શિવયોગમનુધ્યાયન્નસ્માર્ષં તવ ચાદરાત્
શિવયોગનું ધ્યાન કરતાં, મેં શ્રદ્ધાપૂર્વક તમારું સ્મરણ કર્યું.
શિવભક્તિઃ પરા જાતા તપોભિર્બહુભિસ્તવ
તમારા અનેક તપથી, તમારી અંદર પરમ શિવભક્તિ ઉત્પન્ન થઈ.
પાવયંતિ જગત્સર્વં ચરિતૈસ્તે નિરાકુલે 1.3.1.1.
તમારા નિર્વિકાર ચરિત્રો આખી સૃષ્ટિને પવિત્ર બનાવે છે.
સંભાષણં સહાવાસઃ ક્રીડા ચૈવ વિમિશ્રણમ્
સંવાદ, સાથે રહેવું, રમણ અને પરસ્પર મિલન,
શ્રૂયતામદ્ભુતં શૈવમાવિર્ભૂતં યથા પુરા
પ્રાચીનકાળનું એ અદ્ભુત શૈવ પ્રગટ્ય સાંભળો.
અહં નારાયણશ્ચોભૌ જાતૌ વિશ્વાધિકોદયાત્
હું અને નારાયણ, બંને વિશ્વના આરંભે જન્મ્યા હતા.
સ્વભાવેન સમુદ્ભૂતૌ વિવદંતૌ પરસ્પરમ્
અમે સ્વભાવથી જ પ્રગટ થયા અને એકબીજાથી વિવાદ કર્યો.
પરસ્પરં રણોત્સાહમાવયોરતિભીષણમ્
અમારા વચ્ચે યુદ્ધની પ્રબળ ઈચ્છા અત્યંત ભયાનક હતી.
કિમર્થમનયોર્યુદ્ધં જાયતે લોકનાશનમ્
આ બે વચ્ચે એવો યુદ્ધ શા માટે થાય છે, જે સમગ્ર લોકનો વિનાશ લાવે છે?
સમયેઽસ્મિન્સ્વયં લક્ષ્યો મુગ્ધયોરનયોર્ભૃશમ્
આ ક્ષણે બંને ભટકેલા એકબીજામાં જ ખૂબ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
વેદેષુ મમ માહાત્મ્યં વિશ્વાધિકતયા શ્રુતમ્
વેદોમાં મારી મહિમા સર્વથી વિશિષ્ટ તરીકે સાંભળવામાં આવે છે.
સર્વોપિ જંતુરાત્માનમધિકં મન્યતે ભૃશમ્
દરેક જીવ પોતાને સૌથી શ્રેષ્ઠ માને છે.
યદ્યહં ક્વાપિ ભુવને દાસ્યામિ મિતિમાત્મનઃ 1.3.1.1.
જો હું કયાંય પણ આ બ્રહ્માંડમાં મારા માટે કોઈ મર્યાદા નક્કી કરું—
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા સ્વયમેવ સદાશિવઃ
આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, સ્વયં સદાશિવે—
અતીત્ય સકલાઁલ્લોકાન્સર્વતોઽગ્નિરિવ જ્વલન્
બધા લોકોથી આગળ, ચારે બાજુ અગ્નિ જેવો તેજસ્વી બનીને—
અનાદ્યંતતયા ચાથ દૃગાર્તૌ સંવ્યતિષ્ઠતામ્
અને પછી, જેનો neither આરંભ છે કે neither અંત, એ બંને સ્પર્ધાથી પીડાતા વચ્ચે ઊભા રહ્યા.
આવયોઃ પુરતો જાતા વાણી ચાપ્યશરીરિણી
અમારા બંને સામે, એક દેહરહિત વાણી પ્રગટ થઈ.
યુવયોર્બલવૈષમ્યં શિવ એવ વિવેક્ષ્યતે
તમારા બંનેમાં શક્તિનો ફરક માત્ર શિવજ જાણશે.
આદ્યંતયોર્યદિ યુવામીક્ષિષાથાં બલાધિકૌ
જો તમે બંને આરંભથી અંત સુધી કોણ વધારે શક્તિશાળી છે તે જોવા ઇચ્છો—
અહં વિષ્ણુશ્ચ ગતિમાન્વિચેતું તદ્વ્યવસ્થિતૌ
હું અને વિષ્ણુ, ગતિયુક્ત, એ જાણવા માટે સ્થિર થયા.
આલોકિતું વ્યવસિતાવાવામાદ્યંતભાગતઃ
અમે બંને એ તેજસ્તંભના આરંભ અને અંત જોવા માટે દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
તથૈવાવાં સમુદ્યુક્તૌ પરિચ્છેત્તું ચ તન્મહઃ
એ જ રીતે, અમે બંને એ મહાન તેજને માપવા માટે પ્રયત્ન કર્યો.
તન્મૂલવિચયાઽયાચ્ચ ભૂમિગર્ભં વ્યદારયત્ 1.3.1.1.
એના મૂળ શોધવા માટે, તેણે ધરતીના ગર્ભને ભેદી નાખ્યો.
દિદૃક્ષુસ્તચ્છિરોભાગં વિયદૂર્ધ્વમગાહિષમ્
એના શિખર ભાગને જોવા માટે, હું આકાશમાં ઉપર ચઢ્યો.
આવિર્ભૂતમિવાધસ્તાદગ્નિસ્તંભમવૈક્ષત
નીચે દેખાતા, અગ્નિએ એ સ્તંભને જોયો.
અપશ્યન્નાદિમક્ષય્યમાર્તરૂપઃ સ વિહ્વલઃ
એને આરંભરહિત અને અવિનાશી જોઈ, દુઃખી થઈ, તે ગભરાઈ ગયો.
શ્રમાતુરસ્તૃષાક્રાંતો નો યાતુમશકદ્ધરિઃ
હરિ ખૂબ થાકેલા અને તરસથી પીડાતા હતા, તેથી આગળ જઈ શક્યા નહીં.
વિહંતુમપિ વિશ્રાંતો વિષસાદ રમાપતિઃ
લક્ષ્મીપતિ આરામ કર્યા પછી પણ થાકેલા હતા, તેથી હુમલો કરી શક્યા નહીં.
ગલિતશ્રીઃ ક્રિયાશ્રાંતઃ શરણ્યં શિવમાશ્રયન્ ।। ધિઙ્મમેદં મહન્મૌગ્ધ્યમહંકારસમુદ્ભવમ્
મારી કાંતિ ઓગળી ગઈ, પ્રયત્નથી હું થાકી ગયો અને શિવને આશ્રય લીધો; અહંકારથી થયેલી મારી મોટી મૂર્ખાઈને શરમ આવે.
અયં હિ સર્વવેદાનાં દેવાનાં જગતામપિ
કારણ કે એ બધાં વેદો, દેવતાઓ અને જગતનો પણ આશ્રય છે.