પ્રાણયાત્રાં વિહાયાપિ કદાચિત્સ્થિરમાનસૌ
ક્યારેક જીવનની આવશ્યકતાઓ છોડી, સ્થિર મનથી—
તત્રાસકૃજ્જનાકીર્ણં પ્રાસાદં પરિતોઽવનૌ 5.2.45.
ત્યાં મંદિર ચારે બાજુથી લોકોની ભીડથી હંમેશા ઘેરાયેલું રહે છે.
દેવદક્ષિણદિગ્ભાગે વિષ્ણુદેહોદ્ભવં જલમ્
મંદિરની દક્ષિણ બાજુએ, વિષ્ણુના શરીરમાંથી નીકળેલું પાણી છે.
તયોરિત્થં વિચરતોસ્ત્રિલોચનસમીપતઃ
એ બંને પક્ષી આમ ત્રિલોચનના નજીક ફરતા હતા.
અથ દેવાલયસ્કંધે ગવાક્ષાંતર્ગતૌ ચ તૌ
પછી, મંદિરેના ખભા પર, એ બંને ખિડકીમાંથી અંદર ગયા.
તચ્ચ પારાવતદ્વંદ્વં શ્યેનઃ પરિજિઘૃક્ષયા
પછી, એ પતંગિયાંના જોડી પર એક શ્યેન પંખીએ પકડવાની ઇચ્છાથી ઝંપલાવ્યું.
તતો વિલોકયામાસ તદાગમવિનિર્ગમૌ
પછી તેણે જોયું કે તેઓ કઈ રીતે અંદર આવ્યા અને બહાર ગયા.
કેનાધ્વના ચ નિર્યાતઃ કિંકાલે કુરુતશ્ચ કિમ્
કયા માર્ગે તેઓ ગયા, કયા સમયે, અને શું કરી રહ્યા હતા?
દુર્બલોઽપ્યાકલયિતું સહસારિર્ન શક્યતે
દુર્બળ શત્રુ પણ એ તરત જ સમજાવી શકે એમ નથી.
ન કર્મ સિદ્ધ્યેન્નૃપતેર્દુગેણૈકેન યદ્ભવેત્ સ્વતંત્રં યદિ દુર્ગં સ્યાદપમાર્ગપ્રકાશકમ્
માત્ર એક કિલ્લાથી રાજાનું કાર્ય સિદ્ધ થતું નથી; જો કિલ્લો સ્વતંત્ર હોય તો ગુપ્ત માર્ગો ખુલ્લા પડી જાય છે.
ઇતિ દુર્ગે બલં શંસઞ્છ્યેનો રોષારુણેક્ષણઃ
આ રીતે કિલ્લામાં, ગુસ્સેથી લાલ આંખોવાળો શ્યેન પોતાની તાકાત બતાવી.
અથ પારાવતી દક્ષા વિપક્ષક્ષપણેક્ષણમ્ 5.2.45.
પછી, શત્રુઓને નષ્ટ કરનાર નજરવાળી, બુદ્ધિશાળી પારાવતી બોલી.
તવ દૃગ્વિષયં પ્રાપ્તઃ શ્યેનોઽયં પ્રબલો રિપુઃ
આ શક્તિશાળી શ્યેન, તારો દુશ્મન, હવે તારી નજરમાં આવી ગયો છે.
સ ચ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય પારાવત્યાશ્ચ સત્પતિઃ
પારાવતીના એ શબ્દો સાંભળી, તેના પતિએ પણ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યું.
પારાવત ઉવાચ કતિ નામ ન સંતીહ સુભગે વ્યોમચારિણઃ
પારાવત બોલ્યા: સુભાગ્યવતી, આકાશમાં ઉડનારા અહીં કેટલાય છે?
કતિ ચૈવ ન પશ્યંતિ નૌ સુખસ્થાવિહ પ્રિયે
અને કેટલાય એવા છે, જેઓ અહીં આનંદથી રહેલા આપણને જોઈ શકતા નથી, પ્રિયે?
ઇત્થં પારાવતવરાચ્છુત્વા પારાવતી વચઃ
પારાવતના શબ્દો સાંભળી, પારાવતીએ પણ જવાબ આપ્યો.
હિતવત્યોપદિશ્યાપિ પ્રિયં પ્રિયચિકીર્ષયા
પ્રિયના હિત માટે, અને તેને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છી, તેણે સારી સલાહ આપી.
અન્યેદ્યુરપ્યથાયાતઃ શ્યેનઃ પશ્યન્સ દંપતી
બીજે દિવસે પણ, શ્યેન ફરી આવ્યો અને એ dampati ને જોઈ લીધા.
અથ મંડલગત્યા સ પ્રાસાદં પરિતો ભ્રમન્
પછી, ગોળ ગોળ ફરતો, એ મહેલની આસપાસ ઉડતો રહ્યો.
તસ્યા વાક્યં સમાકર્ણ્ય પુનઃ કલરવોઽબ્રવીત્ 5.2.45.
એના શબ્દો સાંભળી, તેણે ફરી એક ઉંચો અવાજ કર્યો.
દુર્ગં ચ સ્વર્ગતુલ્યં મે યત્ર નાસ્ત્યરિતો ભયમ્
મારા માટે આ કિલ્લો તો સ્વર્ગ જેવો છે, જ્યાંથી મને કોઈ ભય નથી.
પ્રડીનોડ્ડીનસંડીનકાંડવ્યાંડકપાટિકા
અહીં બધે ઘોસલા, ઈંડા, બાળકો અને ઈંડાની છાલકીઓ છૂટેલી છે.
યથૈતાસુ હિ કૌશલ્યં મયિ વર્ત્તતિ ચ પ્રિયે સુખેન તિષ્ઠ કા ચિંચા મયિ જીવતિ તે પ્રિયે
જેમ આ બધામાં કુશળતા છે, તેમ મારી અંદર પણ છે, પ્રિયે. ચિંચા, હું જીવતો હોઉં ત્યાં સુધી તું આનંદથી જીવ, પ્રિયે.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા આસ્થિતા મૂકવત્સતી કિયદંતરમાસાદ્ય ઉપવિષ્ટોઽતિહૃષ્ટવત્।। આયામાંતે ચ સ સ્થિત્વા તત્કુલાયકુલસ્ય ચ
એના શબ્દો સાંભળી, સતી મૌન રહી ગઈ. થોડું દૂર જઈ, એ ખૂબ ખુશીથી બેઠો. નજીક આવી, એ ત્યાં ઊભો રહ્યો અને પોતાના કુટુંબના ઘોસલાને પણ જોયું.
પુનઃ શ્યેનો વિનિર્યાતઃ સાપિ કાંતાઽબ્રવીત્પુનઃ
ફરી શ્યેન બહાર ગયો, અને પ્રિયાએ ફરી બોલી.
અસૌ ક્રૂરોઽતિનિકટમુપવિષ્ટોઽતિહૃષ્ટવત્
એ ક્રૂર શ્યેન બહુ નજીક આવી, ખૂબ ખુશીથી બેઠો.
મૃગાક્ષીણાં સ્વભાવોયં પ્રાયશો ભીરુવૃત્તયઃ
હરણ જેવી આંખવાળી સ્ત્રીઓનો સ્વભાવ એવો જ હોય છે—મોટાભાગે, એ ડરપોક હોય છે.
તયોરભિમુખં તત્ર સ્થિતો યામદ્વયાવધિ
ત્યાં એ બંને સામે જોઈને, રાતના બીજા પ્રહર સુધી ઊભો રહ્યો.
ગતેથ શકુનૌ તસ્મિન્સા બભાષે વિહંગમમ્ 5.2.45.
જ્યારે એ બે પક્ષીઓ ત્યાંથી ઉડી ગયા, ત્યારે તેણીએ બીજા પક્ષીને કહ્યું.