તેનર્ષિણા વસિષ્ઠેન દૃષ્ટમાત્રઃ સ ભૂપતિઃ
એ રાજાને ઋષિ વશિષ્ઠે તરત જ જોઈ લીધો.
જ્ઞાત્વા તપઃપ્રભાવેન સૂર્યવંશોદ્ભવં નૃપમ્
વશિષ્ઠે પોતાના તપના બળથી જાણ્યું કે એ રાજા સૂર્યવંશમાંથી જન્મેલો છે.
સ નૃપઃ કથયામાસ વસિષ્ઠાય સુદુઃખિતઃ
એ રાજા ખૂબ દુઃખી થઈ વશિષ્ઠ સાથે વાત કરવા લાગ્યો.
ત્વામહં શરણં પ્રાપ્તો દુઃખૈકાયતનો યતઃ ઉપદેશપ્રદાનેન પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
હું તને આશ્રય લેવા આવ્યો છું, કેમ કે હું દુઃખથી ભરેલો છું; તું મને માર્ગદર્શન આપી કૃપા કરવી જોઈએ.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ
એના શબ્દો સાંભળીને, મહાન ઋષિ વશિષ્ઠે
મહાકાલવનં ભૂપ વ્રજ ત્વં કાર્યસિદ્ધયે
હે રાજા, તું તારા કાર્યની Siddhi માટે મહાકાળ વનમાં જા.
તસ્યાસ્તીરે શુભં લિંગં પૃથુકેશ્વર દક્ષિણે અસ્થિચર્માવશેષં તુ ચીરવલ્કલધારિણમ્ ।। 5.2.54.
એના કિનારે દક્ષિણ તરફ પૃથુકેશ્વર નામનું શુભ લિંગ છે, જે હાડકાં અને ચામડીથી બચેલું છે, છાલ અને ફાટેલા કપડાં પહેરેલું છે.
વચનાત્તસ્ય વિપ્રસ્ય વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ
મહાન આત્માવાળા વશિષ્ઠના શબ્દો અનુસાર,
દદર્શ તાપસં તત્ર ચિરંજીવિનમવ્યયમ્
એ ત્યાં એક લાંબા આયુષ્ય અને અવિનાશી તપસ્વીને જોયો.
તાપસેન નૃપો દૃષ્ટો મિત્રોઽયં મમ વલ્લભઃ
તપસ્વીએ રાજાને જોઈને વિચાર્યું: 'આ તો મારા પ્રિય મિત્ર છે.'
એહ્યેહિ નૃપશાર્દૂલ દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ મેંઽતિકે
'આવ, આવ, હે રાજાશારદૂલ! સારા ભાગ્યે તું મારી પાસે આવ્યો છે.'
તદ્ધુંકારાત્તુ પાતાલં ભિત્ત્વા પંચ ચ કન્યકાઃ
પછી, એના ઉંચા અવાજથી પાતાળને ભેદી, પાંચ કન્યાઓ...
ભૃંગારં તુ ગૃહીત્વાન્યા નિઃસૃતા જલસંભૃતમ્
બીજી સ્ત્રીએ એક વાસણ લઈ પાણીથી ભરેલું બહાર લઈ ગઈ.
અન્યે દ્વે વ્યજને ગૃહ્ય પાર્શ્વાભ્યાં ચ વ્યવસ્થિતે
બીજાઓએ બે પંખા લીધા અને બંને બાજુ ઊભા રહ્યા.
તેન હુંકારશબ્દેન દેવલોકાત્સમાગતમ્
તે 'હું' અવાજથી એવું લાગ્યું કે будто દેવલોકમાંથી કંઈક આવી ગયું.
અનંતરં દદર્શાથ લિંગં જ્યોતિષ્કરં પરમ્
ત્યાં તરત જ તેણે પ્રકાશથી ચમકતું સર્વોત્તમ લિંગ જોયું.
તદ્દૃષ્ટ્વા વિસ્મયાવિષ્ટો બભૂવ નૃપસત્તમઃ 5.2.54.
એ જોઈને રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ રાજા આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયો.
એવં પૃષ્ટો નૃપેણાથ સ વિપ્રો વાક્યમબ્રવીત્
પછી જ્યારે રાજાએ પૂછ્યું, ત્યારે બ્રાહ્મણે આ રીતે કહ્યું:
અતસ્તે દર્શિતા માયા તપસા દુષ્કરેણ તુ
તેથી તને આ માયા બતાવવામાં આવી છે, જે કઠિન તપથી પ્રાપ્ત થઈ છે.
હુંકારેણ કૃતા પૃથ્વી જલપૂર્ણા તુ તત્ક્ષણાત્
'હું' બોલતાં જ પૃથ્વી તરત જ પાણીથી ભરાઈ ગઈ.
હુંકારાત્પૃથિવી સર્વા જાતા વહ્નિમયી તદા
પછી 'હું' અવાજથી આખી પૃથ્વી આગથી બની ગઈ.
હુંકારેણ કૃતં સર્વં તત્ક્ષણાદેવ પાર્વતિ
પાર્વતી, આ બધું 'હું' અવાજથી એ જ ક્ષણે થઈ ગયું.
તતો બભ્રામ તન્નાસ્તિ સ નૃપો વિસ્મયાન્વિતઃ
પછી રાજા આશ્ચર્યથી ભરાઈને ત્યાં ફરતો રહ્યો, પણ કંઈ મળ્યું નહીં.
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય તતઃ શબ્દો મહાનભૂત્
તેવું વિચારી રહ્યો હતો ત્યારે એક મોટો અવાજ થયો.
સુહર્મ્યકક્ષ્યારચિતં વિશાલં વિશુદ્ધજાંબૂનદભૂષિતં ચ
તે વિશાળ હતું, શુદ્ધ સોનાથી સજ્જ અને સુમેળથી વહેંચાયેલું હતું.
ભૂયોભવન્મહાશબ્દસ્તસ્માત્સ્ત્રીયુગલં વભૌ
ફરીથી મોટો અવાજ થયો અને તેમાંમાંથી બે સ્ત્રીઓ દેખાઈ.
પુનઃ શબ્દો બભૂવાથ તસ્માત્પુરુષસત્તમઃ 5.2.54.
પછી ફરી અવાજ થયો અને તેમાંમાંથી એક ઉત્તમ પુરુષ આવ્યો.
પુનઃ શબ્દાચ્ચ સંજજ્ઞે પુરુષઃ સપ્તધા ગતઃ પ્રોક્તમિત્થં વિશાલાક્ષિ જાતકંટકિતં નૃપમ્
ફરી તે અવાજમાંથી એક પુરુષ જન્મ્યો, જે સાત ભાગમાં વહેંચાયો હતો, જેમ કહેવામાં આવ્યું છે, વિશાળ આંખોવાળી, રાજાના રોમ ખડા થઈ ગયા.
પશ્ય લોકમિમં મહ્યં તપસા નિર્મિતં નૃપ
રાજા, આ દુનિયા જોઈ, જે મારા માટે તપથી રચાઈ છે.
એવમુક્તસ્તદા તેન તાપસેન નરાધિપઃ
એ સમયે તપસ્વીએ આવી રીતે કહ્યું, ત્યારે રાજા...