ધન્યોઽયમતિપુણ્યોઽયં યોઽયં યૌવનગોચરઃ
જે યુવાનીના સુખમાં રહે છે, એ સાચે ધન્ય છે, એ બહુ પુણ્યશાળી છે.
અભીષ્ટા કસ્યચિત્કાંતા કાંતઃ કસ્યાશ્ચિદીપ્સિતઃ
કોઈની પ્રિય સ્ત્રી બીજાને ઇચ્છાય છે, તો કોઈ બીજાનો પ્રિયપાત્ર બને છે.
મમાયં વલ્લભો રાજા ન ચાહં નૃપવલ્લભા
આ રાજા તો મારો પ્રિય છે, પણ હું રાજાને પ્રિય નથી.
યદ્યદ્ય સ મહીપાલો ન મયા સંગમેષ્યતિ
જો આજે એ ભૂપતિ મારા સાથે મળતો નથી—
રમણીયમભૂદ્યત્તુ પુંસ્કોકિલનિનાદિતમ્ 5.2.61.
જે સ્થળ કોકિલાના મીઠા સ્વરે ગુંજતું અને આનંદમય હતું, એ પણ હવે સુખદ લાગતું નથી.
ઇત્થં સા મદનાવિષ્ટા વિલપન્તી પુનઃપુનઃ
આ રીતે, પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈ, એ વારંવાર દુઃખ વ્યક્ત કરતી રહી.
મેખલાજિનકૌપીનદણ્ડકાષ્ઠોપજીવનમ્
એ કમરપટ્ટો, મૃગચર્મ, લંગોટ, દંડ અને લાકડાની મદદથી જીવન નિર્વાહ કરતી હતી.
ઉદયાદિત્યસંકાશં વિભાવસુસમદ્યુતિમ્
એ ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને અગ્નિ જેવો પ્રકાશમાન વ્યક્તિ પાસે પહોંચી.
વિનયેનોપસંયમ્ય પ્રણિપત્યાભિવાદ્ય ચ
વિનમ્રતાથી નજીક જઈ, એણે નમન કર્યું અને આદરપૂર્વક વંદન કર્યું.
ભગવન્કાશિરાજસ્ય સુતાહમતિવલ્લભા
ભગવાન, હું કાશીના રાજાની અત્યંત પ્રિય પુત્રી છું.
અશ્વવાહનસંજ્ઞેન નૃપેણોઢા મહામુને
મહામુનિ, અશ્વવાહન નામના રાજાએ મને પતિ તરીકે સ્વીકારી હતી.
સા કિમર્થં ન ચાભીષ્ટા જાતાઽહં તસ્ય ભૂપતેઃ
તો પછી, હું એ ભૂપતિને પ્રિય કેમ નથી બની શકી?
દુર્ભગાહં કથં જાતા કર્મણા કેન તાપસ સૌભાગ્યં ચ કથં મે સ્યાદિતિ સત્યં ચ કથ્યતામ્
હું આવી દુર્ભાગ્યશાળી કેવી રીતે બની, કયા કર્મથી? હે તપસ્વી, મને સુખ ક્યારે મળશે? કૃપા કરીને સાચું કહો.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સ મુનિઃ સંશિતવ્રતઃ
એના આ વચન સાંભળી, તે દૃઢવ્રતી મુનિ—
પાણિગ્રહણકાલે ત્વં ગ્રહૈઃ પાપૈર્વિલોકિતા 5.2.61.
લગ્ન સમયે તારા પર દુષ્પ્રભાવી ગ્રહોનું દોષ હતું.
તેન તે વલ્લભો રાજા ન ત્વં ભૂપસ્ય વલ્લભા પપ્રચ્છ વિનયોપેતા ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા
એ કારણે તારો પતિ રાજા તારો સાચો પ્રિયજન નથી; તું વિનમ્રતા અને ભક્તિથી નમેલી ગળે તેને પ્રશ્ન કર્યો.
ભગવન્કેન દાનેન સ્નાનેન નિયમેન ચ
હે ભગવાન, કયા દાનથી, કયા સ્નાનથી કે કયા નિયમથી—
ઇતિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા સ મુનિઃ સંશિતવ્રતઃ
એમ તેણીનું વચન સાંભળી, તે મুনি, જે પ્રતિજ્ઞામાં અડગ હતો—
મહાકાલવને પુત્રિ લિગં સૌભાગ્યદાયકમ્ તસ્ય દર્શનમાત્રેણ સૌભાગ્યં સમવાપ્સ્યસિ
પુત્રી, મહાકાળવનમાં એક એવું લિંગ છે જે સૌભાગ્ય આપે છે; માત્ર તેના દર્શનથી તને સૌભાગ્ય મળશે.
ઇંદ્રાણ્યારાધિતં લિંગં પુરા સૌભાગ્યકારણાત્ તસ્માદ્ગચ્છ મમાદેશાન્મહાકાલવનં શુભમ્
એ લિંગે પહેલાં ઇન્દ્રાણીએ સૌભાગ્ય માટે પૂજ્યું હતું; તેથી, મારા આદેશે તું શુભ મહાકાળવનમાં જા.
સૌભાગ્યં ભવિતા તત્ર કાંતેન સહ દર્શનમ્
ત્યાં તારા પ્રિયજન સાથે દર્શન કરવાથી તને સૌભાગ્ય મળશે.
ઇત્યુક્તા સા તદા તેન તાપસેન વરાનને
એ રીતે ત્યારે તે તપસ્વીએ, હે સુંદરમુખી, એમ કહ્યું—
દદર્શ પ્રણયોપેતા લિંગં સૌભાગ્યદાયકમ્
તેણીએ પ્રેમપૂર્વક સૌભાગ્યદાયક લિંગનું દર્શન કર્યું.
પપ્રચ્છ જમદગ્નિં તુ ક્વ ગતા મે પ્રિયા વિભો
તેણે જમદગ્નિને પૂછ્યું: 'હે પ્રભુ, મારી પ્રિય ક્યાં ગઈ?''
મયા ત્યક્તા નૃશંસેન અહં તસ્યાસ્તુ વલ્લભઃ 5.2.61.
મારે તો, જે મને નિષ્ઠુરતાથી છોડી ગઈ છે, તેની પ્રીતિ મેળવવી છે.
ન ભક્ષિતા સા ભૂપાલ સિંહવ્યાઘ્રનિશાચરૈઃ
હે રાજા, તેને સિંહ, વાઘ કે રાત્રે ફરતા પ્રાણીઓએ ખાધી નથી.
મહાકાલવનં રાજન્ગતા સૌભાગ્યકામ્યયા
હે રાજા, તે સૌભાગ્યની ઇચ્છાથી મહાકાળવનમાં ગઈ છે.
ભાર્યાયાં રક્ષ્યમાણાયાં પ્રજા ભવતિ રક્ષિતા
જ્યારે પત્નીનું રક્ષણ થાય છે, ત્યારે પ્રજાનું પણ રક્ષણ થાય છે.
ધર્મહાનિશ્ચાનુદિનમભાર્યસ્ય ભવેન્નૃપ
હે રાજા, પત્ની ન હોવાને કારણે ધર્મનો હ્રાસ રોજે રોજ થાય છે.
પત્ન્યાનુકૂલયા ભાવ્યં યથાશીલેઽપિ ભર્ત્તરિ
પત્ની સાથે હંમેશા સુખથી વર્તવું જોઈએ, ભલે પતિનું સ્વભાવ જુદું હોય.