સ્વયં વિશાલાં બદરીં ગત્વા તેપે મહત્તપઃ
પછી તેઓ પોતે વિશાળ બદરીમાં ગયા અને મહાન તપ કર્યા.
પૂજિતો વિષ્ટરાર્ઘેણ રાજ્ઞા પ્રિયવ્રતેન ચ
રાજા પ્રિયવ્રતએ પણ તેમને વિશાળ અર્ઘ્યથી પૂજ્યા.
ઇત્યુક્તઃ કથયામાસ નારદો મુનિસત્તમઃ
આ રીતે કહેતાં, મહાન ઋષિ નારદે વાર્તા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
સા ચ પૃષ્ટા વિશાલાક્ષી કસ્માદ્વસસિ નિર્જને
અને વિશાળ નેત્રવાળીને પૂછાયું: 'તમે એકલાં કેમ વસો છો?'
કર્ત્તવ્યં ચારુસર્વાંગિ તન્મમાચક્ષ્વ શોભને
સુંદર અંગવાળી, મને કહો કે હવે શું કરવું જોઈએ.
સ્મૃત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતા યાવત્તાવન્મે જ્ઞાનમુત્તમમ્
હું શાંત રહીને યાદ કરતો હતો ત્યારે અચાનક મને ઉત્તમ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.
તતોઽહં વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિંતામોહસમન્વિતઃ 5.2.58.
પછી હું આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો અને મનમાં સંશય અને મૂંઝવણ આવી.
તાવદ્દિવ્યઃ પુમાંસ્તસ્યાઃ શરીરે સમદૃશ્યત તસ્યાપિ હૃદયે ચાન્યસ્તૃતીયસ્તુ વ્યવસ્થિતઃ
એ સમયે તેના શરીરમાં એક દિવ્ય પુરુષ દેખાયો અને તેના હૃદયમાં બીજો, ત્રીજો પણ હાજર હતો.
તતઃ પૃષ્ટા મયા દેવી સા કુમારી કથંચન
પછી મેં એ કન્યારૂપી દેવીને કંઈક રીતે પ્રશ્ન કર્યો.
માં ન જાનાસિ યેન ત્વમતો વેદા હૃતાસ્તવ
શું તું મને ઓળખતી નથી? જેના કારણે તારા વેદો છીનવાઈ ગયા છે.
એવમુક્તે મયા પૃષ્ટા વિસ્મયેન મહીપતે
હું આવું બોલી આશ્ચર્યથી તેને પૂછ્યું, રાજન.
ત્વદીય હૃદયે દેવિ ક એતે પુરુષાસ્ત્રયઃ
દેવી, તારા હૃદયમાં આ ત્રણ પુરુષો કોણ છે?
એષ ઋગ્વેદનામા તુ યજુર્વેદો દ્વિતીયકઃ
આ પહેલો ઋગ્વેદ છે, બીજો યજુર્વેદ છે.
સામવેદસ્તૃતીયસ્તુ ત્રયો વેદા મયિ સ્થિતાઃ
ત્રીજો સામવેદ છે; આ ત્રણેય વેદો મારા અંદર છે.
ઇત્યુક્ત્વા સા તદા કન્યા પશ્યતો મમ ભૂપતે
આવું કહી એ કન્યા, મારી સામે, રાજન—
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ શરણં યામિ કં પ્રભુમ્
હવે હું શું કરું? ક્યાં જઉં? કયા પ્રભુને આશરો લઉં?
કામિકસ્તીર્થરાજસ્તુ પ્રયાગઃ શ્રૂયતે શ્રુતૌ 5.2.58.
કામિકા નામે પ્રસિદ્ધ તીર્થરાજ પ્રયાગ શાસ્ત્રોમાં વખણાયો છે.
નષ્ટવેદેન રૈભ્યેણ પ્રાપ્તા સિદ્ધિરનુત્તમા
જે રૈભ્ય વેદ ગુમાવ્યા હતા, તેણે ત્યાં શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ મેળવી.
એવં મનસિ સંધ્યાય ગતોઽહં નૃપસત્તમ
આવી રીતે મનમાં વિચાર કરી, હું ત્યાંથી નીકળી ગયો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
તપસ્તીવ્રં મયા તત્ર તપ્તં પરમદુષ્કરમ્
ત્યાં મેં અત્યંત કઠિન તપ કર્યુ, જે કરવું બહુ મુશ્કેલ છે.
ઉક્તોઽહં પ્રણયાત્તેન ન માં તાપય નારદ
પ્રેમથી તેણે મને કહ્યું: 'નારદ, મને દુઃખ આપશો નહીં.'
ભવતઃ પાર્શ્વમાયાતઃ પ્રણયેન તપોધન
પ્રેમથી, હે તપના ધન, હું તારા પાસે આવ્યો છું.
મયા સાર્ધં ત્વયા બ્રહ્મન્ગતિઃ કાર્યાઽવિકલ્પતઃ ભવિષ્યતિ ન સંદેહો મમ કીર્તિશ્ચ સુસ્થિરા
હે બ્રહ્મણ, તું મારી સાથે બ્રહ્મપદ પ્રાપ્ત કર, એમાં કોઈ શંકા નથી; મારી કીર્તિ પણ અડગ રહેશે.
એવં હિ બ્રુવતસ્તસ્ય પ્રયાગસ્ય નૃપોત્તમ
એમ કહી રહ્યો હતો ત્યારે, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રયાગ ખાતે—
શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્ગરુડસ્થો વિયદ્ગતઃ
ત્યાં આકાશમાં, ગરુડ પર બેઠેલા, હાથમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા ધરાવનારા ભગવાન પ્રગટ થયા.
એહિ નારદ ગચ્છામઃ પ્રયાગો યત્ર યાસ્યતિ
"આ નારદ, ચાલ, આપણે ત્યાં જઈએ જ્યાં પ્રયાગ જઈ રહ્યો છે."
જ્ઞાનં મે દેહિ દેવેશ કથં યાસ્યામિ તદ્વનમ્ 5.2.58.
"હે દેવોના સ્વામી, મને જ્ઞાન આપો; હું એ વનમાં કેવી રીતે જઈ શકું?"
ઇત્યુક્તઃ શ્રીધરેણાહં મહાકાલવનં નૃપ
શ્રીધરએ આમ કહ્યું ત્યારે, હે રાજન, હું મહાકાળ વનમાં ગયો.
તત્ર લિંગમનાદિ તુ જ્યોતીરૂપં સનાતનમ્
ત્યાં અનાદિ, ચમકતું અને શાશ્વત લિંગ હતું.
પ્રયાગઃ પૂજયામાસ પશ્યતો મમ ભૂપતે
હે રાજા, મારી નજર સામે પ્રયાગએ એ લિંગની પૂજા કરી.