એવમુક્તે મયા પૃષ્ટા વિસ્મયેન મહીપતે
હું આવું બોલી આશ્ચર્યથી તેને પૂછ્યું, રાજન.
ત્વદીય હૃદયે દેવિ ક એતે પુરુષાસ્ત્રયઃ
દેવી, તારા હૃદયમાં આ ત્રણ પુરુષો કોણ છે?
એષ ઋગ્વેદનામા તુ યજુર્વેદો દ્વિતીયકઃ
આ પહેલો ઋગ્વેદ છે, બીજો યજુર્વેદ છે.
સામવેદસ્તૃતીયસ્તુ ત્રયો વેદા મયિ સ્થિતાઃ
ત્રીજો સામવેદ છે; આ ત્રણેય વેદો મારા અંદર છે.
ઇત્યુક્ત્વા સા તદા કન્યા પશ્યતો મમ ભૂપતે
આવું કહી એ કન્યા, મારી સામે, રાજન—
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ શરણં યામિ કં પ્રભુમ્
હવે હું શું કરું? ક્યાં જઉં? કયા પ્રભુને આશરો લઉં?
કામિકસ્તીર્થરાજસ્તુ પ્રયાગઃ શ્રૂયતે શ્રુતૌ 5.2.58.
કામિકા નામે પ્રસિદ્ધ તીર્થરાજ પ્રયાગ શાસ્ત્રોમાં વખણાયો છે.
નષ્ટવેદેન રૈભ્યેણ પ્રાપ્તા સિદ્ધિરનુત્તમા
જે રૈભ્ય વેદ ગુમાવ્યા હતા, તેણે ત્યાં શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ મેળવી.
એવં મનસિ સંધ્યાય ગતોઽહં નૃપસત્તમ
આવી રીતે મનમાં વિચાર કરી, હું ત્યાંથી નીકળી ગયો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
તપસ્તીવ્રં મયા તત્ર તપ્તં પરમદુષ્કરમ્
ત્યાં મેં અત્યંત કઠિન તપ કર્યુ, જે કરવું બહુ મુશ્કેલ છે.
ઉક્તોઽહં પ્રણયાત્તેન ન માં તાપય નારદ
પ્રેમથી તેણે મને કહ્યું: 'નારદ, મને દુઃખ આપશો નહીં.'
ભવતઃ પાર્શ્વમાયાતઃ પ્રણયેન તપોધન
પ્રેમથી, હે તપના ધન, હું તારા પાસે આવ્યો છું.
મયા સાર્ધં ત્વયા બ્રહ્મન્ગતિઃ કાર્યાઽવિકલ્પતઃ ભવિષ્યતિ ન સંદેહો મમ કીર્તિશ્ચ સુસ્થિરા
હે બ્રહ્મણ, તું મારી સાથે બ્રહ્મપદ પ્રાપ્ત કર, એમાં કોઈ શંકા નથી; મારી કીર્તિ પણ અડગ રહેશે.
એવં હિ બ્રુવતસ્તસ્ય પ્રયાગસ્ય નૃપોત્તમ
એમ કહી રહ્યો હતો ત્યારે, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રયાગ ખાતે—
શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્ગરુડસ્થો વિયદ્ગતઃ
ત્યાં આકાશમાં, ગરુડ પર બેઠેલા, હાથમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા ધરાવનારા ભગવાન પ્રગટ થયા.
એહિ નારદ ગચ્છામઃ પ્રયાગો યત્ર યાસ્યતિ
"આ નારદ, ચાલ, આપણે ત્યાં જઈએ જ્યાં પ્રયાગ જઈ રહ્યો છે."
જ્ઞાનં મે દેહિ દેવેશ કથં યાસ્યામિ તદ્વનમ્ 5.2.58.
"હે દેવોના સ્વામી, મને જ્ઞાન આપો; હું એ વનમાં કેવી રીતે જઈ શકું?"
ઇત્યુક્તઃ શ્રીધરેણાહં મહાકાલવનં નૃપ
શ્રીધરએ આમ કહ્યું ત્યારે, હે રાજન, હું મહાકાળ વનમાં ગયો.
તત્ર લિંગમનાદિ તુ જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્
ત્યાં અનાદિ, ચમકતું અને શાશ્વત લિંગ હતું.
પ્રયાગઃ પૂજયામાસ પશ્યતો મમ ભૂપતે
હે રાજા, મારી નજર સામે પ્રયાગએ એ લિંગની પૂજા કરી.
પ્રયાગ પ્રયતો ભૂત્વા પ્રસન્નોઽહં સદા તવ
"હે પ્રયાગ, તું પવિત્ર થઈને મારી પૂજા કરી છે, તેથી હું તારા પર હંમેશા પ્રસન્ન છું."
ઇત્યુક્તસ્તેન લિંગેન મદર્થં પ્રાર્થિતસ્તદા
એ લિંગએ આમ કહ્યું ત્યારે, એણે મારા માટે પ્રાર્થના કરી.
નષ્ટા વેદાશ્ચ શાસ્ત્રાણિ સાવિત્ર્યા દર્શનાત્પ્રભો
હે પ્રભુ, સાવિત્રીના દર્શન પછી વેદો અને શાસ્ત્રો ગુમ થઈ ગયા હતા.
તતો લિંગાત્સમુત્તસ્થૌ બ્રહ્મા વેદૈર્વૃતસ્તદા
પછી એ લિંગમાંથી બ્રહ્મા, વેદોથી ઘેરાયેલા, બહાર આવ્યા.
ઇત્યુક્તોઽહં તદા દેવ્યા સાવિત્ર્યા નૃપસત્તમ
એ સમયે દેવી સાવિત્રીએ મને આમ સંબોધન કર્યું, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
પ્રતિભાસ્યંતિ તે વેદા ધર્મશાસ્ત્રાણિ નારદ
"હે નારદ, તને વેદો અને ધર્મશાસ્ત્રો ફરીથી દેખાશે."
જ્ઞાનં ષડંગસહિતં શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ 5.2.58.
"જ્ઞાન અને એના છ અંગો, અને અનેક પ્રકારના શાસ્ત્રો પણ પ્રાપ્ત થશે."
પ્રયાગેનાર્ચિતો દેવો મમ જ્ઞાનસ્ય કારણાત્
મારા જ્ઞાન માટે પ્રયાગમાં દેવની પૂજા કરવામાં આવી હતી.
તદાપ્રભૃતિ તલ્લિંગં તીર્થકોટિશતૈર્વૃતમ્
એ સમયથી એ લિંગ આસપાસ લાખો તીર્થોથી ઘેરાયેલું છે.
કિમનેનાશ્વમેધેન ઇષ્ટેન નૃપસત્તમ
"હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ અશ્વમેઘ યજ્ઞથી હવે શું લાભ છે?"