યજ્ઞાનાં તપસાં ચૈવ દાનાનાં ચૈવ યત્ફલમ્
યજ્ઞ, તપ અને દાનથી જે ફળ મળે છે,
યદિ પશ્યેચ્ચતુર્દશ્યાં વૈશાખે કાર્ત્તિકે તથા । તસ્ય પુણ્યમસંખ્યાતં જાયતે નાત્ર સંશયઃ
જો કોઈ વૈશાખ કે કાર્તિક મહિનાની ચતુર્દશી દિવસે દર્શન કરે, તો તેને અનંત પુણ્ય મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ 5.2.68.
હે દેવી, પાપનો નાશ કરનાર એવો આ પિશાચેશ્વરનો મહિમા તને કહ્યો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે પિશાચેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંત્ય ખંડમાં પિશાચેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામના અઢીસઠમા અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
ઈશ્વર ઉવાચ। એકોનસપ્તતિં દેવિ શૃણુ પાર્વતિ યત્નતઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: હે દેવી, હે પાર્વતી, હવે તું સાવધાન થઈને ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય સાંભળ.
કલિંગવિષયે દેવિ સુબાહુર્નામ પાર્થિવઃ
હે દેવી, કલિંગ દેશમાં સુબાહુ નામનો એક રાજા હતો.
તસ્ય પત્ની વિશાલાક્ષી દુહિતા દૃઢધન્વનઃ
તેની પત્ની વિશાલાક્ષી, દૃઢધન્વન નામના રાજાની દીકરી હતી.
પરસ્પરાનુરાગત્વાત્પરા પ્રીતિરભૂત્તયોઃ
બન્ને વચ્ચે પરસ્પર પ્રેમ હોવાથી ખૂબ જ સ્નેહ હતો.
આયુર્વેદવિદાં મુખ્યૈઃ શરીરસ્ય ચિકિત્સકૈઃ
આયુર્વેદ જાણનારા શ્રેષ્ઠ વૈદ્યો રાજાના શરીરની સારવાર કરતા હતા.
એવં બહુતરે કાલે ગતે દેવિ મહીપતિમ્
આ રીતે ઘણો સમય વીતી ગયો, હે દેવી, ત્યારે એ રાજા...
કથમેષા શિરોરોગે જરા તે પૃથિવીપતે પ્રયતંતેઽસ્ય નાશાય તથાપ્યેષ ન શામ્યતિ
હે પૃથ્વીપતિ, તારો માથાનો રોગ દૂર કરવા માટે અનેક પ્રયત્નો કર્યા છતાં પણ, એ કેમ શાંત થતો નથી?
એવં સ પ્રિયયા પ્રોક્તઃ સુબાહુઃ પૃથિવીપતિઃ
પછી પ્રિયાએ આમ પૂછ્યું ત્યારે સુબાહુ રાજાએ જવાબ આપ્યો.
સુખદુઃખાશ્રયં દેવિ શરીરં સર્વદેહિનામ્
હે દેવી, બધા જીવાતમાનો શરીર સુખ અને દુઃખનું આધારસ્થાન છે.
ઇતિ સંબોધિતા રાજ્ઞી તેન રાજ્ઞા વરાનને 5.2.69.
રાજાએ આમ સંબોધન કર્યું ત્યારે સુંદર મુખવાળી રાણી એ સાંભળ્યું.
યદા સા વારિતાત્યર્થં પૃચ્છત્યેવ પુનઃપુનઃ
જ્યારે એ વારંવાર પૂછતી રહી, છતાંયે એને અટકાવવામાં આવી રહી હતી,
યદિ ત્વં શ્રોતુકામાસિ રોગસ્યાસ્ય સમુદ્ભવમ્
જો તને આ રોગની ઉત્પત્તિ સાંભળવાની ઇચ્છા હોય,
મહાકાલવનં ગત્વા સિદ્ધગંધર્વસેવિતમ્
તો તું મહાકાળવનમાં જા, જ્યાં સિદ્ધો અને ગાંધીર્વો રહે છે.
શ્વઃ પ્રભાતે ગમિષ્યામિ ત્વયા સાર્દ્ધં શુચિસ્મિતે ઉત્સુકા ગમનાર્થાય મહાકાલવનં શુભમ્
હે સુંદર સ્મિતવાળી, આવતીકાલે સવારે હું તારી સાથે મહાકાળવનમાં જવા ઉત્સુક છું.
અથ સા રજની વૃત્તા પ્રભાતે નૃપસત્તમઃ
પછી રાત પૂરી થઈ, અને સવારે શ્રેષ્ઠ રાજા,
આજગામ ક્રમેણૈવ મહાકાલવનં શુભમ્
ક્રમશઃ એ શુભ મહાકાળવનમાં પહોંચ્યો.
પાતાલવાહિની તત્ર ગંગા ત્રિપથગામિની
ત્યાં પાતાળથી વહેતી ગંગા, ત્રણ માર્ગે વહેનારી, પ્રવાહિત હતી.
તાસાં ચ સંગમસ્તત્ર તલ્લિંગં સંગમેશ્વરમ્
ત્યાં એ નદીઓનું સંગમ હતું અને એ સંગમ પર સંગમેશ્વર નામનું લિંગ હતું.
અથ પ્રાપ્તે સુબાહૌ ચ સા રાજ્ઞી વિસ્મયાન્વિતા યત્ત્વયોક્તં પુરા દેવ કથયિષ્યામિ તત્ર વૈ
પછી સુબાહુ અને રાણી ત્યાં પહોંચ્યા, ત્યારે રાણી આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ અને કહ્યું: 'હે સ્વામી, જે તમે અગાઉ કહ્યું હતું, એ હું અહીં કહું છું.'
એવમુક્તઃ સુબાહુસ્તુ પ્રિયયા પૃથિવીપતિઃ 5.2.69.
પછી પ્રિયાએ આમ કહ્યું ત્યારે સુબાહુ રાજાએ,
સુખં સ્વપિહિ ભદ્રાંગિ શ્રાંતા વયમનિંદિતે
હે શુભાંગી, અમે થાક્યા છીએ, નિર્દોષે, તું આરામથી ઊંઘી જા.
અથ સા રજની વૃત્તા પ્રભાતે નૃપસત્તમઃ
પછી રાત પૂરી થઈ, અને સવારે શ્રેષ્ઠ રાજા,
અહમાસં કુશૂદ્રસ્તુ સર્વદા વેદનિંદકઃ
હું કુશૂદ્ર હતો, હંમેશા વેદોની નિંદા કરતો.
પુત્રો જાતસ્તુ દુઃશીલો દેવબ્રાહ્મણવંચકઃ
મને એક પુત્ર થયો, જે દુશ્ચરિત્ર અને દેવ-બ્રાહ્મણોને ઠગનાર હતો.
અથ દીર્ઘેણ કાલેન દ્વાદશાબ્દં ભયાવહા
પછી લાંબા સમય પછી, ભયજનક બાર વર્ષો આવી ગયા.
વિયોગસ્તુ ત્વયા પ્રાપ્તો મયા સાર્દ્ધં સુતેન ચ
એ સમયે તારી અને પુત્રની વિયોગની વેદના મને મળી.