ઇત્યુક્ત્વા મણિભદ્રોઽપિ સુતેન સહિતો યયૌ
આ રીતે કહીને મણિભદ્ર પોતાનાં પુત્ર સાથે ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, પાપ નાશક તારો જે મહિમા છે, તે હું તને કહ્યો છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્ય ઉમામહેશ્વરસંવાદે વડલેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ પંચસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર શ્લોકવાળી સંહિતાના અવંતિ વિભાગના પાંચમા ખંડમાં, ચોરાશી લિંગોના મહાત્મ્ય અને ઉમા-મહેશ્વર સંવાદમાં, વડલેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામના પંચોતેરમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
વિદ્ધિ પાપહરં દેવિ દર્શનાત્કામદં નૃણામ્
હે દેવી, જાણ કે તેનું દર્શન પાપ દૂર કરે છે અને મનુષ્યને ઇચ્છિત ફળ આપે છે.
પુરા દેવયુગે દેવિ પ્રજાપતિસુતે શુભે
હે શુભે, દેવયુગમાં, પ્રજાપતિની પુત્રી,
તે ભાર્યે કશ્યપસ્યાસ્તાં કદ્રૂશ્ચ વિનતા તથા
કશ્યપની પત્નીઓમાં કદ્રૂ અને વિનતા હતી.
કશ્યપો ધર્મપત્નીભ્યાં મુદા પરમયા યુતઃ
કશ્યપ ધર્મનિષ્ઠ પત્નીઓ સાથે ખૂબ આનંદિત થયો.
હર્ષાદભ્યધિકાં પ્રીતિં પ્રાપતુઃ સ્મ વરસ્ત્રિયૌ
એ બંને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ આનંદથી વધુ આનંદ અનુભવી રહી હતી.
દ્વૌ પુત્રૌ વિનતા વવ્રે કદ્રૂપુત્રાધિકૌ બલે
વિનતાએ કદ્રૂના પુત્રોથી પણ વધુ બળવાન બે પુત્રો માગ્યા.
તસ્યૈ ભર્ત્તા વરં પ્રાદાલ્લપ્સ્યસે પુત્રકોત્તમૌ
પતિએ તેને આશીર્વાદ આપ્યો: 'તને બે ઉત્તમ પુત્રો મળશે.'
યથા ચ પ્રાર્થિતં લબ્ધ્વા વરં તુષ્ટાઽભવત્તદા
જેમ માગ્યું હતું તેમ વર મળતાં તે સમયે વિનતા ખુશ થઈ.
કદ્રૂશ્ચ લબ્ધ્વા પુત્રાણાં સહસ્રં તુલ્યતેજસામ્
કદ્રૂએ સમાન તેજવાળા હજાર પુત્રો મેળવ્યા.
તે ભાર્યે વરસંહૃષ્ટે કશ્યપો વનમાવિશત્ જનયામાસ ચાર્વંગી દ્વે ચાંડે વિનતા તદા ।। 5.2.76.
પત્નીઓ વરથી પ્રસન્ન થઈ, કશ્યપ વનમાં ગયા; ત્યારે વિનતાએ બે અંડા આપ્યા.
તયોરંડાનિ નિદધુઃ પ્રહૃષ્ટાઃ પરિચારિકાઃ
પરીચારિકાઓ આનંદથી એ બંને અંડાં રાખી દીધાં.
તતઃ પંચશતે કાલે કદ્રૂપુત્રા વિનિર્ગતાઃ
પછી પાંચસો વર્ષ પછી કદ્રૂના પુત્રો બહાર આવ્યા.
તતઃ પુત્રાર્થિની દેવી વ્રીડિતા સા તપસ્વિની
પછી પુત્રોની ઇચ્છાવાળી દેવી લજ્જિત થઈ અને તપ કરવા લાગી.
પૂર્વાર્દ્ધકાયસંપન્નમિતરેણા પ્રકાશિતમ્
એમાંનું એક અંડું અડધું શરીર પૂરું થઈ બહાર આવ્યું.
યોઽહમેવં કૃતો માતસ્ત્વયા લોભપરીતયા
માતા, તું લોભમાં આવી ગઈ એટલે હું આવો અપૂર્ણ થયો છું.
પંચવર્ષશતાન્યસ્યા યયા વિસ્પર્દ્ધસે સદા
પાંચસો વર્ષથી તું હંમેશા એની સાથે સ્પર્ધા કરતો આવ્યો છે.
યદ્યેનમપિ માતસ્ત્વં મામિવાંડવિભેદનાત્
માતા, જો તું પણ મારા જેવી, અંડું ફોડી નાખવાને કારણે—
પ્રતિપાલયિતવ્યસ્તે જન્મકાલોઽસ્ય ધીરયા
તારે ધીરજથી એની જન્મની ઘડીની રાહ જોવી પડશે.
એવં શપ્ત્વા તતો દેવિ વિનતાં માતરં સ્વકમ્
આ રીતે શાપ આપ્યા પછી, દેવી એ પોતાની માતા વિનતાને સંબોધી.
હાહા મયા નૃશંસેન માતા સ્વજનની સ્વકા માતા દેહારણિઃ પુંસાં માતા દુઃખસહા પરા ।।5.2.76.
હાય! મેં તો અત્યંત નિષ્ઠુરતા કરી મારી પોતાની માતાને દુઃખ આપ્યું—માતા તો માણસને શરીર આપે છે, અને માતા બધું સહન કરે છે.
ગર્ભક્લેશે પરં દુઃખં માતા જાનાતિ યાદૃશમ્
ગર્ભાવસ્થાનું ભારે દુઃખ માત્ર માતાજી જ જાણે છે.
ગુરૂણામેવ સર્વેષાં માતા ગુરુતરા સ્મૃતા
બધા ગુરુઓમાં માતા સૌથી મહાન માનવામાં આવે છે.
યદિ પિંડપ્રદાનં તુ ગયાયાં કુરુતે સુતઃ ન ચ માતૃવિહીનસ્ય મમત્વં કુરુતે પિતા
પુત્ર ગયામાં પિંડદાન કરે તો પણ, જેની માતા નથી એ પુત્રને પિતા પોતાનું માનતું નથી.
વિકલો માતૃહીનસ્તુ પુત્રો હિ પ્રોચ્યતે તદા તદા શૂન્યં જગત્સર્વં યદા માતા વિયુજ્યતે
માતાવિહોણો પુત્ર અધૂરો કહેવાય છે; જ્યારે માતા છૂટી જાય ત્યારે આખું જગત ખાલી લાગે છે.
સોઽહં પાપસમાચારો જાતો માતૃવિહિંસકઃ
હું પાપી બની ગયો છું, મેં મારી માતાને દુઃખ આપ્યું છે.
જાતોઽહં વિકલાંગસ્તુ પ્રાક્કૃતેનૈવ કર્મણા
હું જન્મથી જ અધૂરો છું, એ તો મારા અગાઉના કર્મોનું ફળ છે.
એવં વિલપતસ્તસ્ય કશ્યપસ્ય સુતસ્ય ચ
કશ્યપના પુત્ર એ રીતે દુઃખી થઈને રડતો હતો—