ઇચ્છતા નિધનં સદ્યો મયા પ્રોક્તમિદં વચઃ
તત્કાળ મૃત્યુની ઇચ્છાથી મેં આ શબ્દો કહ્યા હતા.
સુતેન ભાર્યયા સાર્દ્ધં સંગમો દુર્લભઃ પુનઃ
પત્ની અને પુત્ર સાથે ફરીથી મળવું બહુ મુશ્કેલ છે.
કુટુંબાર્થે કરોત્યેવમેકાકી નિસ્તરત્યસૌ ધર્મેણ સાધ્યતે સર્વં તસ્માદ્ધર્મં સમાશ્રયેત્
કુટુંબ માટે માણસ આ રીતે પ્રયત્ન કરે છે; એકલો હોય તો પણ જીવતો રહે છે. બધું ધર્મથી જ શક્ય બને છે, એટલે ધર્મનો આશરો લેવો જોઈએ.
ઇતિ ચિંતયતોઽત્યર્થં મમ પ્રાણા ગતાઃ પ્રિયે 5.2.69.
પ્રિયે, જ્યારે હું આવું ઊંડું વિચારી રહ્યો હતો, ત્યારે મારું પ્રાણ છૂટી ગયું.
અંતકાલેઽપિ ધર્મસ્ય પ્રશંસા યા મયા કૃતા
મૃત્યુના ક્ષણે પણ મેં ધર્મની પ્રશંસા કરી હતી.
ત્વં ચ શ્યેની તતો જાતા તસ્મિન્નેવ વનોત્તમે
ત્યાં જ એ ઉત્તમ વનમાં તું શ્યેની બની જન્મી.
નદીત્રયરયેણૈવ નિઃસૃતોઽહં જલાત્તતઃ
ત્રણ નદીઓના પ્રવાહથી હું પાણીમાંથી બહાર આવ્યો.
આનીતોઽહં ત્વયા દેવિ સંગમેશ્વરસંનિધૌ
દેવી, તું મને સંગમેશ્વરજીની હાજરીમાં લઇ ગઈ.
મ્રિયમાણેન મે દૃષ્ટો દેવોઽસૌ સંગમેશ્વરઃ
મારી મૃત્યુ સમયે મેં એ દેવ સંગમેશ્વરને જોયા હતા.
તસ્ય દર્શન માત્રેણ જાતોઽહં પૃથિવીપતિઃ
માત્ર તેમના દર્શનથી હું પૃથ્વીનો રાજા થયો.
સુતા ત્વં વલ્લભા જાતા કાંચીપુરનિવાસિનઃ
તું કાંચીપુરના નિવાસી એકના લાડકવાયી પુત્રી બની.
આવાં રાજત્વમાપન્નૌ તસ્ય લિંગસ્ય દર્શનાત્
એ લિંગના દર્શનથી આપણે બંનેને રાજપદ મળ્યું.
મધ્યાહ્ને કદનં સ્મૃત્વા તતો મે શિરસિ વ્યથા
મધ્યાહ્નના સંહારને યાદ કરીને પછી મારા માથામાં દુઃખાવું થયું.
એતત્તે કથિતં દેવિ પૃષ્ટોઽહં યત્ત્વયા પુરા 5.2.69.
દેવી, તું જે પહેલાં પૂછ્યું હતું, એ બધું મેં તને કહી દીધું.
સ્થાતવ્યં ચ મયાત્રૈવ સેવ્યોઽસૌ સંગમેશ્વરઃ
હવે મને અહીં જ રહેવું છે અને સંગમેશ્વરજીની સેવા કરવી છે.
તતઃ સા નિરવદ્યાંગી નીલોત્પલવિલોચના
પછી એ નિર્દોષ અંગવાળી, નીલકમળ જેવી આંખો ધરાવતી સ્ત્રી—
મયાપિ સંસ્મૃતં દેવ પૂર્વજન્મનિ ચેષ્ટિતમ્
હે દેવ, મને પણ મારા પૂર્વ જન્મમાં કરેલા કર્મો યાદ આવ્યા છે.
પ્રાપ્તાવાવાં મનુષ્યત્વં નિર્મલેષુ કુલેષુ ચ
અમે બંને શુદ્ધ અને સારા કુળમાં માનવ જન્મ પામ્યા છીએ.
પ્રાપ્તા ભાર્યા પ્રિયાહં તે ત્વં ચ પ્રાપ્તો મયા નૃપ
હું તારી પ્રિય પત્ની બની છું, અને તું, રાજા, મારા પાસે આવ્યો છે.
અસ્ય દેવસ્ય માહાત્મ્યાદ્વિયોગો ન ભવિષ્યતિ
આ દેવના મહિમાથી અમારો વિયોગ ક્યારેય નહીં થાય.
પુનઃ પ્રણમ્ય પ્રણતા સહસા મન્મથાકુલા
પછી, પ્રેમથી ઉલ્લાસિત થઈ, તેણે ફરીથી નમન કરીને પોતાને સમર્પિત કરી દીધું.
તવ દેવપ્રસાદેન યદિ ત્વં સંગમેશ્વરઃ કાંતાં પિબન્નિવ દૃશા પ્રાહ તાં તરલેક્ષણામ્
હે સંગમના સ્વામી, તારી કૃપાથી, જો તું સાચે જ સંયમનો અધિપતિ છે, તો તું તારી પ્રિયાને હરણની જેમ તેજસ્વી આંખોથી જોઈને, તેને કહ્યું.
સહજેનાભિજન્યેન ગુણૈઃ કાંત્યા વિભૂષિતા
સ્વાભાવિક ગુણો અને સુંદરતા સાથે તે સજ્જ છે.
તતસ્તાં ભયસંત્રસ્તાં કંપિતાધરપલ્લવામ્ 5.2.69.
પછી, તેણે ડરથી કાંપતી, અને તેના અધર પલ્લવ પણ કાંપતા હતા.
વદન્કંદર્પસર્પેણ દષ્ટોઽહં દૈવતોઽધુના
હે દેવ, હવે હું કામના સાપથી દંશાયેલો છું.
પુરે મમ વરારોહે ચિરં રેમે તયા સહ
હે સુંદર કટિવાળી, અગાઉ હું તેના સાથે લાંબા સમય સુધી આનંદ માણ્યો હતો.
ભેજે રાજ્યં તયા સાર્દ્ધં વિસ્તારિતમહોત્સવઃ
હું તેના સાથે રાજ્ય કર્યો અને અનેક મહોત્સવોની ઉજવણી કરી.
અપૂર્વત્યાગિના તેન ત્રૈલોક્યં વિસ્મયં યયૌ
તે અનોખા ત્યાગથી ત્રણેય લોકોએ આશ્ચર્ય પામ્યું.
ભુક્ત્વા ચ વિપુલાન્ભોગાંસ્તસ્મિઁલ્લિંગે લયં ગતઃ
ત્યાં અનેક સુખો ભોગવીને, હું એ લિંગમાં લીન થઈ ગયો.
યઃ પશ્યેત્પરયા ભક્ત્યા તલ્લિંગં સંગમેશ્વરમ્
જે કોઈ પરમ ભક્તિથી સંગમેશ્વરનું એ લિંગ દર્શન કરે છે—