે.
ઉત્પાદિતોઽયમલ્પાહૈરર્દ્ધકાયો મહાબલઃ મોહેન વિલપંતં ચ શ્રેયો મે ભવિતા ધુવમ્ 5.2.76.
આ અર્ધશરીરી, પણ મહાબળવાન અરુણ જન્મ્યો છે; ભલે તે મોહમાં રડે છે, પણ મને ચોક્કસ સારા ફળ મળશે.
ઇતિ સંચિંત્ય મનસિ વાક્યૈર્મધ્વમૃતોપમૈઃ
આવું મનમાં વિચારી, મધ અને અમૃત જેવી મીઠી વાણીથી—
તાત કશ્યપદાયાદ વિનતાગર્ભસંભવ
પુત્ર, કશ્યપના વારસદાર, વિનતાના ગર્ભથી જન્મેલા—
ભાવિનોઽર્થા ભવંતીહ દુઃખસ્ય ચ સુખસ્ય ચ
આ દુનિયામાં દુઃખ અને સુખ બંનેના ભવિષ્યના પ્રસંગો આવી જ જાય છે.
યદિ તેસ્તિ ઘૃણા ચિત્તે શપ્તાત્મજનની ત્વયા
જો તારા હૃદયમાં દયા હોય, શાપગ્રસ્ત પુત્રની માતા,
ઉત્તરે દેવદેવસ્ય યાત્રેશસ્ય ચ પુણ્યદમ્
તો દેવોના દેવ યાત્રેશની પવિત્ર યાત્રા કર.
અરુણસ્ત્વેવમુક્તસ્તુ નારદેન મહાત્મના
મહાન ઋષિ નારદએ આવું કહ્યાથી, અરુણએ
દદર્શ તત્ર તલ્લિંગં તેજઃકૂટોપમં શુભમ્
ત્યાં તે તેજસ્વી અને શુભ એવા, પ્રકાશના શિખર જેવું લિંગ જોયું.