સ્વભાવેનાચલા પૃધ્વી ત્વયા પૂર્વં વિનિર્મિતા
હે અચલ સ્વભાવ ધરાવનારી, પૃથ્વી તું પહેલાં તારી જાતે રચી હતી.
યદ્યવશ્યં મયા પૃધ્વી પાલનીયા પિતામહ
હે પિતામહ, જો ખરેખર પૃથ્વીનું રક્ષણ કરવું જ પડે તો હું તૈયાર છું.
મનુષ્યલોકે વિખ્યાતા સકલે સામરાવતી
માણવલોકમાં એનું નામ સર્વત્ર સામરાવતી તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.
મર્યાદામનુવત્તેંયુર્યદિ મે નાકવાસિનઃ અનેન વિધિના પૃથ્વીં પાલયિષ્યામ્યહં પ્રભો
હે પ્રભુ, જો સ્વર્ગવાસીઓ મારી નક્કી કરેલી મર્યાદા પાળશે, તો હું પણ આ રીતે પૃથ્વીનું રાજકાજ ચલાવીશ.
યે કેચિત્ત્રિદશાઃ સંતિ મદ્ગૌરવવશેન તે
જે બધા દેવતાઓ છે, તેઓ મારા માન માટે જ વર્તે છે.
દેવનાથેતિ વૈ નામ ભવિષ્યતિ ચ સુવ્રત
અને, હે સુવ્રત, 'દેવતાઓના સ્વામી' એવું નામ મને મળશે.
અથ રાજા પ્રતિજ્ઞાય બ્રહ્મણા ભૂમિપાલનમ્
પછી રાજાએ બ્રહ્માજી સમક્ષ પૃથ્વીનું રક્ષણ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
ભવતાં વિહિતઃ સ્વર્ગો મનુજાનાં ચ ભૂતલમ્
તમને સ્વર્ગ અને મનુષ્યોને પૃથ્વી આપવામાં આવી.
યે સ્થિતા યાંતુ તે દેવા મનુજાનામિયં ધરા ત્રિદશા બ્રહ્મણો વાક્યાદ્ગૌરવાત્ત્રિદિવં ગતાઃ ।। 5.2.74.
જે દેવતાઓ અહીં રહ્યા છે, તેઓ પણ ચાલ્યા જાય; આ પૃથ્વી મનુષ્યોની છે. બ્રહ્માજીના આદેશથી અને માન રાખીને દેવતાઓ સ્વર્ગમાં ગયા.
અથ પ્રજાઃ સ નૃપતિર્ધર્મેણાવર્ધયત્તદા
પછી એ રાજાએ ધર્મથી પ્રજાનો વિકાસ કર્યો.
પ્રજાસ્તત્સુખસંવૃદ્ધા જરામૃ ત્યુવિવર્જિતાઃ
પ્રજા સુખથી વધતી ગઈ અને વૃદ્ધાવસ્થા તથા મરણથી મુક્ત રહી.
યૌવનસ્થાશ્ચ નિર્દ્વંદ્વાઃ સતતં ધર્મસંશ્રયાઃ
તેઓ યુવાન જ રહ્યા, દ્વંદ્વોથી મુક્ત અને હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર.
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સ્વાદવદ્ભિઃ ફલૈર્યુતા
પૃથ્વી ખેડાણ કે વાવેતર વિના જ મીઠાં ફળોથી ભરપૂર રહી.
એવં વ્રજતિ કાલે વૈ રાજ્ઞિ રાજ્યં પ્રકુર્વતિ
આ રીતે સમય પસાર થતો ગયો અને રાજા રાજ્ય ચલાવતો રહ્યો.
પ્રજાનાં બહુદુઃખાનિ મુહુઃ કુર્વંત્યનેકશઃ
પણ પ્રજાને અનેક વખત અનેક પ્રકારના દુઃખો થવા લાગ્યા.
તથા સંહ્રિયમાણેષુ લોકેષુ નૃપસત્તમઃ
અને જ્યારે જગત સંહરાઈ રહ્યું હતું, ત્યારે એ શ્રેષ્ઠ રાજા—
તેનૈવાપ્યાયિતો લોકઃ સુખી જાતો યશસ્વિનિ સંવર્ત્તો વારિદો ભૂત્વા મેઘાન્વૈ વિન્યપાતયત્
એના દ્વારા જગત પોષાયું અને સુખી બન્યું, હે યશસ્વિની; સંવર્ત્તે મેઘ બની વરસાદ વરસાવ્યો.
તતસ્તુ મારુતો ભૂત્વા નૃપતિસ્તામધારયત્
પછી રાજાએ પવન બની એ વરસાદને ધારણ કર્યો.
ન યજ્ઞા ન જપો હોમો ન ચ પક્તિરવર્ત્તત 5.2.74.
કોઈ યજ્ઞ, જપ, હોમ કે રસોઈ કશુંય થતું ન હતું.
તતઃ સ રાજા તં દૃષ્ટ્વા ત્વભવદ્ધવ્યવાહનઃ
પછી એ જોઈને રાજા હવ્યવાહન બની ગયો.
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ ત્વયા સાર્દ્ધં સમાગતઃ
એ સમયે, દેવી, હું તારી સાથે અહીં આવી પહોંચ્યો હતો.
તતો દેવગણાઃ સર્વે સકિંનરમહોરગાઃ
પછી બધા દેવતાઓ, કિન્નર અને મહાન સાપો પણ ત્યાં આવ્યા.
ભૂતાઃ પ્રેતાઃ પિશાચાશ્ચ યે ચાન્યે ગગનેચરાઃ
ભૂત, પ્રેત, પિશાચ અને આકાશમાં ફરતા બીજા બધા પણ આવ્યા.
ગંગા ચ યમુના સિંધુશ્ચંદ્રભાગા સરસ્વતી
ગંગા, યમુના, સિંધુ, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી પણ આવી.
વિપાશા દેવિકા પુણ્યા શરયૂઃ કૌશિકી તથા
વિપાશા, પવિત્ર દેવિકા, શરયૂ અને કૌશિકી પણ આવી.
પારા વેદ સ્મૃતિશ્ચૈવ વેત્રઘ્ની નર્મદા શિવા
પારા, વેદ, સ્મૃતિ, વેત્રઘ્ની, નર્મદા અને શિવા પણ આવી.
પુષ્કરશ્ચ પ્રયાગશ્ચ પ્રભાસો નૈમિષસ્તથા ।। પૃથુતીર્થોદકશ્ચૈવ તથૈવામરકંટકઃ
પુષ્કર અને પ્રયાગ, પ્રભાસ અને નૈમિષ પણ, વિશાળ તળાવવાળું પૃથુતીર્થ અને અમરકંટક પણ આવ્યા.
ગંગાદ્વારઃ કુશાવર્ત્તો બિલ્વકો નીલપર્વતઃ
ગંગાદ્વાર, કુશાવર્ત, બિલ્વક અને નિલપર્વત પણ આવ્યા.
ભૃગુતુંગઃ સુકુક્ષશ્ચાપ્યજગંધશ્ચ પાર્વતિ 5.2.74.
ભૃગુતુંગ, સુકુક્ષ અને અજગંધ પણ, પાર્વતી, ત્યાં આવ્યા.
સ્થાનાનિ ચ સમસ્તાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
બધા પવિત્ર સ્થળો અને યાત્રાધામો પણ આવ્યા.