శివపురాణమ్

దర్భాగ్నౌ వాదహేత్కాష్ఠంశివమంత్రంసముచ్చరన్ సమ్యక్సంశోధ్యవస్త్రేణనవకుంభేనిధాపయేత్

లేదా, దర్భ గడ్డి లేదా తగిన కట్టెను అగ్నిలో వేసి, శివమంత్రాన్ని జపిస్తూ, శుభ్రమైన వస్త్రంతో బాగా శుద్ధి చేసి, కొత్త పాత్రలో ఆ తాజా బూడిదను పెట్టాలి.

దీప్త్యర్థం తత్తు సంగ్రాహ్యం మన్యతే పూజ్యతేపి చ భస్మశబ్దార్థ ఏవం హి శివఃపూర్వంతథా ఽకరోత్

ప్రభను పెంచేందుకు ఆ భస్మను సేకరించాలి, అది పూజకు యోగ్యమైనదిగా భావించాలి. 'భస్మ' అనే పదానికి ఇదే అర్థం. శివుడు కూడా ఇదే విధంగా చేసాడు.

యథాస్వవిషయేరాజాసారంగృహ్ణాతియత్కరమ్ యథామనుష్యాఃసస్యాదీన్దగ్ధ్వాసారంభజంతివై

ఒక రాజు తన రాజ్యంలో తనకు ఉపయోగపడే సారాన్ని తీసుకుంటాడు. అలాగే, మనుషులు ధాన్యాలు మొదలైనవి కాల్చి, వాటిలోని మేలైన భాగాన్ని ఆస్వాదిస్తారు.

యథాహిజాఠరాగ్నిశ్చభక్ష్యాదీన్వివిధాన్బహూన్ దగ్ధ్వాసారతరంసారాత్స్వదేహంపరిపుష్యతి

అలాగే, మన కడుపులోని జఠరాగ్ని ఎన్నో రకాల ఆహారాలను కాల్చి, వాటిలోని ఉత్తమమైన సారాన్ని తీసుకుని, తన శరీరాన్ని పోషిస్తుంది.

తథాప్రపఞ్చకర్తాపిసశివఃపరమేశ్వరః స్వాధిష్ఠేయప్రపఞ్చస్యదగ్ధ్వాసారంగృహీతవాన్

అదే విధంగా, జగత్తును సృష్టించిన పరమేశ్వరుడు శివుడు, తన ఆధీనంలో ఉన్న ఈ సృష్టిని కాల్చి, దాని సారాన్ని స్వీకరించాడు.

దగ్ధ్వాప్రపఞ్చంతద్భస్మస్వాత్మన్యారోపయచ్ఛివః ఉద్ధూలనేనవ్యాజేన జగత్సారం గృహీతవాన్

శివుడు ఈ జగత్తును కాల్చి వచ్చిన భస్మను తన మీద రాసుకున్నాడు. ఇలా రాసుకునే నెపంతో, జగత్తు సారాన్ని తనలో గ్రహించాడు.

స్వరత్నంస్థాపయామాస స్వకీయేహిశరీరకే కేశమాకాశసారేణవాయుసారేణవైముఖమ్

తన శరీరంలో తానే ఉన్న ఆ మణిని స్థాపించాడు. తన జుట్టును ఆకాశ సారంతో, ముఖాన్ని వాయువు సారంతో, ప్రపంచాన్ని దూరంగా ఉంచుతూ అలంకరించుకున్నాడు.

హృదయంచాగ్నిసారేణత్వపాంసారేణవైకటిమ్ జానుచావనిసారేణతద్వత్సర్వం తదంగకమ్

హృదయాన్ని అగ్ని సారంతో, చర్మాన్ని భూమి సారంతో, మోకాళ్లను నీటి సారంతో అలంకరించాడు. అలాగే, తన శరీరంలోని అన్ని అవయవాలను కూడా ఆ విధంగానే చేసుకున్నాడు.

బ్రహ్మవిష్ణ్వోశ్చరుద్రాణాంసారంచైవత్రిపుండ్రకమ్ తథాతిలకరూపేణలలాటాన్తేమహేశ్వరః

బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుల సారమే త్రిపుండ్రం. మహేశ్వరుడు అదే త్రిపుండ్రాన్ని తన నుదిటిపై తిలకంగా ధరించాడు.

భవృద్ధ్యాసర్వమేతద్ధిమన్యతేస్వయమైత్యసౌ ప్రపఞ్చసారసర్వస్వమనేనైవవశీకృతమ్

ఇది అంతా తన స్వరూప విస్తరణగా శివుడు భావిస్తాడు. ఇలా జగత్తు సారమంతా ఆయన చేతిలో వశమవుతుంది.

తస్మాదస్యవశీకర్తానాస్తీతిసశివఃస్మృతః యథాసర్వమృగాణాంచహింసకోమృగహింసకః

అందుకే శివుని అన్ని విషయాలను వశీకరించేవాడిగా అంటారు. అన్ని జంతువుల్లో సింహం మృగహింసకుడిగా పిలవబడినట్లే.

అస్యహింసామృగోనాస్తితతస్మాత్సింహ ఇతీరితః శం నిత్యంసుఖమానందమికారః పురుషః స్మృతః

శివునికి భయపడని మృగం లేదు కనుక ఆయనను 'సింహం' అంటారు. 'శ' అనగా శాశ్వతమైన ఆనందం, సుఖం. 'మ' అనగా పురుషుడు అని అర్థం.

వకారః శక్తిరమృతంమేలనంశివ ఉచ్యతే తస్మాదేవంస్వమాత్మానం శివంకృత్వార్చయేచ్ఛివమ్

'వ' అనగా శక్తి, అమృతత్వం, ఐక్యం. అందువల్ల, తనను తానే శివుడిగా భావించి, శివుని పూజించాలి.

తస్మాదుద్ధూలనంపూర్వం త్రిపుండ్రంధారయేత్పరమ్ పూజాకాలేహిసజలంశుద్ధ్యర్థంనిర్జలంభవేత్

కాబట్టి, భస్మను రాసుకునే ముందు, త్రిపుండ్రాన్ని అత్యుత్తమంగా ధరించాలి. పూజ సమయంలో శుద్ధికై నీటితో, లేకపోతే నీరు లేకుండా కూడా ధరించవచ్చు.

దివావా యదివారాత్రౌనారీవాథనరోపివా పూజార్థంసజలంభస్మత్రిపుండ్రేణైవధారయేత్

పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, పూజ కోసం నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించాలి.

త్రిపుండ్రంసజలంభస్మధృత్వాపూజాంకరోతియః శివపూజాంఫలంసాంగంతస్యైవహిసునిశ్చితమ్

నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించి, ఎవరు పూజ చేస్తారో వారికి శివపూజ ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది.

భస్మవైశివమంత్రేణధృత్వాహ్యత్యాశ్రమీభవేత్ శివాశ్రమీతిసంప్రోక్తః శివైకపరమోయతః

శివమంత్రంతో భస్మను ధరించినవాడు నిజమైన ఆశ్రమవాసిగా అవుతాడు. అతడిని శివాశ్రమిగా అంటారు, ఎందుకంటే అతడు శివునికే పరాయణుడవుతాడు.

శివవ్రతైకనిష్ఠస్యనాశౌచంనచసూతకమ్ లలాటే ఽగ్రేసితంభస్మతిలకంధారయేన్మృదా

శివవ్రతాన్ని మాత్రమే పాటించే వారికి అపవిత్రత, జననశౌచం ఉండవు. వారు మట్టి సహాయంతో లలాటంపై భస్మతిలకం ధరించాలి.

స్వహస్తాద్గురుహస్తాద్వాశివభక్తస్యలక్షణమ్ గుణాన్రుంధ ఇతి ప్రోక్తోగురుశబ్దస్యవిగ్రహః

ఈ భస్మతిలకం తన చేతితో గానీ, గురువు చేతితో గానీ ధరించినా, అదే శివభక్తుని లక్షణం. ఇది గుణాలను నియంత్రిస్తుంది. అందుకే 'గురు' అన్న పదానికి అర్థం ఇదే అని చెబుతారు.

సవికారాన్రాజసాదీన్గుణాన్రుంధేవ్యపోహతి గుణాతీతః పరశివోగురురూపంసమాశ్రితః

రాజోగుణాది అన్ని మార్పులను తొలగించి, గుణాలను దాటి, పరమశివుడు గురువు రూపంలో ఆశ్రయిస్తాడు.

గుణత్రయంవ్యపోహ్యాగ్రేశివంబోధయతీతిసః విశ్వస్తానాంతుశిష్యాణాంగురురిత్యభిధీయతే

మూడు గుణాలను తొలగించి ముందుగా శివతత్వాన్ని తెలియజేస్తాడు. అందుకే గురుపై నమ్మకమున్న శిష్యులకు ఆయన 'గురు' అని పిలవబడతాడు.

తస్మాద్గురుశరీరంతుగురులింగంభవేద్బుధః గురులింగస్యపూజాతుగురుశుశ్రూషణం భవేత్

కాబట్టి, జ్ఞానులు గురువు శరీరాన్ని గురులింగంగా భావిస్తారు. గురువుకు సేవ చేయడం అంటే గురులింగాన్ని పూజించడమే.

శ్రుతంకరోతిశుశ్రూషాకాయేనమనసాగిరా ఉక్తం యద్గురుణాపూర్వం శక్యంవా ఽశక్యమేవవా

శిష్యుడు తన శరీరం, మనసు, వాక్కుతో గురువు ముందుగా చెప్పినది, సాధ్యమైనా కాని, అసాధ్యమైనా కాని, వినిపించి సేవ చేయాలి.

కరోత్యేవహిపూతాత్మాప్రాణైరపిధనైరపి తస్మాద్వైశాసనేయోగ్యః శిష్య ఇత్యభిధీయతే

పవిత్రమైన మనస్సున్నవాడు తన ప్రాణాలతోనైనా, ధనంతోనైనా ఆ పనిని నెరవేర్చుతాడు. అందువల్ల అతడే దీక్షకు యోగ్యుడైన శిష్యుడు అని పిలవబడతాడు.

శరీరాద్యర్థకంసర్వంగురోర్దత్త్వాసుశిష్యకః అగ్రపాకంనివేద్యాగ్రేభుంజీయాద్గుర్వనుజ్ఞయా

తన శరీరం మొదలుకొని అన్ని వస్తువులను గురువుకి అర్పించిన మంచి శిష్యుడు, మొదటి భాగాన్ని సమర్పించిన తర్వాత, గురువు అనుమతితో భోజనం చేయవచ్చు.

శిష్యఃపుత్ర ఇతి ప్రోక్తః సదాశిష్యత్వయోగతః జిహ్వాలింగాన్మంత్రశుక్రంకర్ణయోనౌనిషిచ్యవై

శిష్యుడు ఎప్పుడూ శిష్యత్వ సంబంధంతో కుమారుడిగా పిలవబడతాడు. నాలుక, లింగం, మంత్రం, వీర్యం, చెవి, గర్భాన్ని అభిషేకిస్తారు.

జాతఃపుత్రోమంత్రపుత్రఃపితరంపూజయేద్గురుమ్ నిమజ్జయతిపుత్రంవైసంసారేజనకఃపితా

మంత్రపుత్రుడిగా జన్మించినవాడు గురువును తండ్రిగా పూజించాలి. తండ్రి కుమారుడిని సంసారంలో ముంచుతాడు.

సంతారయతిసంసారాద్గురుర్వైబోధకః పితా ఉభయోరంతరంజ్ఞాత్వాపితరంగురుమర్చయేత్

గురు జ్ఞానాన్ని కలిగించి సంసారాన్ని దాటి పోవడానికి దారి చూపుతాడు. ఈ ఇద్దరి తేడాను తెలుసుకొని, గురువును తండ్రిగా పూజించాలి.

అంగశుశ్రూషయాచాపి ధనాద్యైః స్వార్జితైర్గురుమ్ పాదాదికేశపర్యంతంలింగాన్యంగానియద్గురోః

తానే సంపాదించిన ధనం మొదలైన వాటితో, గురువు పాదాల నుంచి తల వరకు ఉన్న అన్ని అవయవాలకు సేవ చేయాలి.