కార్యబ్రహ్మణ ఏవం హి సాయుజ్యంప్రతిపద్య వై యథేష్టంభోగమాప్నోతితద్బ్రహ్మప్రలయావధి
అలా కార్యబ్రహ్మను చేరినవాడు, బ్రహ్మప్రళయం వచ్చే వరకు తన ఇష్టానుసారం అనుభవాలు పొందుతాడు.
పునః కల్పాంతరేవృత్తే బ్రహ్మపుత్రః సజాయతే పునశ్చతపసాదీప్తఃక్రమాన్ముక్తోభవిష్యతి
తర్వాత మరో కల్పం వచ్చినప్పుడు అతడు బ్రహ్మకు కుమారుడిగా పుడతాడు. మళ్లీ తపస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, క్రమంగా ముక్తిని పొందుతాడు.
పృథ్వ్యాదికార్యభూతేభ్యోలోకావైనిర్మితాఃక్రమాత్ పాతాలాది చ సత్యాంతంబ్రహ్మలోకాశ్చతుర్దశ
భూమి మొదలైన కార్యభూతమైన పదార్థాల నుంచి పాతాళం మొదలుకొని సత్యలోకం వరకు పద్నాలుగు లోకాలు వరుసగా సృష్టించబడతాయి.
సత్యాదూర్ధ్వంక్షమాంతంవైవిష్ణులోకాశ్చతుర్దశ క్షమలోకేకార్యవిష్ణుర్వైకుంఠేవరపత్తనే
సత్యలోకం పై నుంచి భూమి వరకు విష్ణువు పద్నాలుగు లోకాలు ఉన్నాయి. భూమిలో కార్యవిష్ణువు వైకుంఠం అనే ఉత్తమ పట్టణంలో నివసిస్తాడు.
కార్యలక్ష్మ్యామహాభోగిరక్షాంకృత్వా ఽధితిష్ఠతి తదూర్ధ్వగాశ్చాశుచ్యంతాలోకాష్టావింశతిః స్థితాః
కార్యలక్ష్మితో మహాభోగాన్ని ధరించి, అక్కడ రక్షణ చేస్తూ నివసిస్తాడు. దాని పైన అశుచిలోకం వరకు ఇరవై ఎనిమిది లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి.
శుచౌలోకేతుకైలాసేరుద్రోవైభూతహృత్స్థితః షడుత్తరాశ్చపఞ్చాశదహింసాంతాస్తదూర్ధ్వగాః
శుచిలోకంలో, కైలాసపర్వతంపై మహోన్నతమైన వైభవంతో రుద్రుడు ఉంటాడు. దాని పైన అహింసలోకం మొదలుకొని, మొత్తం యాభై ఆరు శాంతమైన లోకాలు ఉన్నాయి.
అహింసాలోకమాస్థాయజ్ఞానకైలాసకేపురే కార్యేశ్వరస్తిరోభావంసర్వాన్కృత్వాధితిష్ఠతి
అహింసలోకంలో, జ్ఞానకైలాసపురంలో, కార్యేశ్వరుడు అన్నీ దాచిపెట్టి అక్కడ నివసిస్తాడు.
తదంతేకాలచక్రంహికాలాతీతస్తతఃపరమ్ శివేనాధిష్ఠితస్తత్రకాలశ్చక్రేశ్వరాహ్వయః
ఆ లోకాల చివర కాలచక్రం ఉంది. దాని పైన కాలానికి అతీతమైనది ఉంది. అక్కడ శివుడు అధిష్ఠానంగా ఉండి, కాలాన్ని చక్రేశ్వరుడని పిలుస్తారు.
మాహిషం ధర్మమాస్థాయసర్వాన్కాలేన యుంజతి అసత్యశ్చాశుచిశ్చైవ హింసాచైవాథనిర్ఘృణా
మహిషధర్మాన్ని ధరించి, కాలంతో అందరినీ బంధిస్తాడు. అక్కడ అసత్యం, అశుచితనం, హింస, క్రూరత వంటి దుష్ప్రవర్తనలు ఉంటాయి.
అసత్యాదిచతుష్పాదఃసర్వాంశః కామరూపధృక్ నాస్తిక్యలక్ష్మీర్దుఃసంగోవేదబాహ్యధ్వనిఃసదా
అసత్యం మొదలైన నాలుగు దోషాలు, కావలసిన రూపాలు ధరించటం, నాస్తికత్వం, దారిద్ర్యం, చెడు సాంగత్యం, వేదబాహ్యమైన శబ్దం ఎప్పుడూ అక్కడ ఉంటాయి.
క్రోధసంగఃకృష్ణవర్ణోమహామహిషవేషవాన్ తావన్మహేశ్వరఃప్రోక్తస్తిరోధాస్తావదేవ హి
క్రోధంతో కూడిన సాంగత్యం, నలుపు వర్ణం, మహా మహిష రూపాన్ని ధరించి, అంతవరకు మహేశ్వరుడు తన్ను దాచిపెడతాడు.
తదర్వాక్కర్మభోగో హి తదూర్ధ్వంజ్ఞానభోగకమ్ తదర్వాక్కర్మ మాయాహిజ్ఞానమాయా తదూర్ధ్వకమ్
దానికి కింద కార్యఫల అనుభవం ఉంటుంది. దానికి పైన జ్ఞానానుభవం ఉంటుంది. కింద కార్యమాయ, పైన జ్ఞానమాయ ఉంటుంది.
మా లక్ష్మీః కర్మభోగోవైయాతిమాయేతికథ్యతే మా లక్ష్మీర్జ్ఞానభోగోవైయాతిమాయేతికథ్యతే
దానికి కింద లక్ష్మి కార్యానుభవంగా, అది మాయ పరిమితి అని చెప్పబడుతుంది. పైన లక్ష్మి జ్ఞానానుభవంగా, అది కూడా మాయ పరిమితి అని చెప్పబడుతుంది.
తదూర్ధ్వంనిత్యభోగోహితదర్వాఙ్నశ్వరంవిదుః తదర్వాక్చతిరోధానంతదూర్ధ్వంనతిరోధనమ్
దానికి పైన నిత్యానుభవం ఉంది. కింద నశ్వరమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. కింద తిరోదానం, పైన తిరోదానం ఉండదు.
తదర్వాక్పాశబంధోహితదూర్ధ్వంనహిబంధనమ్ తదర్వాక్పరివర్తంతేకామ్యకర్మానుసారిణః
దానికి కింద పాశబంధం ఉంటుంది. పైన బంధం ఉండదు. కింద కామ్యకర్మలను అనుసరించే వారికి సంచారం ఉంటుంది.
నిష్కామకర్మభోగస్తుతదూర్ధ్వంపరికీర్తితః తదర్వాక్పరివర్తంతేబిందుపూజాపరాయణాః
దానికి పైన నిష్కామకర్మ ఫల అనుభవం ఉంది. కింద బిందుపూజకు నిష్టతో ఉన్నవారికి సంచారం ఉంటుంది.
తదూర్ధ్వంహివ్రజంత్యేవనిష్కామాలింగపూజకాః తదర్వాక్పరివర్తంతంశివాన్యసురపూజకాః
నిష్కామంగా రూపరహితమైన పరమేశ్వరుని ఆరాధించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. శివుని కాకుండా ఇతర దేవతలను పూజించే వారు క్రింద తిరుగుతూ ఉంటారు.
శివైకనిరతాయే చ తదూర్ధ్వంసంప్రయాంతితే తదర్వాగ్జీవకోటిఃస్యాత్తదూర్ధ్వంపరకోటికాః
శివుని పూజలో మాత్రమే నిమగ్నమైన వారు ఇంకా పైకి చేరుతారు. క్రింద ఉన్నవారు అనేక జీవులు, పైవారు పరమోన్నతమైన సమూహాలు.
సాంసారికాస్తదర్వాక్చ ముక్తాః ఖలు తదూర్ధ్వగాః తదర్వాక్పరివర్తంతే ప్రాకృతద్రవ్యపూజకాః
క్రింద ఉన్నవారు సంసార బంధనంలో ఉంటారు. పైకి చేరినవారు నిజంగా విముక్తులు. ప్రకృతిద్రవ్యాలను పూజించే వారు క్రిందే తిరుగుతారు.
తదూర్ధ్వంహివ్రజంత్యేతేపౌరుషద్రవ్యపూజకాః తదర్వాక్ఛక్తిలింగం తు శివలింగం తదూర్ధ్వకమ్
మనుష్యులు తయారు చేసిన వస్తువులతో పూజించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. క్రింద శక్తిలింగం, పైగా శివలింగం ఉంటుంది.
తదర్వాగావృతం లింగం తదూర్ధ్వం హి నిరావృతి తదర్వాక్కల్పితం లింగం తదూర్ధ్వం వై న కల్పితమ్
క్రింద లింగం ముసుగుతో ఉంటుంది. పైకి పోతే అది తెరలు లేకుండా కనిపిస్తుంది. క్రింద లింగం నిర్మితమైనది, పైకి పోతే అది నిర్మితమైనది కాదు.
తదర్వాక్ఛక్తిలోకా హి శతం వై ద్వాదశాధికమ్
క్రింద శక్తి లోకాలు ఉంటాయి. అవి నూరు పదకొండు సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
తదర్వాగ్బిందురూపం హి నాదరూపం తదుత్తరమ్ తదర్వాక్కర్మలోకస్తు తదూర్ధ్వం జ్ఞానలోకకః
క్రింద బిందువు రూపం, పైకి నాదరూపం ఉంటుంది. క్రింద కర్మలోకము, పైకి జ్ఞానలోకము ఉంటుంది.
నమస్కారస్తదూర్ధ్వంహిమదాహంకారనాశనః జనిజంతిరోధానంనానిషిద్ధ్యాతతే ఇతి
పైకి నమస్కారం చేస్తే అహంకారం నశిస్తుంది. అక్కడ జననంతో ఏర్పడే ఆవరణం నిషేధించబడదు.
జ్ఞానశబ్దార్థ ఏవం హి తిరోధాననివారణాత్ తదర్వాక్పరివర్తంతేహ్యాధిభౌతికపూజకాః
జ్ఞానం అనే పదార్థంలో ఆవరణం తొలగిపోతుంది. భౌతిక పదార్థాలను పూజించే వారు క్రిందే తిరుగుతారు.
ఆధ్యాత్మికార్చకా ఏవ తదూర్ధ్వంసంప్రయాంతివై తావద్వైవేదిభాగంతన్మహాలోకాత్మలింగకే
ఆధ్యాత్మికంగా పూజించే వారు పైకి ఎక్కుతారు. వారు మహాలింగ లోకంలో విభజన లేని స్థాయికి చేరుతారు.
ప్రకృత్యాద్యష్టబంధోపివేద్యంతేసంప్రతిష్ఠతః ఏవమేతాదృశంజ్ఞేయంసర్వంలౌకికవైదికమ్
ప్రకృతితో మొదలయ్యే ఎనిమిది బంధాలు అక్కడ స్థిరంగా ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల అన్ని లోకిక, వైదిక విషయాలు ఇలానే గ్రహించాలి.
అధర్మమహిషారూఢంకాలచక్రంతరంతితే సత్యాదిధర్మయుక్తాయేశివపూజాపరాశ్చయే
అధర్మం అనే ఎద్దుపై కాలచక్రం తిరుగుతుంది. కానీ సత్యాది ధర్మాలతో కూడిన శివపూజలో నిమగ్నమైనవారు వేరుగా ఉంటారు.
తదూర్ధ్వంవృషభోధర్మోబ్రహ్మచర్యస్వరూపధృక్ సత్యాదిపాదయుక్తస్తుశివలోకాగ్రతఃస్థితః
పైగా వృషభ రూపమైన ధర్మం, బ్రహ్మచర్య స్వరూపంగా, సత్యాది పాదాలతో శివలోకానికి ముందున నిలుస్తుంది.
క్షమాశృఙ్గః శమశ్రోత్రో వేదధ్వనివిభూషితః ఆస్తిక్యచక్షుర్నిశ్వాసగురుబుద్ధిమనా వృషః
వృషభానికి క్షమా కొమ్ముగా, శమం చెవులుగా, వేదధ్వని అలంకారంగా ఉంటుంది. ఆస్తిక్యం కళ్లుగా, శ్వాస గురువుగా, బుద్ధి మనసుగా ఉంటుంది.