વેદેષુ મમ માહાત્મ્યં વિશ્વાધિકતયા શ્રુતમ્
વેદોમાં મારી મહિમા સર્વથી વિશિષ્ટ તરીકે સાંભળવામાં આવે છે.
સર્વોપિ જંતુરાત્માનમધિકં મન્યતે ભૃશમ્
દરેક જીવ પોતાને સૌથી શ્રેષ્ઠ માને છે.
યદ્યહં ક્વાપિ ભુવને દાસ્યામિ મિતિમાત્મનઃ 1.3.1.1.
જો હું કયાંય પણ આ બ્રહ્માંડમાં મારા માટે કોઈ મર્યાદા નક્કી કરું—
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા સ્વયમેવ સદાશિવઃ
આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, સ્વયં સદાશિવે—
અતીત્ય સકલાઁલ્લોકાન્સર્વતોઽગ્નિરિવ જ્વલન્
બધા લોકોથી આગળ, ચારે બાજુ અગ્નિ જેવો તેજસ્વી બનીને—
અનાદ્યંતતયા ચાથ દૃગાર્તૌ સંવ્યતિષ્ઠતામ્
અને પછી, જેનો neither આરંભ છે કે neither અંત, એ બંને સ્પર્ધાથી પીડાતા વચ્ચે ઊભા રહ્યા.
આવયોઃ પુરતો જાતા વાણી ચાપ્યશરીરિણી
અમારા બંને સામે, એક દેહરહિત વાણી પ્રગટ થઈ.
યુવયોર્બલવૈષમ્યં શિવ એવ વિવેક્ષ્યતે
તમારા બંનેમાં શક્તિનો ફરક માત્ર શિવજ જાણશે.
આદ્યંતયોર્યદિ યુવામીક્ષિષાથાં બલાધિકૌ
જો તમે બંને આરંભથી અંત સુધી કોણ વધારે શક્તિશાળી છે તે જોવા ઇચ્છો—
અહં વિષ્ણુશ્ચ ગતિમાન્વિચેતું તદ્વ્યવસ્થિતૌ
હું અને વિષ્ણુ, ગતિયુક્ત, એ જાણવા માટે સ્થિર થયા.
આલોકિતું વ્યવસિતાવાવામાદ્યંતભાગતઃ
અમે બંને એ તેજસ્તંભના આરંભ અને અંત જોવા માટે દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
તથૈવાવાં સમુદ્યુક્તૌ પરિચ્છેત્તું ચ તન્મહઃ
એ જ રીતે, અમે બંને એ મહાન તેજને માપવા માટે પ્રયત્ન કર્યો.
તન્મૂલવિચયાઽયાચ્ચ ભૂમિગર્ભં વ્યદારયત્ 1.3.1.1.
એના મૂળ શોધવા માટે, તેણે ધરતીના ગર્ભને ભેદી નાખ્યો.
દિદૃક્ષુસ્તચ્છિરોભાગં વિયદૂર્ધ્વમગાહિષમ્
એના શિખર ભાગને જોવા માટે, હું આકાશમાં ઉપર ચઢ્યો.
આવિર્ભૂતમિવાધસ્તાદગ્નિસ્તંભમવૈક્ષત
નીચે દેખાતા, અગ્નિએ એ સ્તંભને જોયો.
અપશ્યન્નાદિમક્ષય્યમાર્તરૂપઃ સ વિહ્વલઃ
એને આરંભરહિત અને અવિનાશી જોઈ, દુઃખી થઈ, તે ગભરાઈ ગયો.
શ્રમાતુરસ્તૃષાક્રાંતો નો યાતુમશકદ્ધરિઃ
હરિ ખૂબ થાકેલા અને તરસથી પીડાતા હતા, તેથી આગળ જઈ શક્યા નહીં.
વિહંતુમપિ વિશ્રાંતો વિષસાદ રમાપતિઃ
લક્ષ્મીપતિ આરામ કર્યા પછી પણ થાકેલા હતા, તેથી હુમલો કરી શક્યા નહીં.
ગલિતશ્રીઃ ક્રિયાશ્રાંતઃ શરણ્યં શિવમાશ્રયન્ ।। ધિઙ્મમેદં મહન્મૌગ્ધ્યમહંકારસમુદ્ભવમ્
મારી કાંતિ ઓગળી ગઈ, પ્રયત્નથી હું થાકી ગયો અને શિવને આશ્રય લીધો; અહંકારથી થયેલી મારી મોટી મૂર્ખાઈને શરમ આવે.
અયં હિ સર્વવેદાનાં દેવાનાં જગતામપિ
કારણ કે એ બધાં વેદો, દેવતાઓ અને જગતનો પણ આશ્રય છે.
યન્મયાન્વેષ્ટુમારબ્ધં શિવં પશુવપુર્ધૃતા
જે શિવને શોધવા હું નીકળ્યો હતો, એ જ હવે પશુરૂપે પ્રગટ થયા છે.
પુનરેવેદૃશી લબ્ધા મતિર્મે સ્વાત્મબોધિના 1.3.1.1.
હવે મારા પોતાના જ્ઞાનના પ્રકાશથી ફરી એવી સમજ મળી છે.
તસ્ય સદ્યો ભવેજ્જ્ઞાનમનહંકારમાત્મજમ્
જેને અહંકાર વિના આત્મામાંથી જન્મેલું જ્ઞાન તરત જ મળે છે.
નિવેદયામિ ચાત્માનં શરણં યામિ શંકરમ્
હું પોતાને અર્પણ કરું છું અને શંકરને આશ્રય લઉં છું.
સત્પ્રસાદાદ્ભૂતપતેઃ પુનરેવોદ્ધુતઃ ક્ષિતૌ
ભૂતપતિની સાચી કૃપાથી હું ફરીથી ધરતી પર ઊભો થયો.
આઘૂર્ણમાનનયનઃ શ્લથપક્ષઃ શ્રમં ગતઃ
માથું ફરતું, આંખો અસ્થિર, પાંખો ઢીલા, એ થાકથી ચકચૂર થયો હતો.
તેજઃસ્તમ્ભં સ્થૂલલિંગાભં શૈવં તેજઃ સુરાર્ચિતમ્
એણે તેજનો સ્તંભ જોયો, જે મોટો અને લિંગ જેવો હતો, અને દેવતાઓએ પૂજેલું શૈવ તેજ હતું.
નિત્યાં શંભોઃ પરાં કોટિં દિદૃક્ષું માં કૃતોદ્યમમ્
શંભુની એ સર્વોચ્ચ સીમા જોવા માટે મેં સર્વ પ્રયાસ કર્યા.
આસન્નદેહપાતોઽપિ નાહંકારોઽસ્ય વૈ ગતઃ
દેહ પડવાનો હતો છતાં પણ તેનો અહંકાર ગયો નહોતો.
અપારતેજસિ વ્યર્થો વિમોહોઽયં ભવિષ્યતિ
જ્યારે તેજ પહોંચી શકાય તેવું ન હોય, ત્યારે આ મોહ વ્યર્થ રહેશે.