સંજ્ઞાનામ રવેર્ભાર્યા સા સુતા વિશ્વકર્મણઃ છાયામયી ચાત્મનસ્તુ નિર્મિતા તરસા તયા
તેનું નામ સંજ્ઞા છે, રવિની પત્ની; તે વિશ્વકર્માની દીકરી છે અને પોતાના આત્માથી, શક્તિથી સર્જાઈ છે.
સા પ્રોક્તા સાદરેણૈવ સ્થીયતાં સૂર્યસંનિધૌ
તેને આદરપૂર્વક સૂર્યની હાજરીમાં રહેવા માટે કહ્યું.
ઇત્યુક્ત્વા સા તદા સંજ્ઞા જગામ ભવનં પિતુઃ જનયામાસ તનયં નામતો યઃ શનૈશ્ચરઃ
આ રીતે કહી, તે સમયે સંજ્ઞાએ ફરીથી હોશ મેળવ્યો અને પિતાના ઘેર ગઈ; ત્યાં તેણે એક પુત્રને જન્મ આપ્યો, જેને શનૈશ્ચર નામ આપવામાં આવ્યું.
તસ્મિઞ્જાતે ભયં જગ્મુઃ સદેવાસુરમાનુષાઃ
તેના જન્મતા જ દેવો, દાનવો અને મનુષ્યોમાં ભય છવાઈ ગયો.
ઇન્દ્રોઽપિ ભયસંત્રસ્તો બ્રહ્માણં શરણં ગતઃ
ઇન્દ્ર પણ ભયથી ગભરાઈને બ્રહ્માના આશ્રયે ગયો.
ભિન્નં તુ રોહિણીચક્રં વ્યાપ્તં નક્ષત્રમંડલમ્
રોહિતીનું મંડળ તૂટી ગયું અને આખું નક્ષત્રમંડળ વ્યાપી ગયું.
વાસવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
વાસવના શબ્દો સાંભળી, બ્રહ્મા, જે લોકપિતામહા છે,
મર્યાદા ક્રિયતાં ભાનો વાર્યતાં પુત્ર ઔરસઃ
ભાનુ માટે સીમા નક્કી કરો; પોતાના પુત્રને રોકો.
બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા રવિણા પ્રોક્તમીદૃશઃ 5.2.50.
બ્રહ્માના વચન સાંભળી, રવિએ આ રીતે કહ્યું:
પશ્ય મે ચરણૌ દગ્ધૌ દૃષ્ટિમાત્રેણ લીલયા
મારા પગ માત્ર તેની રમતમાં નજર પડતાં જ સળી ગયા છે, જુઓ.
સૂર્યસ્ય વચનં શ્રુત્વા હરિઃ પ્રાપ્તસ્તુ તત્ક્ષણાત્
સૂર્યના વચન સાંભળી, હરિ તરત જ ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
ગમ્યતાં તત્ર યત્રાસ્તે દેવદેવો મહેશ્વરઃ
ત્યાં જાઓ, જ્યાં દેવોના દેવ મહેશ્વર વસે છે.
વૃત્તાંતઃ કથિતઃ સર્વો રવિપુત્રસ્ય પાર્વતિ
રવિપુત્રની આખી વાત પાર્વતીને કહી સંભળાવવામાં આવી.
અધોદૃષ્ટિર્મયા દૃષ્ટો વક્રાંગો રૂપતોઽસિતઃ
મેં તેને નીચે નજર કરતો, વાંકડો અને કાળો દેખાતો જોયો.
કિમર્થં વૈ સ્મૃતો દેવ દેહ્યાજાં મમ શંકર
હે દેવ, તમે મને શા માટે યાદ કર્યો? હે શંકર, મને જન્મ આપો.
ઇત્યુક્તોઽહં તદા તેન રવિપુત્રેણ પાર્વતિ
પાર્વતી, ત્યારે રવિપુત્રએ મને આ રીતે કહ્યું.
તેનોક્તં દેહિ મે સ્થાનં પાનમાહારમેવ ચ
તેને કહ્યું: 'મને રહેવાની જગ્યા આપો અને ખાવા-પીવાનું પણ આપો.'
મેષાદિરાશિસંસ્થઃ સંસ્ત્રિંશન્માસાન્પ્રપીડય
મેષથી શરૂ થતા રાશિમાં રહીને, ત્રીસ મહિના સુધી પીડા આપ.
અષ્ટમશ્ચ ચતુર્થશ્ચ દ્વિતીયો જન્મસંસ્થિતઃ 5.2.50.
આઠમું, ચોથું અને બીજું સ્થાન જન્મસ્થાન ગણાય છે.
એકાદશો વા ષષ્ઠો વા તૃતીય સ્થાનગોથવા
અગિયારમું કે છઠ્ઠું, અથવા ત્રીજું, રહેવાનું સ્થાન છે.
પંચમો નવમશ્ચૈવ ઉદાસીનસ્તુ સપ્તમઃ
પાંચમો અને નવમો, અને સાતમો તો નિષ્પક્ષ છે.
પૂજાં પ્રાપ્સ્યસિ ચાત્યર્થં ગ્રહાણામધિકં સદા
તને હંમેશા અન્ય ગ્રહો કરતાં વધારે પૂજા મળશે.
અતસ્તે સ્થાવરં નામ ભવિષ્યતિ મહીતલે
આથી, પૃથ્વી પર તારો નામ 'સ્થાવર' રહેશે.
અતઃ શનૈશ્ચરોનામ ભવિષ્યસિ સદા ભુવિ
આથી, તું પૃથ્વી પર 'શનૈશ્ચર' નામે ઓળખાશે.
વર્ણતો હ્યસિતો નામ ભવિષ્યસિ મહીતલે તુષ્ટો દદાસિ રાજ્યં ચ રુષ્ટો વૈ હરસિ ક્ષણાત્
રંગથી તને પૃથ્વી પર 'અસિત' કહેવામાં આવશે; તું પ્રસન્ન થીએ રાજ્ય આપે છે અને રીસાય ત્યારે ક્ષણમાં લઈ લે છે.
દેવાસુરમનુષ્યાશ્ચ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ ।। ત્વત્ક્રૂરદૃષ્ટિનિહતા નાશં યાસ્યંતિ નાન્યથા
દેવ, દાનવ, માનવ, સિદ્ધ, વિદ્યા ધારક અને સાપ—all તારી કઠોર નજરથી પીડાઈને નિશ્ચિતપણે વિનાશ પામશે, બીજું કોઈ માર્ગ નથી.
તવ પ્રસાદાત્પ્રાપ્સ્યંતિ મનોઽભીષ્ટં સુદુર્લ્લભમ્
તારી કૃપાથી તેઓ મનગમતું અને અત્યંત દુર્લભ ફળ મેળવશે.
મનોભીષ્ટકરં પુણ્યં દેવદાનવદુર્લભમ્
જે મનની ઇચ્છા પૂરી કરે છે અને પુણ્ય છે, તે દેવ અને દાનવ માટે પણ દુર્લભ છે.
તત્ર ગચ્છ મમાદેશત્ત્વપૃથુકેશ્વરપશ્ચિમે 5.2.50.
મારા આજ્ઞાથી તું પૃથુકેશ્વરનાં પશ્ચિમ ભાગે જા.
કીર્ત્તિરેષા ત્વદીયાપિ ત્રૈલોક્યે ભવિતા ધુવમ્
ત્રણે લોકમાં તારી કીર્તિ નિશ્ચિતપણે પ્રસરે છે.