శివపురాణమ్

భ్రూమధ్యస్థారవిన్దస్య క్రమాద్వై దక్షిణోత్తరే విద్యుత్సమానవర్ణే చ పర్ణే వర్ణావసానకే

కనుబొమల మధ్యలో ఉన్న ఆ పద్మంలో, క్రమంగా కుడి, ఎడమ వైపులా మెరుపు రంగులో ఉన్న రెండు దళాలు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క అక్షరాంతంలో ఉన్నాయి.

షోడశారస్య పత్రాణి స్వరాః షోడశ తాని వై పూర్వాదీని క్రమాదేతత్పద్మం కన్దస్య మూలతః

పద్మానికి ఉన్న పదహారు దళాలు, పదహారు స్వరాలను సూచిస్తాయి. అవి తూర్పు వైపు నుండి క్రమంగా అమర్చబడ్డాయి. ఈ పద్మం మూలంలో ఉంటుంది.

కకారాదిటకారాంతా వర్ణాః పర్ణాన్యనుక్రమాత్

'క' నుండి 'ఠ' వరకు అక్షరాలు, ఆ పద్మదళాలపై వరుసగా ఉన్నాయి.

గోక్షీరధవలస్యోక్తా డాదిఫాన్తా యథాక్రమమ్

గోక్షీరపు తెల్లని పద్మంపై, 'డ' నుండి 'ఫ' వరకు అక్షరాలు క్రమంగా అమర్చబడ్డాయి.

విధూమాంగారవర్ణస్య వర్ణా వాద్యాశ్చ లాన్తిమాః మూలాధారారవిందస్య హేమాభస్య యథాక్రమమ్ వకారాదిసకారాన్తా వర్ణాః పర్ణమయాః స్థితాః

పొగ లేని అగ్ని వర్ణంలో ఉన్న పద్మంపై, 'బ' మొదలు 'ల' వరకు అక్షరాలు వరుసగా ఉన్నాయి. మూలాధారంలో ఉన్న బంగారు రంగు పద్మంపై, 'వ' నుండి 'స' వరకు అక్షరాలు దళాలపై స్థిరంగా ఉన్నాయి.

ఏతేష్వథారవిందేషు యత్రైవాభిరతం మనః తత్రైవ దేవం దేవీం చ చింతయేద్ధీరయా ధియా

ఈ పద్మాలలో మనస్సు ఎక్కడ ఎక్కువగా లీనమవుతుందో, అక్కడే దేవుడిని, దేవిని స్థిరమైన ధ్యానంతో ఆలోచించాలి.

అంగుష్ఠమాత్రమమలం దీప్యమానం సమంతతః శుద్ధదీపశిఖాకారం స్వశక్త్యా పూర్ణమణ్డితమ్

వెయ్యి పరిమాణంలో, చక్కగా ప్రకాశించే, నిత్యంగా వెలిగే దీపశిఖలా ఆకారంలో, తన శక్తితో పూర్తిగా అలంకరించబడిన స్వచ్ఛమైన రూపాన్ని ధ్యానించాలి.

ఇన్దురేఖాసమాకారం తారారూపమథాపి వా నీవారశూకస్సదృశం బిససుత్రాభమేవ వా

ఆ రూపం కొండచిలువ వంటి చంద్రరేఖలా, నక్షత్రంలా, నీవారపు ధాన్యంలా, లేదా తామర దండు తంతువుల్లా కనిపించవచ్చు.

కదమ్బగోలకాకారం తుషారకణికోపమమ్ క్షిత్యాదితత్త్వవిజయం ధ్యాతా యద్యపి వాఞ్ఛతి

కదంబపువ్వు గుండ్రంగా లేదా మంచుతుంపరలా కూడా కనిపించవచ్చు. భూమి మొదలైన తత్త్వాలపై ఆధిపత్యం కోరితే, ఇలానే ధ్యానం చేయాలి.

తత్తత్తత్త్వాధిపామేవ మూర్తిం స్థూలాం విచింతయేత్ సదాశివాంతా బ్రహ్మాద్యభవాద్యాశ్చాష్టమూర్తయః

ప్రతి తత్త్వానికి, దానికి అధిపతిగా ఉన్న దేవుని స్థూలరూపాన్ని, సదాశివుడివరకు, బ్రహ్మ మొదలైన ఎనిమిది రూపాలను ధ్యానించాలి.

శివస్య మూర్తయః స్థూలాః శివశాస్త్రే వినిశ్చితాః ఘోరా మిశ్రా ప్రశాన్తాశ్చ మూర్తయస్తా మునీశ్వరైః

శివుని స్థూలరూపాలు శివశాస్త్రాలలో నిర్ణయించబడ్డాయి. అవి ఉగ్రంగా, మిశ్రమంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాయని మహర్షులు చెప్పారు.

ఫలాభిలాషరహితైశ్చిన్త్యాశ్చిన్తావిశారదైః ఘోరాశ్చేచ్చింతితాః కుర్యుః పాపరోగపరిక్షయమ్

ఫలితాల కోరిక లేకుండా, ధ్యానంలో నిపుణులు ఈ రూపాలను ధ్యానించాలి. ఉగ్రరూపాలను ధ్యానిస్తే పాపాలు, వ్యాధులు నశించిపోతాయి.

చిరేణ మిశ్రే సౌమ్యే తు న సద్యో న చిరాదపి సౌమ్యే ముక్తిర్విశేషేణ శాంతిః ప్రజ్ఞా ప్రసిధ్యతి

మిశ్రమ లేదా శాంతరూపాన్ని ధ్యానిస్తే వెంటనే లేదా కొంతకాలానికి ముక్తి రాదు. శాంతరూపాన్ని ధ్యానిస్తే మాత్రం ముక్తి, శాంతి, జ్ఞానం ప్రత్యేకంగా లభిస్తాయి.

సిధ్యంతి సిద్ధయశ్చాత్ర క్రమశో నాత్ర సంశయః

ఇక్కడ సిద్ధులు క్రమంగా సిద్ధిస్తాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

శ్రీకంఠనాథం స్మరతాం సద్యః సర్వార్థసిద్ధయః ప్రసిధ్యంతీతి మత్వైకే తం వై ధ్యాయంతి యోగినః

శ్రీకంఠుని స్మరణచేత అన్ని కోరుకున్న ఫలితాలు వెంటనే సిద్ధిస్తాయని నమ్మిన కొందరు యోగులు ఆయనను ధ్యానిస్తారు.

స్థిత్యర్థం మనసః కేచిత్స్థూలధ్యానం ప్రకుర్వతే స్థూలం తు నిశ్చలం చేతో భవేత్సూక్ష్మే తు తత్స్థిరమ్

మనస్సు స్థిరంగా ఉండేందుకు కొందరు స్థూలధ్యానం చేస్తారు. స్థూలరూపంలో మనస్సు నిలిస్తే, సూక్ష్మంలో కూడా అది స్థిరంగా మారుతుంది.

శివే తు చింతితే సాక్షాత్సర్వాః సిధ్యన్తి సిద్ధయః మూర్త్యంతరేషు ధ్యాతేషు శివరూపం విచింతయేత్

శివుని ధ్యానిస్తే అన్ని సిద్ధులు ప్రత్యక్షంగా సిద్ధిస్తాయి. ఇతర రూపాలను ధ్యానించినా, వాటిలో శివుని రూపాన్ని ఆలోచించాలి.

లక్షయేన్మనసః స్థైర్యం తత్తద్ధ్యాయేత్పునః పునః ధ్యానమాదౌ సవిషయం తతో నిర్విషయం జగుః

మనస్సు స్థిరంగా ఉందో లేదో గమనించాలి. ఆ స్థిరతను మళ్లీ మళ్లీ ధ్యానం చేయాలి. మొదట్లో ధ్యానం ఏదో ఒక వస్తువుపై ఉంటుంది, తర్వాత అది వస్తువులేని ధ్యానంగా మారుతుంది అని చెప్పారు.

తత్ర నిర్విషయం ధ్యానం నాస్తీత్యేవ సతాం మతమ్ బుద్ధేర్హి సన్తతిః కాచిద్ధ్యానమిత్యభిధీయతే

పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం వస్తువులేని ధ్యానం అసలు ఉండదు. ఎందుకంటే, మనస్సు నిరంతరం ఏదో ఒకదానిపై ప్రవాహంలా ఉండటం ధ్యానం అని అంటారు.

తేన నిర్విషయా బుద్ధిః కేవలేహ ప్రవర్తతే తస్మాత్సవిషయం ధ్యానం బాలార్కకిరణాశ్రయమ్

అందువల్ల ఇక్కడ మనస్సు వస్తువులేని స్థితిలో మాత్రమే పనిచేస్తుంది. కాబట్టి వస్తువుతో కూడిన ధ్యానం ఉదయించే సూర్యకిరణాల్లా ఉంటుంది.

సూక్ష్మాశ్రయం నిర్విషయం నాపరం పరమార్థతః యద్వా సవిషయం ధ్యానం తత్సాకారసమాశ్రయమ్

అత్యంత సూక్ష్మమైన ధ్యానం వస్తువులేనిది, దానికంటే గొప్పది మరొకటి లేదు. లేకపోతే వస్తువుతో కూడిన ధ్యానం రూపాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉంటుంది.

నిరాకారాత్మసంవిత్తిర్ధ్యానం నిర్విషయం మతమ్ నిర్బీజం చ సబీజం చ తదేవ ధ్యానముచ్యతే

వస్తువులేని ధ్యానం అనగా రూపరహితమైన ఆత్మజ్ఞానం. విత్తనంతోనూ, విత్తనం లేకుండా కూడా ఉండే ధ్యానమే నిజమైన ధ్యానం అని భావించాలి.

నిరాకారశ్రయత్వేన సాకారాశ్రయతస్తథా తస్మాత్సవిషయం ధ్యానమాదౌ కృత్వా సబీజకమ్

రూపం లేనిదాన్ని, రూపాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉండటం వల్ల, మొదట్లో వస్తువుతో కూడిన, విత్తనంతో కూడిన ధ్యానం చేయాలి.

అంతే నిర్విషయం కుర్యాన్నిర్బీజం సర్వసిద్ధయే ప్రాణాయామేన సిధ్యంతి దేవ్యాః శాంత్యాదయః క్రమాత్

చివరికి వస్తువులేని, విత్తనం లేని ధ్యానం చేయాలి. అలా చేస్తే అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి. ప్రాణాయామంతో దేవికి సంబంధించిన శాంతి మొదలైన స్థితులు క్రమంగా సిద్ధిస్తాయి.

శాంతిః ప్రశాంతిర్దీప్తిశ్చ ప్రసాదశ్చ తతః పరమ్ శమః సర్వాపదాం చైవ శాంతిరిత్యభిధీయతే

శాంతి, పరిపూర్ణ ప్రశాంతత, ప్రకాశం, ఆ తరువాత అత్యున్నత స్వచ్ఛత—ఇవి అన్నీ శాంతి, అన్ని కష్టాల నివారణ అని పిలవబడతాయి.

తమసో ఽన్తబహిర్నాశః ప్రశాన్తిః పరిగీయతే బహిరన్తఃప్రకాశో యో దీప్తిరిత్యభిధీయతే

లోపల, బయట ఉండే చీకటి నశించడాన్ని ప్రశాంతి అంటారు. లోపల, బయట వెలుగు పరిమళించడాన్ని దీప్తి అంటారు.

స్వస్థతా యా తు సా బుద్ధః ప్రసాదః పరికీర్తితః కారణాని చ సర్వాణి సబాహ్యాభ్యంతరాణి చ

మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండే స్థితిని జ్ఞానులు ప్రసాదం అని అంటారు. అన్ని కారణాలు, బయటవీ, లోపలవీ కూడా,

బుద్ధేః ప్రసాదతః క్షిప్రం ప్రసన్నాని భవన్త్యుత ధ్యాతా ధ్యానం తథా ధ్యేయం యద్వా ధ్యానప్రయోజనమ్ ఏతచ్చతుష్టయం జ్ఞాత్వా ధ్యాతా ధ్యానం సమాచరేత్

మనస్సు ప్రసాదంతో త్వరగా అనుకూలంగా మారతాయి. ధ్యాత, ధ్యానం, ధ్యేయం, లేక ధ్యానానికి కారణం—ఈ నలుగురినీ తెలుసుకుని ధ్యాత ధ్యానం చేయాలి.

జ్ఞానవైరాగ్యసంపన్నో నిత్యమవ్యగ్రమానసః శ్రద్దధానః ప్రసన్నాత్మా ధ్యాతా సద్భిరుదాహృతః

జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి, ఎప్పుడూ మనస్సు చంచలంగా లేకుండా, విశ్వాసంతో, ప్రశాంతమైన హృదయంతో ఉండేవాడిని మంచి వారు ధ్యాత అని అంటారు.