ధ్యై చింతాయాం స్మృతో ధాతుః శివచింతా ముహుర్ముహుః
ధ్యానంలో మూలం అనగా ఆలోచన. శివుని గురించి మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించడం ధ్యానం.
యోగాభ్యాసస్తథాల్పే ఽపి యథా పాపం వినాశయేత్ ధ్యాయతః క్షణమాత్రం వా శ్రద్ధయా పరమేశ్వరమ్
యోగా సాధన కొద్దిగా చేసినా పాపం నశిస్తుంది. అలాగే పరమేశ్వరునిపై క్షణకాలమైనా విశ్వాసంతో ధ్యానం చేస్తే పాపం పోతుంది.
అవ్యాక్షిప్తేన మనసా ధ్యానమిత్యభిధీయతే
మనస్సు ఎటూ తికమక లేకుండా ఉండే ధ్యానమే నిజమైన ధ్యానం అని అంటారు.
బుద్ధిప్రవాహరూపస్య ధ్యానస్యాస్యావలంబనమ్ ధ్యేయమిత్యుచ్యతే సద్భిస్తచ్చ సాంబః స్వయం శివః
మనస్సు ప్రవాహంలా ఉండే ధ్యానానికి ఆధారం అయినదే ధ్యేయం అని మంచి వారు అంటారు. అది అంబతో కూడిన శివుడే.
విముక్తిప్రత్యయం పూర్ణమైశ్వర్యం చాణిమాదికమ్ శివధ్యానస్య పూర్ణస్య సాక్షాదుక్తం ప్రయోజనమ్
పూర్తిగా శివునిపై ధ్యానం చేస్తే ముక్తి, సంపూర్ణ ఐశ్వర్యం, అణిమాది శక్తులు ప్రత్యక్షంగా లభిస్తాయి.
యస్మాత్సౌఖ్యం చ మోక్షం చ ధ్యానాదభయమాప్నుయాత్ తస్మాత్సర్వం పరిత్యజ్య ధ్యానయుక్తో భవేన్నరః
ఎందుకంటే ధ్యానం వల్ల సుఖం, మోక్షం, భయములేని స్థితి లభిస్తాయి. అందుకే అన్నింటిని వదిలిపెట్టి ధ్యానంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
నాస్తి ధ్యానం వినా జ్ఞానం నాస్తి ధ్యానమయోగినః ధ్యానం జ్ఞానం చ యస్యాస్తి తీర్ణస్తేన భవార్ణవః
ధ్యానం లేకుండా జ్ఞానం ఉండదు, యోగి లేకుండా ధ్యానం ఉండదు. ఎవరికీ ధ్యానం, జ్ఞానం రెండూ ఉంటాయో వారు భవసాగరాన్ని దాటి పోతారు.
జ్ఞానం ప్రసన్నమేకాగ్రమశేషోపాధివర్జితమ్ యోగాభ్యాసేన యుక్తస్య యోగినస్త్వేవ సిధ్యతి
ప్రసన్నంగా, ఏకాగ్రంగా, అన్ని అడ్డంకులు లేకుండా ఉండే జ్ఞానం యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నమైన యోగికి మాత్రమే లభిస్తుంది.
ప్రక్షీణాశేషపాపానాం జ్ఞానే ధ్యానే భవేన్మతిః పాపోపహతబుద్ధీనాం తద్వార్తాపి సుదుర్లభా
పాపాలు అన్నీ నశించినవారికి జ్ఞానంలో, ధ్యానంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది. పాపంతో మలినమైన బుద్ధి ఉన్నవారికి వీటి గురించి మాట్లాడటమే కూడా చాలా అరుదు.
యథావహ్నిర్మహాదీప్తః శుష్కమార్ద్రం చ నిర్దహేత్ తథా శుభాశుభం కర్మ ధ్యానాగ్నిర్దహతే క్షణాత్
ఎలాగైతే పెద్ద అగ్ని పొడి, తడి రెండింటినీ కాల్చేస్తుందో, అలాగే ధ్యానాగ్ని శుభాశుభమైన కర్మలను క్షణంలో కాల్చేస్తుంది.
అత్యల్పో ఽపి యథా దీపః సుమహన్నాశయేత్తమః యోగాభ్యాసస్తథాల్పో ఽపి మహాపాపం వినాశయేత్
ఎంత చిన్న దీపమైనా పెద్ద చీకటిని పోగొట్టగలదని, అలాగే కొంత యోగాభ్యాసం చేసినా పెద్ద పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది.
ధ్యాయతః క్షణమాత్రం వా శ్రద్ధయా పరమేశ్వరమ్ యద్భవేత్సుమహచ్ఛ్రేయస్తస్యాంతో నైవ విద్యతే
పరమేశ్వరుని మీద విశ్వాసంతో ఒక్క క్షణం ధ్యానం చేసినా, దాని వల్ల కలిగే మహత్తర మేలుకు అంతం ఉండదు.
నాస్తి ధ్యానసమం తీర్థం నాస్తి ధ్యానసమం తపః నాస్తి ధ్యానసమో యజ్ఞస్తస్మాద్ధ్యానం సమాచరేత్
ధ్యానానికి సమానమైన తీర్థయాత్ర లేదు, ధ్యానానికి సమానమైన తపస్సు లేదు, ధ్యానానికి సమానమైన యజ్ఞం లేదు. అందుకే ధ్యానం చేయాలి.
తీర్థాని తోయపూర్ణాని దేవాన్పాషాణమృన్మయాన్ యోగినో న ప్రపద్యంతే స్వాత్మప్రత్యయకారణాత్
నీటితో నిండిన తీర్థాలకు, రాయి లేదా మట్టితో చేసిన దేవతలకు యోగులు వెళ్ళరు. ఎందుకంటే వారి నమ్మకం తమ అంతరాత్మలోనే ఉంటుంది.
యోగినాం చ వపుః సూక్ష్మం భవేత్ప్రత్యక్షమైశ్వరమ్ యథా స్థూలమయుక్తానాం మృత్కాష్ఠాద్యైః ప్రకల్పితమ్
యోగులకు సూక్ష్మమైన శరీరం ప్రత్యక్షంగా దైవస్వరూపంగా అనిపిస్తుంది. యోగం చేయని వారికి మట్టి, కలపతో చేసిన స్థూల రూపాలే దేవతలుగా కనిపిస్తాయి.
యథేహాంతశ్చరా రాజ్ఞః ప్రియాః స్యుర్న బహిశ్చరాః తథాంతర్ధ్యాననిరతాః ప్రియాశ్శంభోర్న కర్మిణః
ఎలాగైతే రాజుగారి అంతఃపురంలో ఉన్నవారు రాజుకు ప్రియులు, బయటివారు కాదో, అలాగే అంతరంగ ధ్యానంలో నిమగ్నమైనవారు శంభువుకు ప్రియులు, కర్మలో నిమగ్నమైనవారు కారు.
బహిస్కరా యథా లోకే నాతీవ ఫలభోగినః దృష్ట్వా నరేన్ద్రభవనే తద్వదత్రాపి కర్మిణః
బయట ఉన్నవారు రాజభవనంలో కనిపించినా, వారికి ఎక్కువ ఫలితం ఉండదు. అలాగే కేవలం కర్మలు చేసే వారికి ఇక్కడ కూడా అంత ఫలితం ఉండదు.
యద్యంతరా విపద్యంతే జ్ఞానయోగార్థముద్యతః యోగస్యోద్యోగమాత్రేణ రుద్రలోకం గమిష్యతి
జ్ఞానయోగం కోసం ప్రయత్నించే వారు మధ్యలో ఆగిపోయినా, యోగానికి చేసిన ప్రయత్నం వల్ల రుద్రలోకాన్ని చేరుకుంటారు.
అనుభూయ సుఖం తత్ర స జాతో యోగినాం కులే జ్ఞానయోగం పునర్లబ్ధ్వా సంసారమతివర్తతే
అక్కడ సుఖాన్ని అనుభవించిన తరువాత, వారు యోగుల కుటుంబంలో పుడతారు. మళ్లీ జ్ఞానయోగాన్ని పొందినవారు సంసారాన్ని దాటి పోతారు.
జిజ్ఞాసురపి యోగస్య యాం గతిం లభతే నరః న తాం గతిమవాప్నోతి సర్వైరపి మహామఖైః
యోగాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరికపడ్డవాడు పొందే స్థితిని, ఎంతటి గొప్ప యజ్ఞాలు చేసినా ఆ స్థితిని పొందలేరు.
ద్విజానాం వేదవిదుషాం కోటిం సంపూజ్య యత్ఫలమ్ భిక్షామాత్రప్రదానేన తత్ఫలం శివయోగినే
వేదాలు తెలిసిన కోటి ద్విజులను పూజించి పొందే ఫలితాన్ని, శివయోగికి ఒక్క భిక్ష ఇచ్చినా అదే ఫలితం లభిస్తుంది.
యజ్ఞాగ్నిహోత్రదానేన తీర్థహోమేషు యత్ఫలమ్ యోగినామన్నదానేన తత్సమస్తం ఫలం లభేత్
యజ్ఞాలు, హోమాలు, తీర్థయాత్రలు చేసి పొందే ఫలితాన్ని, యోగికి అన్నదానం చేసినా అంతా లభిస్తుంది.
యే చాపవాదం కుర్వంతి విమూఢాశ్శివయోగినామ్ శ్రోతృభిస్తే ప్రపద్యన్తే నరకేష్వామహీక్షయాత్
శివయోగులను నిందించే మూర్ఖులు, వాళ్ల మాటలు వినేవారు ఇద్దరూ యమధర్మరాజు పాలించే నరకాల్లో పడతారు.
సతి శ్రోతరి వక్తాస్యాదపవాదస్య యోగినామ్ తస్మాచ్ఛ్రోతా చ పాపీయాన్దణ్డ్యస్సుమహతాం మతః యే పునః సతతం భక్త్యా భజంతి శవయోగినః
యోగులను నిందించే మాటలు విన్నవాడు ఉంటే, ఆ మాటలు చెప్పినవాడికీ పాపం వస్తుంది. అందుకే వినేవాడు ఇంకా ఎక్కువ పాపానికి, కఠినమైన శిక్షకు అర్హుడు. కానీ ఎవరైతే శివయోగులను ఎప్పుడూ భక్తితో పూజిస్తారో—
తే విదంతి మహాభోగానంతే యోగం చ శాంకరమ్ భోగార్థిభిర్నరైస్తస్మాత్సంపూజ్యాః శివయోగినః
వారు అనంతమైన ఆనందాలను, శివయోగాన్ని బాగా తెలుసుకుంటారు. అందుకే, ఆనందాన్ని కోరేవారు శివయోగులకు పూజ చేయాలి.
ప్రతిశ్రయాన్నపానాద్యైః శయ్యాప్రావరణాదిభిః యోగధర్మః ససారత్వాదభేద్యః పాపముద్గరైః
ఆశ్రయం, అన్నం, పానీయం, మంచం, దుప్పటి లాంటి వాటిని ఇచ్చినప్పుడు, యోగధర్మం బలంగా ఉండి, ఎలాంటి పాపాల వల్ల కూడా దెబ్బతినదు.
వజ్రతందులవజ్జ్ఞేయం తథా పాపేన యోగినః న లిప్యంతే చ తాపౌఘైః పద్మపత్రం యథాంభసా
వజ్రంలా గట్టిగా ఉండే బియ్యపు తిండిలా, యోగులు పాపానికి లోనవ్వరు. వారు ఎన్నో బాధలు వచ్చినా, కమలదళం మీద నీరు మట్టికాకుండా ఉండటంలా, కలుషితులు కావు.
యస్మిన్దేశే వసేన్నిత్యం శివయోగరతో మునిః సో ఽపి దేశో భవేత్పూతః సపూత ఇతి కిం పునః
ఎక్కడ శివయోగంలో నిమగ్నమైన ముని ఎప్పుడూ నివసిస్తాడో, ఆ స్థలం కూడా పవిత్రమవుతుంది. అది ముందే పవిత్రంగా ఉంటే ఇంకెంత గొప్పదో!
తస్మాత్సర్వం పరిత్యజ్య కృత్యమన్యద్విచక్షణః సర్వదుఃఖప్రహాణాయ శివయోగం సమభ్యసేత్
అందువల్ల, తెలివైనవాడు అన్ని ఇతర పనులను వదిలిపెట్టి, అన్ని బాధలు పోవడానికి శివయోగాన్ని అభ్యసించాలి.
సిద్ధయోగఫలో యోగీ లోకానాం హితకామ్యయా భోగాన్భుక్త్వా యథాకామం విహరేద్వాత్ర వర్తతామ్
యోగి యోగఫలాన్ని పొందిన తరువాత, లోకాలకు మేలు కావాలనే తపనతో, తన ఇష్టానుసారం సుఖాలు అనుభవించవచ్చు లేదా ఇక్కడే ఉండవచ్చు.