క్రోధసంగఃకృష్ణవర్ణోమహామహిషవేషవాన్ తావన్మహేశ్వరఃప్రోక్తస్తిరోధాస్తావదేవ హి
క్రోధంతో కూడిన సాంగత్యం, నలుపు వర్ణం, మహా మహిష రూపాన్ని ధరించి, అంతవరకు మహేశ్వరుడు తన్ను దాచిపెడతాడు.
తదర్వాక్కర్మభోగో హి తదూర్ధ్వంజ్ఞానభోగకమ్ తదర్వాక్కర్మ మాయాహిజ్ఞానమాయా తదూర్ధ్వకమ్
దానికి కింద కార్యఫల అనుభవం ఉంటుంది. దానికి పైన జ్ఞానానుభవం ఉంటుంది. కింద కార్యమాయ, పైన జ్ఞానమాయ ఉంటుంది.
మా లక్ష్మీః కర్మభోగోవైయాతిమాయేతికథ్యతే మా లక్ష్మీర్జ్ఞానభోగోవైయాతిమాయేతికథ్యతే
దానికి కింద లక్ష్మి కార్యానుభవంగా, అది మాయ పరిమితి అని చెప్పబడుతుంది. పైన లక్ష్మి జ్ఞానానుభవంగా, అది కూడా మాయ పరిమితి అని చెప్పబడుతుంది.
తదూర్ధ్వంనిత్యభోగోహితదర్వాఙ్నశ్వరంవిదుః తదర్వాక్చతిరోధానంతదూర్ధ్వంనతిరోధనమ్
దానికి పైన నిత్యానుభవం ఉంది. కింద నశ్వరమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. కింద తిరోదానం, పైన తిరోదానం ఉండదు.
తదర్వాక్పాశబంధోహితదూర్ధ్వంనహిబంధనమ్ తదర్వాక్పరివర్తంతేకామ్యకర్మానుసారిణః
దానికి కింద పాశబంధం ఉంటుంది. పైన బంధం ఉండదు. కింద కామ్యకర్మలను అనుసరించే వారికి సంచారం ఉంటుంది.
నిష్కామకర్మభోగస్తుతదూర్ధ్వంపరికీర్తితః తదర్వాక్పరివర్తంతేబిందుపూజాపరాయణాః
దానికి పైన నిష్కామకర్మ ఫల అనుభవం ఉంది. కింద బిందుపూజకు నిష్టతో ఉన్నవారికి సంచారం ఉంటుంది.
తదూర్ధ్వంహివ్రజంత్యేవనిష్కామాలింగపూజకాః తదర్వాక్పరివర్తంతంశివాన్యసురపూజకాః
నిష్కామంగా రూపరహితమైన పరమేశ్వరుని ఆరాధించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. శివుని కాకుండా ఇతర దేవతలను పూజించే వారు క్రింద తిరుగుతూ ఉంటారు.
శివైకనిరతాయే చ తదూర్ధ్వంసంప్రయాంతితే తదర్వాగ్జీవకోటిఃస్యాత్తదూర్ధ్వంపరకోటికాః
శివుని పూజలో మాత్రమే నిమగ్నమైన వారు ఇంకా పైకి చేరుతారు. క్రింద ఉన్నవారు అనేక జీవులు, పైవారు పరమోన్నతమైన సమూహాలు.
సాంసారికాస్తదర్వాక్చ ముక్తాః ఖలు తదూర్ధ్వగాః తదర్వాక్పరివర్తంతే ప్రాకృతద్రవ్యపూజకాః
క్రింద ఉన్నవారు సంసార బంధనంలో ఉంటారు. పైకి చేరినవారు నిజంగా విముక్తులు. ప్రకృతిద్రవ్యాలను పూజించే వారు క్రిందే తిరుగుతారు.
తదూర్ధ్వంహివ్రజంత్యేతేపౌరుషద్రవ్యపూజకాః తదర్వాక్ఛక్తిలింగం తు శివలింగం తదూర్ధ్వకమ్
మనుష్యులు తయారు చేసిన వస్తువులతో పూజించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. క్రింద శక్తిలింగం, పైగా శివలింగం ఉంటుంది.
తదర్వాగావృతం లింగం తదూర్ధ్వం హి నిరావృతి తదర్వాక్కల్పితం లింగం తదూర్ధ్వం వై న కల్పితమ్
క్రింద లింగం ముసుగుతో ఉంటుంది. పైకి పోతే అది తెరలు లేకుండా కనిపిస్తుంది. క్రింద లింగం నిర్మితమైనది, పైకి పోతే అది నిర్మితమైనది కాదు.
తదర్వాక్ఛక్తిలోకా హి శతం వై ద్వాదశాధికమ్
క్రింద శక్తి లోకాలు ఉంటాయి. అవి నూరు పదకొండు సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
తదర్వాగ్బిందురూపం హి నాదరూపం తదుత్తరమ్ తదర్వాక్కర్మలోకస్తు తదూర్ధ్వం జ్ఞానలోకకః
క్రింద బిందువు రూపం, పైకి నాదరూపం ఉంటుంది. క్రింద కర్మలోకము, పైకి జ్ఞానలోకము ఉంటుంది.
నమస్కారస్తదూర్ధ్వంహిమదాహంకారనాశనః జనిజంతిరోధానంనానిషిద్ధ్యాతతే ఇతి
పైకి నమస్కారం చేస్తే అహంకారం నశిస్తుంది. అక్కడ జననంతో ఏర్పడే ఆవరణం నిషేధించబడదు.
జ్ఞానశబ్దార్థ ఏవం హి తిరోధాననివారణాత్ తదర్వాక్పరివర్తంతేహ్యాధిభౌతికపూజకాః
జ్ఞానం అనే పదార్థంలో ఆవరణం తొలగిపోతుంది. భౌతిక పదార్థాలను పూజించే వారు క్రిందే తిరుగుతారు.
ఆధ్యాత్మికార్చకా ఏవ తదూర్ధ్వంసంప్రయాంతివై తావద్వైవేదిభాగంతన్మహాలోకాత్మలింగకే
ఆధ్యాత్మికంగా పూజించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. వారు మహాలింగ లోకంలో విభజన లేని స్థాయికి చేరుతారు.
ప్రకృత్యాద్యష్టబంధోపివేద్యంతేసంప్రతిష్ఠతః ఏవమేతాదృశంజ్ఞేయంసర్వంలౌకికవైదికమ్
ప్రకృతితో మొదలయ్యే ఎనిమిది బంధాలు అక్కడ స్థిరంగా ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల అన్ని లోకిక, వైదిక విషయాలు ఇలానే గ్రహించాలి.
అధర్మమహిషారూఢంకాలచక్రంతరంతితే సత్యాదిధర్మయుక్తాయేశివపూజాపరాశ్చయే
అధర్మం అనే ఎద్దుపై కాలచక్రం తిరుగుతుంది. కానీ సత్యాది ధర్మాలతో కూడిన శివపూజలో నిమగ్నమైనవారు వేరుగా ఉంటారు.
తదూర్ధ్వంవృషభోధర్మోబ్రహ్మచర్యస్వరూపధృక్ సత్యాదిపాదయుక్తస్తుశివలోకాగ్రతఃస్థితః
పైగా వృషభ రూపమైన ధర్మం, బ్రహ్మచర్య స్వరూపంగా, సత్యాది పాదాలతో శివలోకానికి ముందున నిలుస్తుంది.
క్షమాశృఙ్గః శమశ్రోత్రో వేదధ్వనివిభూషితః ఆస్తిక్యచక్షుర్నిశ్వాసగురుబుద్ధిమనా వృషః
వృషభానికి క్షమా కొమ్ముగా, శమం చెవులుగా, వేదధ్వని అలంకారంగా ఉంటుంది. ఆస్తిక్యం కళ్లుగా, శ్వాస గురువుగా, బుద్ధి మనసుగా ఉంటుంది.
క్రియాదివృషభా జ్ఞేయాః కారణాదిషు సర్వదా తం క్రియావృషభం ధర్మం కాలాతీతోధితిష్ఠతి
క్రియ మొదలైన వృషభాలు ఎప్పుడూ కారణాలలో ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. ఆ క్రియావృషభమైన ధర్మం కాలాన్ని దాటి నిలుస్తుంది.
బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానాం స్వస్వాయుర్దినముచ్యతే
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు వారి వారి ఆయుష్కాలం ఒక రోజు అని చెప్పబడింది.
పునః కారణసత్యాంతాః కారణబ్రహ్మణస్తథా గంధాదిభ్యస్తు భూతేభ్యస్తదూర్ధ్వం నిర్మితాః సదా
మళ్లీ, కారణాంతానికి చేరేవారు కారణబ్రహ్మ. గంధాది భూతాలకు పైగా వారు ఎప్పుడూ సృష్టించబడతారు.
సూక్ష్మగంధస్వరూపాహిస్థితాలోకాశ్చతుర్దశ పునః కారణవిష్ణోర్వైస్థితా లోకాశ్చతుర్దశ
అక్కడ స్థితమైన పద్నాలుగు లోకాలు సూక్ష్మ గంధ స్వరూపంలో ఉంటాయి. మళ్లీ, కారణవిష్ణువులో కూడా పద్నాలుగు లోకాలు స్థితిగా ఉంటాయి.
పునఃకారణరుద్రస్యలోకాష్టావింశకా మతాః పునశ్చకారణేశస్యషట్పఞ్చాశత్తదూర్ధ్వగాః
కారణరుద్రునికి ఇరవై ఎనిమిది లోకాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. వాటి కంటే పైగా, కారణేశ్వరునికి యాభై ఆరు లోకాలు ఉన్నాయి.
తతః పరంబ్రహ్మచర్యలోకాఖ్యం శివసంమతమ్ తత్రైవజ్ఞానకైలాసేపఞ్చావరణసంయుతే
ఆ తరువాత, శివుడు గొప్పగా భావించే బ్రహ్మచర్య లోకం ఉంది. అదే జ్ఞానకైలాసంలో, ఐదు వలయాలతో కలిసినది.
పఞ్చమండలసంయుక్తంపఞ్చబ్రహ్మకలాన్వితమ్ ఆదిశక్తిసమాయుక్తమాదిలింగంతుతత్రవై
అది ఐదు మండలాలతో, ఐదు బ్రహ్మశక్తులతో, ఆదిశక్తితో కూడి ఉంది. అక్కడే ఆదిలింగం వెలుగుతోంది.
శివాలయమిదంప్రోక్తంశివస్యపరమాత్మనః పరశక్త్యాసమాయుక్తస్తత్రైవపరమేశ్వరః
ఇది పరమాత్మ అయిన శివుని నివాసంగా చెప్పబడింది. అక్కడ పరమేశ్వరుడు పరాశక్తితో కలసి ఉంటాడు.
సృష్టిః స్థితిశ్చసంహారస్తిరోభావోప్యనుగ్రహః పఞ్చకృత్యప్రవీణో ఽసౌసచ్చిదానందవిగ్రహః
సృష్టి, స్థితి, లయము, తిరోగతిని, అనుగ్రహము—ఈ ఐదు కార్యాలలో శివుడు నిపుణుడు. ఆయన స్వరూపం సచ్చిదానందమే.
ధ్యానధర్మః సదాయస్యసదానుగ్రహతత్పరః సమాధ్యాసనమాసీనః స్వాత్మారామోవిరాజతే
ఆయన ధ్యానం, ధర్మమే స్వభావం; ఎప్పుడూ అనుగ్రహం చేయడంలో తపనగా ఉంటాడు. సమాధి ఆసనంలో కూర్చొని, తన ఆత్మలో ఆనందిస్తూ ప్రకాశిస్తాడు.