દુઃખિતા દુર્ભગા નારી દર્શનં યા કરિષ્યતિ વીરં તુ ગુર્વિણી કન્યા પતિમાપ્સ્યતિ શોભનમ્
જે સ્ત્રી દુઃખી કે દુર્ભાગ્યશાળી હોય અને, હે વીર, તારો દર્શન કરે, અથવા ગર્ભવતી કન્યા હોય, એને સારો પતિ મળશે.
યંયં કામમભિધ્યાય યે ત્વાં પશ્યંતિ માનવાઃ
માનવો જે પણ ઇચ્છા મનમાં રાખે અને તારો દર્શન કરે,
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા લિંગેન પરમેશ્વરિ
"એવું જ થશે," એમ લિંગે, હે પરમેશ્વરી, કહ્યું.
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, તારો પાપ નાશક પ્રભાવ તને કહ્યો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિંગમાહાત્મ્યેઽભયેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટાચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંત્ય ખંડમાં ચોર્યાસી લિંગના મહાત્મ્યમાં અભયેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામે અડતાલીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
શૃણુ પંચાશદેકોનં દેવેશં પૃથુકેશ્વરમ્
હવે પચાસમાંથી એક ઓછા, દેવોના ઈશ્વર પૃથુકેશ્વર વિશે સાંભળ.
વંશે સ્વાયંભુવે દેવિ હ્યંગો રાજા બભૂવ હ
દેવી, સ્વાયંભુવ વંશમાં અંંગ નામનો રાજા હતો.
વેનનામા સુતો જાતો નાસ્તિકો ધર્મદૂષકઃ
તેને વેન નામનો પુત્ર થયો, જે ધર્મથી વિમુખ અને અધર્મી હતો.
સ ચ શપ્તો દ્વિજૈર્દેવિ તત્ક્ષણાન્નિધનં ગતઃ
દેવી, દ્વિજોએ તેને શાપ આપ્યો અને તે ક્ષણે જ તેનું મૃત્યુ થયું.
શરીરે માતુરંશેન કૃષ્ણાંજનચયપ્રભાઃ મથિતાદ્દક્ષિણાદ્ધસ્તાત્પૃથુઃ પ્રથિતવિક્રમઃ
તેના શરીરમાંથી, માતાના અંશથી, કાળી અંજનની જેમ ચમકતો, પ્રખ્યાત પરાક્રમી પૃથુ તેના જમણા હાથમાંથી ઉત્પન્ન થયો.
સ વિપ્રૈરભિષિક્તશ્ચ તપઃ કૃત્વા સુદુષ્કરમ્
તે બ્રાહ્મણો દ્વારા અભિષેકિત થયો અને ખૂબ જ કઠિન તપ કર્યું.
સ ચ સ્વાધ્યાયરહિતા નિર્વષટ્કારનિર્દ્ધનાઃ
તેને જોવા મળ્યું કે લોકો સ્વાધ્યાયથી વિમુખ, વષટ્ બોલ્યા વિના અને ગરીબ હતા.
સ દોગ્ધુમૈચ્છત્ત્રૈલોક્યં સદેવાસુરમાનુષમ્
તે ત્રણેય લોક, દેવ, અસુર અને માનવ સહિત, દૂધ દોરવા ઇચ્છતો હતો.
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો નારદો મુનિસત્તયઃ
એ સમયે મહાન મુનિ નારદ આવ્યા.
લોકત્રયવિનાશાય મા કોપં કુરુ ભૂપતે ગિલિતાનિ ચ અન્નાનિ વિદ્ધ્યેવૈતન્મતં મમ ।। 5.2.49.
ભૂપતિ, ત્રણેય લોકના વિનાશ માટે ક્રોધ ન કરો; જાણો કે અન્ન ગળી લીધું છે—મારી એમ છે.
નારદસ્ય ચ વાક્યેન ક્રોધં ચક્રે પૃથુસ્તદા
નારદના વચનથી પૃથુને ત્યારે ક્રોધ આવ્યો.
મુમોચ શસ્ત્રમાગ્નેયં તેન સા ધરણી તદા
તે આગની શસ્ત્ર છોડ્યું અને એથી ધરતીને ઘાયલ કરી.
સા વધ્યમાના તેનૈવ નૃપં વચનમબ્રવીત્
તે શસ્ત્રથી પીડાતી ધરતી રાજાને બોલી.
ગૌરવધ્યા મહીપાલ વત્સં કૃત્વા ચ દુગ્ધિ મામ્
મહિપાલ, હું ગાયની જેમ દૂધ દોરવા યોગ્ય છું; વાછરું બનાવો અને પછી મને દૂધ દોરો.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા દુદોહ નૃપસત્તમઃ
તેના વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ રાજાએ તેને દૂધ દોર્યું.
જાતાઃ પ્રજાશ્ચ સુમુખાઃ પ્રવૃત્તશ્ચ મહોત્સવઃ
સુંદર પ્રજાઓ જન્મી અને મહા ઉત્સવ શરૂ થયો.
રાજાથ ચિંતયામાસ મયા પાપમિદં કૃતમ્
પછી રાજાએ વિચાર્યું, 'મારે પાપ થયું છે.'
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય પૃથોરમિતતેજસઃ
અસીમ તેજવાળા પૃથુ એ રીતે વિચારતો હતો.
દૃષ્ટ્વા તથાવિધં દીનં ચિંતયાનં પૃથું પ્રિયે 5.2.49.
પ્રિયે, પૃથુને દુ:ખી અને વિચારમાં ડૂબેલો જોઈને,
તતઃ સ કથયામાસ મયા પાપમિદં કૃતમ્
પછી તેણે સ્વીકાર્યું, 'મારા દ્વારા આ પાપ થયું છે.'
કાઁલ્લોકાનુ ગમિ ષ્યામિ કૃત્વા કર્મ સુદારુણમ્
આવું ભયંકર કામ કરીને હું હવે કયા લોકોમાં જઈશ?
અથ ચેષ્ટોપદેશેન દુઃખાદુદ્ધર માં દ્વિજ મહાપાપપ્રશમનં લિંગમાહાત્મ્યમુત્તમમ્
તમે મને માર્ગદર્શન અને પ્રયત્નથી દુઃખમાંથી બહાર કાઢો, દ્વિજ. મહાપાપ નાશક લિંગનું શ્રેષ્ઠ મહાત્મ્ય જણાવો.
મહાકાલવને લિંગમભયેશ્વરપશ્ચિમે ગચ્છ ત્વં સહસા રાજંસ્તત્ર પૂતો ભવિષ્યસિ
મહાકાળવનમાં અભયેશ્વર લિંગના પશ્ચિમ તરફ, તું ઝડપથી જઈ, રાજા; ત્યાં તું શુદ્ધ થઈ જશે.
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પૃધુસ્તત્ર જગામ સઃ
નારદના વચન સાંભળીને પૃથુ ત્યાં ગયો.
દ્વાદશાદિત્યસંકાશો બભૂવ પૃથિવીપતિઃ
પૃથ્વીના રાજા બાર સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી બની ગયો.