శివపురాణమ్

పూజాంతేస్థాపయేల్లింగంసంపుటేషుపృథగ్గృహే కరపూజానివృత్తానాంస్వభోజ్యంతునివేదయేత్

పూజ పూర్తయిన తర్వాత, లింగాన్ని ఒక సంచిలోనో, వేరే గృహంలోనో ఉంచాలి. కార్యనివృతులైతే, తమ భోజ్యాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.

నివృత్తానాంపరంసూక్ష్మలింగమేవవిశిష్యతే విభూత్యభ్యర్చనం కుర్యాద్విభూతించనివేదయేత్

కార్యనివృతులకు సూక్ష్మ లింగం ముఖ్యమైనది. వారు విభూతితో పూజ చేసి, విభూతినే నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.

పూజాంకృత్వాథతల్లింగంశిరసాధారయేత్సదా విభూతిస్త్రివిధాప్రోక్తాలోకవేదశివాగ్నిభిః

పూజ చేసిన తర్వాత, ఆ లింగాన్ని ఎప్పుడూ తలపై ధరించాలి. విభూతి మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది — లోకాగ్ని, వేదాగ్ని, శివాగ్నిల నుంచి.

లోకాగ్నిజమథో భస్మద్రవ్యశుద్ధ్యర్థమావహేత్ మృద్దారులోహరూపాణాంధాన్యానాంచతథైవచ

లోకాగ్నిలో తయారైన బస్మం, ద్రవ్యాల పరిశుద్ధికి ఉపయోగపడుతుంది. మట్టి, కలప, లోహ రూపాలకూ, ధాన్యాలకూ అలాగే.

తిలాదీనాం చ ద్రవ్యాణాంవస్త్రాదీనాంతథైవ చ తథాపర్యుషితానాంచభస్మనాశిద్ధిరిష్యతే

నువ్వులు మొదలైన పదార్థాలకు, వస్త్రాలకు, అలాగే పాతవాటికీ బస్మంతో పరిశుద్ధి కావాలని కోరతారు.

శ్వాదిభిర్దూషితానాంచభస్మనాశుద్ధిరిష్యతే సజలంనిర్జలంభస్మ యథాయోగ్యం తు యోజయేత్

పిల్లులు మొదలైన జంతువుల వల్ల అపవిత్రమైన వాటికీ బస్మంతో పరిశుద్ధి కావాలని కోరతారు. నీటితోనో లేక నీరు లేకుండా బస్మాన్ని అవసరానికి అనుగుణంగా ఉపయోగించాలి.

వేదాగ్నిజంతథాభస్మతత్కర్మాంతేషు ధారయేత్ మంత్రేణక్రియయాజన్యంకర్మాగ్నౌ భస్మరూపధృక్

వేదాగ్నిలో తయారైన బస్మాన్ని కర్మాంతంలో ధరించాలి. మంత్రంతో, కర్మాగ్నిలో ఏర్పడిన బస్మాన్ని తీసుకోవాలి.

తద్భస్మధారణాత్కర్మ స్వాత్మన్యారోపితం భవేత్ అఘోరేణాత్మంత్రేణ బిల్వకాష్ఠంప్రదాహయేత్

ఆ బస్మాన్ని ధరించటం వల్ల కర్మం మనలో స్థిరపడుతుంది. అఘోర మంత్రంతో బిల్వ చెక్కును కాల్చాలి.

శివాగ్నిరితిసంప్రోక్తస్తేనదగ్ధంశివాగ్నిజమ్ కపిలాగోమయం పూర్వం కేవలం గవ్యమేవ వా

దాన్ని శివాగ్ని అంటారు. దానితో కాల్చినది శివాగ్ని బస్మం అవుతుంది. ముందు కపిల గోమయం లేదా కేవలం గోమయాన్ని ఉపయోగించాలి.

శమ్యస్వత్థపలాశాన్వావటారమ్వధబిల్వకాన్ శివాగ్నినాదహేచ్ఛుద్ధంతద్వైభస్మ శివాగ్నిజమ్

శమి, అశ్వత్థ, పలాశ, ఉడుంబర, వట, బిల్వ వంటి చెట్ల కట్టెలను శివుని పవిత్రమైన అగ్నిలో కాల్చి, శుద్ధి చేసిన తర్వాత వచ్చే బూడిదను 'భస్మ' అని అంటారు. ఇది శివాగ్నిలో పుట్టింది.

దర్భాగ్నౌ వాదహేత్కాష్ఠంశివమంత్రంసముచ్చరన్ సమ్యక్సంశోధ్యవస్త్రేణనవకుంభేనిధాపయేత్

లేదా, దర్భ గడ్డి లేదా తగిన కట్టెను అగ్నిలో వేసి, శివమంత్రాన్ని జపిస్తూ, శుభ్రమైన వస్త్రంతో బాగా శుద్ధి చేసి, కొత్త పాత్రలో ఆ తాజా బూడిదను పెట్టాలి.

దీప్త్యర్థం తత్తు సంగ్రాహ్యం మన్యతే పూజ్యతేపి చ భస్మశబ్దార్థ ఏవం హి శివఃపూర్వంతథా ఽకరోత్

ప్రభను పెంచేందుకు ఆ భస్మను సేకరించాలి, అది పూజకు యోగ్యమైనదిగా భావించాలి. 'భస్మ' అనే పదానికి ఇదే అర్థం. శివుడు కూడా ఇదే విధంగా చేసాడు.

యథాస్వవిషయేరాజాసారంగృహ్ణాతియత్కరమ్ యథామనుష్యాఃసస్యాదీన్దగ్ధ్వాసారంభజంతివై

ఒక రాజు తన రాజ్యంలో తనకు ఉపయోగపడే సారాన్ని తీసుకుంటాడు. అలాగే, మనుషులు ధాన్యాలు మొదలైనవి కాల్చి, వాటిలోని మేలైన భాగాన్ని ఆస్వాదిస్తారు.

యథాహిజాఠరాగ్నిశ్చభక్ష్యాదీన్వివిధాన్బహూన్ దగ్ధ్వాసారతరంసారాత్స్వదేహంపరిపుష్యతి

అలాగే, మన కడుపులోని జఠరాగ్ని ఎన్నో రకాల ఆహారాలను కాల్చి, వాటిలోని ఉత్తమమైన సారాన్ని తీసుకుని, తన శరీరాన్ని పోషిస్తుంది.

తథాప్రపఞ్చకర్తాపిసశివఃపరమేశ్వరః స్వాధిష్ఠేయప్రపఞ్చస్యదగ్ధ్వాసారంగృహీతవాన్

అదే విధంగా, జగత్తును సృష్టించిన పరమేశ్వరుడు శివుడు, తన ఆధీనంలో ఉన్న ఈ సృష్టిని కాల్చి, దాని సారాన్ని స్వీకరించాడు.

దగ్ధ్వాప్రపఞ్చంతద్భస్మస్వాత్మన్యారోపయచ్ఛివః ఉద్ధూలనేనవ్యాజేన జగత్సారం గృహీతవాన్

శివుడు ఈ జగత్తును కాల్చి వచ్చిన భస్మను తన మీద రాసుకున్నాడు. ఇలా రాసుకునే నెపంతో, జగత్తు సారాన్ని తనలో గ్రహించాడు.

స్వరత్నంస్థాపయామాస స్వకీయేహిశరీరకే కేశమాకాశసారేణవాయుసారేణవైముఖమ్

తన శరీరంలో తానే ఉన్న ఆ మణిని స్థాపించాడు. తన జుట్టును ఆకాశ సారంతో, ముఖాన్ని వాయువు సారంతో, ప్రపంచాన్ని దూరంగా ఉంచుతూ అలంకరించుకున్నాడు.

హృదయంచాగ్నిసారేణత్వపాంసారేణవైకటిమ్ జానుచావనిసారేణతద్వత్సర్వం తదంగకమ్

హృదయాన్ని అగ్ని సారంతో, చర్మాన్ని భూమి సారంతో, మోకాళ్లను నీటి సారంతో అలంకరించాడు. అలాగే, తన శరీరంలోని అన్ని అవయవాలను కూడా ఆ విధంగానే చేసుకున్నాడు.

బ్రహ్మవిష్ణ్వోశ్చరుద్రాణాంసారంచైవత్రిపుండ్రకమ్ తథాతిలకరూపేణలలాటాన్తేమహేశ్వరః

బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుల సారమే త్రిపుండ్రం. మహేశ్వరుడు అదే త్రిపుండ్రాన్ని తన నుదిటిపై తిలకంగా ధరించాడు.

భవృద్ధ్యాసర్వమేతద్ధిమన్యతేస్వయమైత్యసౌ ప్రపఞ్చసారసర్వస్వమనేనైవవశీకృతమ్

ఇది అంతా తన స్వరూప విస్తరణగా శివుడు భావిస్తాడు. ఇలా జగత్తు సారమంతా ఆయన చేతిలో వశమవుతుంది.

తస్మాదస్యవశీకర్తానాస్తీతిసశివఃస్మృతః యథాసర్వమృగాణాంచహింసకోమృగహింసకః

అందుకే శివుని అన్ని విషయాలను వశీకరించేవాడిగా అంటారు. అన్ని జంతువుల్లో సింహం మృగహింసకుడిగా పిలవబడినట్లే.

అస్యహింసామృగోనాస్తితతస్మాత్సింహ ఇతీరితః శం నిత్యంసుఖమానందమికారః పురుషః స్మృతః

శివునికి భయపడని మృగం లేదు కనుక ఆయనను 'సింహం' అంటారు. 'శ' అనగా శాశ్వతమైన ఆనందం, సుఖం. 'మ' అనగా పురుషుడు అని అర్థం.

వకారః శక్తిరమృతంమేలనంశివ ఉచ్యతే తస్మాదేవంస్వమాత్మానం శివంకృత్వార్చయేచ్ఛివమ్

'వ' అనగా శక్తి, అమృతత్వం, ఐక్యం. అందువల్ల, తనను తానే శివుడిగా భావించి, శివుని పూజించాలి.

తస్మాదుద్ధూలనంపూర్వం త్రిపుండ్రంధారయేత్పరమ్ పూజాకాలేహిసజలంశుద్ధ్యర్థంనిర్జలంభవేత్

కాబట్టి, భస్మను రాసుకునే ముందు, త్రిపుండ్రాన్ని అత్యుత్తమంగా ధరించాలి. పూజ సమయంలో శుద్ధికై నీటితో, లేకపోతే నీరు లేకుండా కూడా ధరించవచ్చు.

దివావా యదివారాత్రౌనారీవాథనరోపివా పూజార్థంసజలంభస్మత్రిపుండ్రేణైవధారయేత్

పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, పూజ కోసం నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించాలి.

త్రిపుండ్రంసజలంభస్మధృత్వాపూజాంకరోతియః శివపూజాంఫలంసాంగంతస్యైవహిసునిశ్చితమ్

నీటితో కలిపిన భస్మ త్రిపుండ్రాన్ని ధరించి, ఎవరు పూజ చేస్తారో వారికి శివపూజ ఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది.

భస్మవైశివమంత్రేణధృత్వాహ్యత్యాశ్రమీభవేత్ శివాశ్రమీతిసంప్రోక్తః శివైకపరమోయతః

శివమంత్రంతో భస్మను ధరించినవాడు నిజమైన ఆశ్రమవాసిగా అవుతాడు. అతడిని శివాశ్రమిగా అంటారు, ఎందుకంటే అతడు శివునికే పరాయణుడవుతాడు.

శివవ్రతైకనిష్ఠస్యనాశౌచంనచసూతకమ్ లలాటే ఽగ్రేసితంభస్మతిలకంధారయేన్మృదా

శివవ్రతాన్ని మాత్రమే పాటించే వారికి అపవిత్రత, జననశౌచం ఉండవు. వారు మట్టి సహాయంతో లలాటంపై భస్మతిలకం ధరించాలి.

స్వహస్తాద్గురుహస్తాద్వాశివభక్తస్యలక్షణమ్ గుణాన్రుంధ ఇతి ప్రోక్తోగురుశబ్దస్యవిగ్రహః

ఈ భస్మతిలకం తన చేతితో గానీ, గురువు చేతితో గానీ ధరించినా, అదే శివభక్తుని లక్షణం. ఇది గుణాలను నియంత్రిస్తుంది. అందుకే 'గురు' అన్న పదానికి అర్థం ఇదే అని చెబుతారు.