శివపురాణమ్

శివస్య మూర్తయః స్థూలాః శివశాస్త్రే వినిశ్చితాః ఘోరా మిశ్రా ప్రశాన్తాశ్చ మూర్తయస్తా మునీశ్వరైః

శివుని స్థూలరూపాలు శివశాస్త్రాలలో నిర్ణయించబడ్డాయి. అవి ఉగ్రంగా, మిశ్రమంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాయని మహర్షులు చెప్పారు.

ఫలాభిలాషరహితైశ్చిన్త్యాశ్చిన్తావిశారదైః ఘోరాశ్చేచ్చింతితాః కుర్యుః పాపరోగపరిక్షయమ్

ఫలితాల కోరిక లేకుండా, ధ్యానంలో నిపుణులు ఈ రూపాలను ధ్యానించాలి. ఉగ్రరూపాలను ధ్యానిస్తే పాపాలు, వ్యాధులు నశించిపోతాయి.

చిరేణ మిశ్రే సౌమ్యే తు న సద్యో న చిరాదపి సౌమ్యే ముక్తిర్విశేషేణ శాంతిః ప్రజ్ఞా ప్రసిధ్యతి

మిశ్రమ లేదా శాంతరూపాన్ని ధ్యానిస్తే వెంటనే లేదా కొంతకాలానికి ముక్తి రాదు. శాంతరూపాన్ని ధ్యానిస్తే మాత్రం ముక్తి, శాంతి, జ్ఞానం ప్రత్యేకంగా లభిస్తాయి.

సిధ్యంతి సిద్ధయశ్చాత్ర క్రమశో నాత్ర సంశయః

ఇక్కడ సిద్ధులు క్రమంగా సిద్ధిస్తాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

శ్రీకంఠనాథం స్మరతాం సద్యః సర్వార్థసిద్ధయః ప్రసిధ్యంతీతి మత్వైకే తం వై ధ్యాయంతి యోగినః

శ్రీకంఠుని స్మరణచేత అన్ని కోరుకున్న ఫలితాలు వెంటనే సిద్ధిస్తాయని నమ్మిన కొందరు యోగులు ఆయనను ధ్యానిస్తారు.

స్థిత్యర్థం మనసః కేచిత్స్థూలధ్యానం ప్రకుర్వతే స్థూలం తు నిశ్చలం చేతో భవేత్సూక్ష్మే తు తత్స్థిరమ్

మనస్సు స్థిరంగా ఉండేందుకు కొందరు స్థూలధ్యానం చేస్తారు. స్థూలరూపంలో మనస్సు నిలిస్తే, సూక్ష్మంలో కూడా అది స్థిరంగా మారుతుంది.

శివే తు చింతితే సాక్షాత్సర్వాః సిధ్యన్తి సిద్ధయః మూర్త్యంతరేషు ధ్యాతేషు శివరూపం విచింతయేత్

శివుని ధ్యానిస్తే అన్ని సిద్ధులు ప్రత్యక్షంగా సిద్ధిస్తాయి. ఇతర రూపాలను ధ్యానించినా, వాటిలో శివుని రూపాన్ని ఆలోచించాలి.

లక్షయేన్మనసః స్థైర్యం తత్తద్ధ్యాయేత్పునః పునః ధ్యానమాదౌ సవిషయం తతో నిర్విషయం జగుః

మనస్సు స్థిరంగా ఉందో లేదో గమనించాలి. ఆ స్థిరతను మళ్లీ మళ్లీ ధ్యానం చేయాలి. మొదట్లో ధ్యానం ఏదో ఒక వస్తువుపై ఉంటుంది, తర్వాత అది వస్తువులేని ధ్యానంగా మారుతుంది అని చెప్పారు.

తత్ర నిర్విషయం ధ్యానం నాస్తీత్యేవ సతాం మతమ్ బుద్ధేర్హి సన్తతిః కాచిద్ధ్యానమిత్యభిధీయతే

పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం వస్తువులేని ధ్యానం అసలు ఉండదు. ఎందుకంటే, మనస్సు నిరంతరం ఏదో ఒకదానిపై ప్రవాహంలా ఉండటం ధ్యానం అని అంటారు.

తేన నిర్విషయా బుద్ధిః కేవలేహ ప్రవర్తతే తస్మాత్సవిషయం ధ్యానం బాలార్కకిరణాశ్రయమ్

అందువల్ల ఇక్కడ మనస్సు వస్తువులేని స్థితిలో మాత్రమే పనిచేస్తుంది. కాబట్టి వస్తువుతో కూడిన ధ్యానం ఉదయించే సూర్యకిరణాల్లా ఉంటుంది.

సూక్ష్మాశ్రయం నిర్విషయం నాపరం పరమార్థతః యద్వా సవిషయం ధ్యానం తత్సాకారసమాశ్రయమ్

అత్యంత సూక్ష్మమైన ధ్యానం వస్తువులేనిది, దానికంటే గొప్పది మరొకటి లేదు. లేకపోతే వస్తువుతో కూడిన ధ్యానం రూపాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉంటుంది.

నిరాకారాత్మసంవిత్తిర్ధ్యానం నిర్విషయం మతమ్ నిర్బీజం చ సబీజం చ తదేవ ధ్యానముచ్యతే

వస్తువులేని ధ్యానం అనగా రూపరహితమైన ఆత్మజ్ఞానం. విత్తనంతోనూ, విత్తనం లేకుండా కూడా ఉండే ధ్యానమే నిజమైన ధ్యానం అని భావించాలి.

నిరాకారశ్రయత్వేన సాకారాశ్రయతస్తథా తస్మాత్సవిషయం ధ్యానమాదౌ కృత్వా సబీజకమ్

రూపం లేనిదాన్ని, రూపాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉండటం వల్ల, మొదట్లో వస్తువుతో కూడిన, విత్తనంతో కూడిన ధ్యానం చేయాలి.

అంతే నిర్విషయం కుర్యాన్నిర్బీజం సర్వసిద్ధయే ప్రాణాయామేన సిధ్యంతి దేవ్యాః శాంత్యాదయః క్రమాత్

చివరికి వస్తువులేని, విత్తనం లేని ధ్యానం చేయాలి. అలా చేస్తే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి. ప్రాణాయామంతో దేవికి సంబంధించిన శాంతి మొదలైన స్థితులు క్రమంగా సిద్ధిస్తాయి.

శాంతిః ప్రశాంతిర్దీప్తిశ్చ ప్రసాదశ్చ తతః పరమ్ శమః సర్వాపదాం చైవ శాంతిరిత్యభిధీయతే

శాంతి, పరిపూర్ణ ప్రశాంతత, ప్రకాశం, ఆ తరువాత అత్యున్నత స్వచ్ఛత—ఇవి అన్నీ శాంతి, అన్ని కష్టాల నివారణ అని పిలవబడతాయి.

తమసో ఽన్తబహిర్నాశః ప్రశాన్తిః పరిగీయతే బహిరన్తఃప్రకాశో యో దీప్తిరిత్యభిధీయతే

లోపల, బయట ఉండే చీకటి నశించడాన్ని ప్రశాంతి అంటారు. లోపల, బయట వెలుగు పరిమళించడాన్ని దీప్తి అంటారు.

స్వస్థతా యా తు సా బుద్ధః ప్రసాదః పరికీర్తితః కారణాని చ సర్వాణి సబాహ్యాభ్యంతరాణి చ

మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండే స్థితిని జ్ఞానులు ప్రసాదం అని అంటారు. అన్ని కారణాలు, బయటవీ, లోపలవీ కూడా,

బుద్ధేః ప్రసాదతః క్షిప్రం ప్రసన్నాని భవన్త్యుత ధ్యాతా ధ్యానం తథా ధ్యేయం యద్వా ధ్యానప్రయోజనమ్ ఏతచ్చతుష్టయం జ్ఞాత్వా ధ్యాతా ధ్యానం సమాచరేత్

మనస్సు ప్రసాదంతో త్వరగా అనుకూలంగా మారతాయి. ధ్యాత, ధ్యానం, ధ్యేయం, లేక ధ్యానానికి కారణం—ఈ నలుగురినీ తెలుసుకుని ధ్యాత ధ్యానం చేయాలి.

జ్ఞానవైరాగ్యసంపన్నో నిత్యమవ్యగ్రమానసః శ్రద్దధానః ప్రసన్నాత్మా ధ్యాతా సద్భిరుదాహృతః

జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి, ఎప్పుడూ మనస్సు చంచలంగా లేకుండా, విశ్వాసంతో, ప్రశాంతమైన హృదయంతో ఉండేవాడిని మంచి వారు ధ్యాత అని అంటారు.

ధ్యై చింతాయాం స్మృతో ధాతుః శివచింతా ముహుర్ముహుః

ధ్యానంలో మూలం అనగా ఆలోచన. శివుని గురించి మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించడం ధ్యానం.

యోగాభ్యాసస్తథాల్పే ఽపి యథా పాపం వినాశయేత్ ధ్యాయతః క్షణమాత్రం వా శ్రద్ధయా పరమేశ్వరమ్

యోగా సాధన కొద్దిగా చేసినా పాపం నశిస్తుంది. అలాగే పరమేశ్వరునిపై క్షణకాలమైనా విశ్వాసంతో ధ్యానం చేస్తే పాపం పోతుంది.

అవ్యాక్షిప్తేన మనసా ధ్యానమిత్యభిధీయతే

మనస్సు ఎటూ తికమక లేకుండా ఉండే ధ్యానమే నిజమైన ధ్యానం అని అంటారు.

బుద్ధిప్రవాహరూపస్య ధ్యానస్యాస్యావలంబనమ్ ధ్యేయమిత్యుచ్యతే సద్భిస్తచ్చ సాంబః స్వయం శివః

మనస్సు ప్రవాహంలా ఉండే ధ్యానానికి ఆధారం అయినదే ధ్యేయం అని మంచి వారు అంటారు. అది అంబతో కూడిన శివుడే.

విముక్తిప్రత్యయం పూర్ణమైశ్వర్యం చాణిమాదికమ్ శివధ్యానస్య పూర్ణస్య సాక్షాదుక్తం ప్రయోజనమ్

పూర్తిగా శివునిపై ధ్యానం చేస్తే ముక్తి, సంపూర్ణ ఐశ్వర్యం, అణిమాది శక్తులు ప్రత్యక్షంగా లభిస్తాయి.

యస్మాత్సౌఖ్యం చ మోక్షం చ ధ్యానాదభయమాప్నుయాత్ తస్మాత్సర్వం పరిత్యజ్య ధ్యానయుక్తో భవేన్నరః

ఎందుకంటే ధ్యానం వల్ల సుఖం, మోక్షం, భయములేని స్థితి లభిస్తాయి. అందుకే అన్నింటిని వదిలిపెట్టి ధ్యానంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

నాస్తి ధ్యానం వినా జ్ఞానం నాస్తి ధ్యానమయోగినః ధ్యానం జ్ఞానం చ యస్యాస్తి తీర్ణస్తేన భవార్ణవః

ధ్యానం లేకుండా జ్ఞానం ఉండదు, యోగి లేకుండా ధ్యానం ఉండదు. ఎవరికీ ధ్యానం, జ్ఞానం రెండూ ఉంటాయో వారు భవసాగరాన్ని దాటి పోతారు.

జ్ఞానం ప్రసన్నమేకాగ్రమశేషోపాధివర్జితమ్ యోగాభ్యాసేన యుక్తస్య యోగినస్త్వేవ సిధ్యతి

ప్రసన్నంగా, ఏకాగ్రంగా, అన్ని అడ్డంకులు లేకుండా ఉండే జ్ఞానం యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నమైన యోగికి మాత్రమే లభిస్తుంది.

ప్రక్షీణాశేషపాపానాం జ్ఞానే ధ్యానే భవేన్మతిః పాపోపహతబుద్ధీనాం తద్వార్తాపి సుదుర్లభా

పాపాలు అన్నీ నశించినవారికి జ్ఞానంలో, ధ్యానంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది. పాపంతో మలినమైన బుద్ధి ఉన్నవారికి వీటి గురించి మాట్లాడటమే కూడా చాలా అరుదు.

యథావహ్నిర్మహాదీప్తః శుష్కమార్ద్రం చ నిర్దహేత్ తథా శుభాశుభం కర్మ ధ్యానాగ్నిర్దహతే క్షణాత్

ఎలాగైతే పెద్ద అగ్ని పొడి, తడి రెండింటినీ కాల్చేస్తుందో, అలాగే ధ్యానాగ్ని శుభాశుభమైన కర్మలను క్షణంలో కాల్చేస్తుంది.