એક સમયે, મહાન તપસ્વી પાસે કોઈ ઉપસ્થિત થયો અને વિનંતીપૂર્વક કહ્યુ: “હે મહાત્મા, કૃપા કરીને ઉમા અને મહેશ્વર વચ્ચે દેવયાત્રા અને તીર્થવિધી અંગે થયેલ સંવાદની વિગતવાર વાત જણાવો. જે જે પાવન તીર્થો છે, તથા જ્યાં જ્યાં લિંગો સ્થાપિત છે, એ બધાની વાત સાંભળવા મારી ઇચ્છા છે.” પછી મહાત્માએ જણાવ્યું: “હે મહાદેવી, સર્વ શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્ર હંમેશા મને અત્યંત પ્રિય છે. અહીં નીલા અને ગંગા નદીઓનું સંગમ, તેમજ ગંધવતી નદી પણ છે. અહીં ચોર્યાસી સ્વામી છે અને સાથે આઠ ભૈરવો પણ છે. છ વિનાયક અને ચોવીસ દેવીઓ અહીં નિવાસ કરે છે. વિષ્ણુ, બ્રહ્મા વગેરે સર્વ દેવતાઓ પણ અહીં સ્થાપિત છે. હવે, વિષ્ણુના દસ સ્વરૂપોનું વર્ણન સાંભળો: નારાયણ, હૃષીકેશ, વારાહ, ધરણીધર—આ દસ વૈષ્ણવ મુક્તિદાતા છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. દેવતાઓના જે સ્વામી મહાકાળ વનમાં નિવાસ કરે છે, તેઓ સાથે વિનાયક, ભૈરવ, દેવીઓ અને પવનપુત્રો પણ છે. વિઘ્નહા અને પ્રમોદી—જે ચતુર્થી વ્રતના અનુયાયી છે—આ છ વિઘ્નનાશક તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. આ ઉપરાંત, વટયક્ષિણી અને વીરભદ્રા સહિત આઠ માતાઓ છે; મહામાયા (જે સતી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે) અને કપાલમાતૃકા પણ છે. બ્રાહ્મણી, પાર્વતી, યોગિની અને યોગશાલિની તેમ જ છે. ચરપટા માતાઓ અને વટ માતાઓ પ્રસિદ્ધ છે; યોગિની માતાઓ પણ જાણીતી છે—આ રીતે ચોસઠ માતાઓનું સ્મરણ થાય છે. વૈષ્ણવી, વારાહી અને વિંધ્યવાસિની પણ અહીં છે. હનુમાન, બ્રહ્મચારી, અને શક્તિશાળી કુમાર; દંડપાણી, મહાભૈરવના અનુગામી તથા અંધકારમય દેવતાઓ પણ અહીં છે. કાલભૈરવ પ્રસિદ્ધ છે અને આઠમો છે ક્ષેત્રપાલ; કપર્દી, કપાલી, કલાનાથ અને વૃષાસન પણ અહીં છે. ત્રયંબક, ત્રિશૂળધારી, વલ્કલધારી તથા દિગંબર સ્વરૂપે પણ અહીં નિવાસ કરે છે. અગિયાર રુદ્રો પ્રસિદ્ધ છે, જે દુશ્મનના સેના વિનાશક છે. સુવર્ણરેતસ, દિવસનિર્માતા, મિત્ર અને અનંત વિષ્ણુ પણ અહીં છે. અગસ્ત્યેશ્વર વગેરે ચાળીસ શ્રેષ્ઠ લિંગો અહીં સ્થાપિત છે. અગસ્ત્યેશ્વર, પછી ગુહેશ્વર, અનાદિકલ્પેશ્વર, શંભુ, સર્વોચ્ચ સ્વર્ણજાલેશ્વર, કાર્કોટકેશ્વર, પછી શ્રેષ્ઠ સિદ્ધેશ્વર, ઇન્દ્રદ્યુમ્નેશ્વર, ઈશાનેશ્વર, અપ્સરેશ્વર, કલ્કલેશ્વર, પ્રતિહરેશ્વર, કુક્કુટેશ્વર, અનરકેશ્વર, જાતેશ્વર, મહાદેવ રામેશ્વર, ચ્યવનેશ્વર, આનંદેશ્વર, કંઠદેશ્વર, શિવેશ્વર, કુસુમેશ્વર, લુપેશ્વર, ગંગેશ્વર, મહારુદ્ર કંતકેશ, સિંહેશ્વર, મહાદેવ પ્રયાગેશ્વર અને સિદ્ધેશ્વર—આ બધા અહીં પ્રસિદ્ધ છે. આ રીતે, મહાત્માએ ઉમા અને મહેશ્વર વચ્ચેના પાવન સંવાદમાં વર્ણવેલા તીર્થો, દેવતાઓ અને લિંગોની મહિમા શ્રદ્ધાપૂર્વક વર્ણવી.