પૂર્વકર્મવશાદ્દેવિ દુર્ભૂગા સમજાયત
પણ, હે દેવી, પૂર્વકર્મના પ્રભાવે એ દુર્ભાગ્યવાળી જન્મી.
શ્રોત્રોદ્વેગકરં વાક્યં તસ્ય રાજ્ઞઃ કરોતિ સા
એ રાજાને એવા વચન બોલ્યા કે જે સાંભળીને રાજાને દુઃખ થયું.
મૃર્છાં પ્રાપ્નોત્યસહ્યાં સ તસ્યાઃ સ્પર્શેન ભૂપતિઃ દહ્યમાનોઽતિતીવ્રેણ વહ્નિના વાક્યમબ્રવીત્
પત્નીના સ્પર્શથી રાજાને અસહ્ય બેભાનપણું આવ્યું અને તે અત્યંત દુઃખથી બળી ઉઠ્યો, પછી બોલ્યો.
દ્વાસ્થૈતાં દુર્ભગાં ભાર્યામાદાય વિપિને વને
રાજાએ દ્વારપાલોને આજ્ઞા આપી કે એ દુર્ભાગ્યવાળી પત્નીને જંગલમાં લઈ જાવ.
તતો નૃપસ્ય વચનમવિચાર્યમવેક્ષ્ય સઃ 5.2.61.
પછી રાજાની આજ્ઞા વિચારી વિના એમ જ અમલમાં મૂકી.
સા ચ ત્યક્તા વને શૂન્યે રુદતી ચ મુહુર્મુહુઃ
એ સ્ત્રી જંગલમાં એકલી છોડી દેવામાં આવી અને વારંવાર રડતી રહી.
અથ સા ચારુસર્વાંગી તત્રાસક્તાત્મમાનસા
પછી એ સૌંદર્યથી ભરપૂર સ્ત્રી, આખા મનથી ત્યાં જ લીન થઈ ગઈ.
નિશ્વસન્ત્યનવદ્યાંગી હાહેતિ રુદતી મુહુઃ
એ નિર્દોષાંગી સ્ત્રી ઊંડા શ્વાસ લેતી, વારંવાર 'હાય હાય' કહી રડતી રહી.
ન વિહારે ન ચાહારે રમણીયે ન તદ્વને ત્યક્તા તેન વરારોહે નિનિન્દ નિજયૌવનમ્
એને હવે રમણ, ભોજન કે સુંદર વનમાં પણ આનંદ નહોતો રહ્યો; એ પુરુષે એને છોડી દીધા પછી, એ પોતાના યુવાનીને દોષ આપતી હતી.
દુર્ભગાહં ક્વ જાતાત્ર દુષ્ટદૈવવશીકૃતા
હું તો દુર્ભાગ્યશાળી છું, અહીં દુષ્ટ ભાગ્યના વશમાં જન્મી છું.
ધન્યોઽયમતિપુણ્યોઽયં યોઽયં યૌવનગોચરઃ
જે યુવાનીના સુખમાં રહે છે, એ સાચે ધન્ય છે, એ બહુ પુણ્યશાળી છે.
અભીષ્ટા કસ્યચિત્કાંતા કાંતઃ કસ્યાશ્ચિદીપ્સિતઃ
કોઈની પ્રિય સ્ત્રી બીજાને ઇચ્છાય છે, તો કોઈ બીજાનો પ્રિયપાત્ર બને છે.
મમાયં વલ્લભો રાજા ન ચાહં નૃપવલ્લભા
આ રાજા તો મારો પ્રિય છે, પણ હું રાજાને પ્રિય નથી.
યદ્યદ્ય સ મહીપાલો ન મયા સંગમેષ્યતિ
જો આજે એ ભૂપતિ મારા સાથે મળતો નથી—
રમણીયમભૂદ્યત્તુ પુંસ્કોકિલનિનાદિતમ્ 5.2.61.
જે સ્થળ કોકિલાના મીઠા સ્વરે ગુંજતું અને આનંદમય હતું, એ પણ હવે સુખદ લાગતું નથી.
ઇત્થં સા મદનાવિષ્ટા વિલપન્તી પુનઃપુનઃ
આ રીતે, પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈ, એ વારંવાર દુઃખ વ્યક્ત કરતી રહી.
મેખલાજિનકૌપીનદણ્ડકાષ્ઠોપજીવનમ્
એ કમરપટ્ટો, મૃગચર્મ, લંગોટ, દંડ અને લાકડાની મદદથી જીવન નિર્વાહ કરતી હતી.
ઉદયાદિત્યસંકાશં વિભાવસુસમદ્યુતિમ્
એ ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને અગ્નિ જેવો પ્રકાશમાન વ્યક્તિ પાસે પહોંચી.
વિનયેનોપસંયમ્ય પ્રણિપત્યાભિવાદ્ય ચ
વિનમ્રતાથી નજીક જઈ, એણે નમન કર્યું અને આદરપૂર્વક વંદન કર્યું.
ભગવન્કાશિરાજસ્ય સુતાહમતિવલ્લભા
ભગવાન, હું કાશીના રાજાની અત્યંત પ્રિય પુત્રી છું.
અશ્વવાહનસંજ્ઞેન નૃપેણોઢા મહામુને
મહામુનિ, અશ્વવાહન નામના રાજાએ મને પતિ તરીકે સ્વીકારી હતી.
સા કિમર્થં ન ચાભીષ્ટા જાતાઽહં તસ્ય ભૂપતેઃ
તો પછી, હું એ ભૂપતિને પ્રિય કેમ નથી બની શકી?
દુર્ભગાહં કથં જાતા કર્મણા કેન તાપસ સૌભાગ્યં ચ કથં મે સ્યાદિતિ સત્યં ચ કથ્યતામ્
હું આવી દુર્ભાગ્યશાળી કેવી રીતે બની, કયા કર્મથી? હે તપસ્વી, મને સુખ ક્યારે મળશે? કૃપા કરીને સાચું કહો.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સ મુનિઃ સંશિતવ્રતઃ
એના આ વચન સાંભળી, તે દૃઢવ્રતી મુનિ—
પાણિગ્રહણકાલે ત્વં ગ્રહૈઃ પાપૈર્વિલોકિતા 5.2.61.
લગ્ન સમયે તારા પર દુષ્પ્રભાવી ગ્રહોનું દોષ હતું.
તેન તે વલ્લભો રાજા ન ત્વં ભૂપસ્ય વલ્લભા પપ્રચ્છ વિનયોપેતા ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરા
એ કારણે તારો પતિ રાજા તારો સાચો પ્રિયજન નથી; તું વિનમ્રતા અને ભક્તિથી નમેલી ગળે તેને પ્રશ્ન કર્યો.
ભગવન્કેન દાનેન સ્નાનેન નિયમેન ચ
હે ભગવાન, કયા દાનથી, કયા સ્નાનથી કે કયા નિયમથી—
ઇતિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા સ મુનિઃ સંશિતવ્રતઃ
એમ તેણીનું વચન સાંભળી, તે મুনি, જે પ્રતિજ્ઞામાં અડગ હતો—
મહાકાલવને પુત્રિ લિગં સૌભાગ્યદાયકમ્ તસ્ય દર્શનમાત્રેણ સૌભાગ્યં સમવાપ્સ્યસિ
પુત્રી, મહાકાળવનમાં એક એવું લિંગ છે જે સૌભાગ્ય આપે છે; માત્ર તેના દર્શનથી તને સૌભાગ્ય મળશે.
ઇંદ્રાણ્યારાધિતં લિંગં પુરા સૌભાગ્યકારણાત્ તસ્માદ્ગચ્છ મમાદેશાન્મહાકાલવનં શુભમ્
એ લિંગે પહેલાં ઇન્દ્રાણીએ સૌભાગ્ય માટે પૂજ્યું હતું; તેથી, મારા આદેશે તું શુભ મહાકાળવનમાં જા.