વસૂનાં કારણાદ્દેવિ શપ્તા યસ્માન્મહાનદિ
હે દેવી, વસુઓના કારણે, હે મહાનદી, તને શાપ મળ્યો છે.
મહાકાલવને રમ્યે સિદ્ધગંધર્વસેવિતે
મહાકાળના સુંદર વનમાં, જ્યાં સિદ્ધો અને ગંધર્વો વસે છે,
સર્વસિદ્ધિકરં પુણ્યં સર્વપાતકનાશનમ્
તે પવિત્ર છે, સર્વ સિદ્ધિ આપનાર અને સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર છે.
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા તુષ્ટા ત્રિપથગામિની શિપ્રાપિ મે પ્રિયા પુણ્યા મહાપાતકનાશિની
પિતામહના વચન સાંભળી ત્રિપથગામી ગંગા પ્રસન્ન થઈ; શિપ્રા પણ મને પ્રિય છે, પવિત્ર છે અને મહાપાપોનો નાશ કરે છે.
ઇતિ સંચિંત્ય મનસા દિવ્યા દેવનદી તદા
આ રીતે મનમાં વિચાર કરીને, તે સમયે દેવોની દિવ્ય નદી
પૂજયામાસ પયસા દિવ્યેન વિધિના તદા
પછી તેણે દિવ્ય જળથી યોગ્ય રીતથી પૂજા કરી.
તતઃ પ્રભૃતિ સંજાતા સા શિપ્રા પૂર્વવાહિની ગંગયારાધિતો યસ્માત્સમીહિતફલપ્રદઃ
ત્યાંથી, શિપ્રા નદી પૂર્વ દિશામાં વહેવા લાગી, કારણ કે ગંગાએ તેની પૂજા કરી હતી અને તે ઇચ્છિત ફળ આપતી બની.
સંસ્તુતા દેવગંધર્વૈર્ગંગા દેવનદી તદા 5.2.42.
પછી દેવતાઓ અને ગંધર્વોએ ગંગા, આ દિવ્ય નદીની સ્તુતિ કરી.
સમુદ્રસ્તત્ર સંપ્રાપ્તો માનિતા સા મહાનદી
ત્યાં સમુદ્ર આવ્યો અને એ મહાનદીનું સન્માન થયું.
તત્સમીપે મહાપુણ્યે યાવત્તિષ્ઠતિ મેદિની
એ મહાપુણ્યવંત સ્થાનની નજીક, ધરતી જેટલી દીરઘકાલ સુધી ટકી શકે છે, ત્યાં રહે છે.
એવમુક્ત્વા ગતા ગંગા કલયા તત્ર સંસ્થિતા
આ રીતે કહીને, ગંગા ત્યાંથી વિદાય થઈ અને સૂક્ષ્મ રૂપે ત્યાં સ્થિત રહી.
ગોસહસ્રફલં તસ્ય જાયતે નાત્ર સંશયઃ
ત્યાં ગાયના હજાર દાન જેટલું પુણ્ય મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સર્વયજ્ઞફલં સમ્યક્સર્વદાનફલં તથા
ત્યાં બધા યજ્ઞો અને બધા દાનનું પૂર્ણ ફળ પણ મળે છે.
તત્ર તીર્થાનિ સુભગે પૃથિવ્યાં યાનિ કાનિચિત્
હે ભાગ્યશાળી, ધરતી પર જેટલા પણ પવિત્ર તીર્થો છે, એ બધાં અહીં હાજર છે.
પ્રયાગં ચ કુરુક્ષેત્રં કેદારમમરેશ્વરમ્
પ્રયાગ, કુરુક્ષેત્ર, કેદાર અને અમરેશ્વર,
ગોદાવરી શતદ્રુશ્ચ બાહુદા વેત્રવત્યપિ
ગોદાવરી, શતદ્રુ, બાહુદા અને વેત્રવતી પણ,
ગુપ્તાનિ પુણ્યતીર્થાનિ સિદ્ધક્ષેત્રાણિ ચૈવ હિ
છુપાયેલા પવિત્ર તીર્થો અને સિદ્ધ ક્ષેત્રો પણ અહીં છે.
એતેષાં ફલમાપ્નોતિ યઃ પશ્યતિ સમાહિતઃ અતઃ પુણ્યતમં સ્થાનં ગીયતે ગણવંદિતે ।।5.2.42.
જે મન એકાગ્ર કરી એ તીર્થોનું દર્શન કરે છે, તેને એનું ફળ મળે છે; તેથી, હે ગણા દ્વારા વંદિત, આ સ્થાનને સર્વોથી પવિત્ર ગણાય છે.
એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ
હે દેવી, હું તને પાપ નાશક એ મહિમાનું વર્ણન કર્યું.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે ગંગેશ્વર માહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વાચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના પંચમ અવંત્ય ખંડમાં ચોર્યાસી લિંગ મહાત્મ્યના ગંગેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામના બાવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ જાયતે સર્વસંપદઃ
જેનું માત્ર દર્શનથી સર્વસંપત્તિ મળે છે.
આદિકલ્પે પુરા જાતો વક્રાંગો લોહિતચ્છવિઃ મયા ધૃતો ધરણ્યાં સ વિખ્યાતો ભૂમિપુત્રકઃ
આદિકલ્પમાં, પ્રાચીનકાળે, વક્ર અંગ અને લાલ ચામડીવાળો તે જન્મ્યો હતો; મેં તેને ધરતી પર ધારણ કર્યો અને તે ભૂમિપુત્રક તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
જાતમાત્રે સુતે તસ્મિન્મહાકાયે ભયાવહે
જેમજ એ પુત્ર જન્મ્યો, તેમજ તેનું વિશાળ અને ભયાનક રૂપ હતું.
ક્ષોભં ગતાઃ સમુદ્રાશ્ચ ચેલુશ્ચ ધરણીધરાઃ
સમુદ્રો ઉથલ્યા અને ધરતીના પર્વતો કંપી ઉઠ્યા.
ઋષયો વાલખિલ્યાશ્ચ દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ
ઋષિઓ, વાલખિલ્ય મુનિઓ અને ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ,
સોચ્છ્વાઁસાઃ કથયામાસુર્નમસ્કૃત્ય પિતામહમ્
પિતામહને વંદન કરીને, શ્વાસ અટકી ગયો હોય એમ બોલવા લાગ્યા.
હરગાત્રોદ્ભવેનૈવ જાતમાત્રેણ લીલયા
હરાના અંગમાંથી જન્મેલા અને તેની લીલાથી,
તચ્છ્રુત્વા વચનં તેષાં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
તેમના વચન સાંભળી, લોકપિતામહ બ્રહ્માજીએ,
મયા પૃષ્ટાસ્તુ તે સર્વે કિમર્થં ભયવિહ્વલાઃ
મેં બધાને પૂછ્યું કે, 'તમને શા માટે ડર લાગ્યો છે?'
તૈઃ સર્વં કથિતં દેવિ મમાગ્રે ભયવિહ્વલૈઃ પીડિતં ભક્ષિતં ચૈવ સદેવાસુરમાનવમ્ ।। 5.2.43.
હે દેવી, તેઓ ડરીને કાંપતા હતા અને મને બધું કહી દીધું—દેવ, અસુર અને માનવો સૌ દુઃખી થયા અને ભક્ષિત થયા છે.