శివపురాణమ్

దగ్ధం శ్లథం క్షతాంగం చ క్షిపేల్లింగం జలాశయే సంధానయోగ్యం సంధాయ ప్రతిష్ఠావిధిమాచరేత్

దగ్ధమైనది, వదులుగా ఉన్నది లేదా విరిగిన భాగాలు ఉన్న లింగాన్ని నీటి నిల్వలో వేయాలి. మరమ్మతు చేయదగినదైతే, జోడించి ప్రతిష్ఠా విధిని చేయాలి.

బేరాద్వా వికలాల్లింగాద్దేవపూజాపురస్సరమ్ ఉద్వాస్య హృది సంధానం త్యాగం వా యుక్తమాచరేత్

విగ్రహం లేదా లింగం లోపభూయిష్టమైతే, దేవుని పూజతో వదిలిపెట్టి, మనసులో కలిపినా లేదా విడిచిపెట్టినా సరి.

ఏకాహపూజావిహతౌ కుర్యాద్ద్విగుణమర్చనమ్ ద్విరాత్రే చ మహాపూజాం సంప్రోక్షణమతః పరమ్

ఒక రోజు పూజ ఆగిపోతే, రెండింతలు పూజ చేయాలి. రెండు రోజులు ఆగితే, మహాపూజ చేసి, అభిషేకం చేయాలి.

మాసాదూర్ధ్వమనేకాహం పూజా యది విహన్యతే ప్రతిష్ఠా ప్రోచ్యతే కైశ్చిత్కైశ్చిత్సంప్రోక్షణక్రమః

ఒక నెల దాటి అనేక రోజులపాటు పూజ ఆగితే, కొందరు ప్రతిష్ఠ చేయాలని, మరికొందరు అభిషేక విధి చేయాలని చెబుతారు.

సంప్రోక్షణే తు లింగాదేర్దేవముద్వాస్య పూర్వవత్ అష్టపఞ్చక్రమేణైవ స్నాపయిత్వా మృదంభసా

అభిషేకంలో, ముందు చెప్పినట్టు లింగం నుండి దేవుని వదిలిపెట్టి, అష్టపంచ విధానంతో మట్టి నీళ్లతో స్నానం చేయాలి.

గవాం రసైశ్చ సంస్నాప్య దర్భతోయైర్విశోధ్య చ ప్రోక్షయేత్ప్రోక్షణీతోయైర్మూలేనాష్టోత్తరం శతమ్

ఆవుపాల పదార్థాలతో స్నానం చేసి, దర్భతో నీళ్లు పోసి శుద్ధి చేసి, అభిషేకానికి నీళ్లతో, మూలమంత్రాన్ని నూరెడు ఎనిమిది సార్లు జపించాలి.

సపుష్పం సకుశం పాణిం న్యస్య లింగస్య మస్తకే పఞ్చవారం జపేన్మూలమష్టోత్తరశతం తతః

పుష్పం, కుశతో కలిపిన చేయి లింగం మీద ఉంచి, మూలమంత్రాన్ని నూరెడు ఎనిమిది సార్లు, ఐదు మార్లు జపించాలి.

తతో మూలేన మూర్ధాదిపీఠాంతం సంస్పృశేదపి పూజాం చ మహతీం కుర్యాద్దేవమావాహ్య పూర్వవత్

తర్వాత, మూలమంత్రంతో తల నుండి పీఠం వరకు తాకి, ముందు చెప్పినట్టు దేవుని ఆహ్వానించి మహాపూజ చేయాలి.

అలబ్ధే స్థాపితే లింగే శివస్థానే జలే ఽథ వా వహ్నౌ రవౌ తథా వ్యోమ్ని భగవంతం శివం యజేత్

లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించలేకపోతే, జలంలో, అగ్నిలో, సూర్యునిలో లేదా ఆకాశంలో శివుని పూజించాలి.

జ్ఞానే క్రియాయాం చర్యాయాం సారముద్ధృత్య సంగ్రహాత్ ఉక్తం భగవతా సర్వం శ్రుతం శ్రుతిసమం మయా

జ్ఞానం, క్రియ, ఆచరణలలోని సారం తీసుకుని, సంక్షిప్తంగా భగవంతుడు అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. నేను వేదాల సమానంగా వినాను.

ఇదానీం శ్రోతుమిచ్ఛామి యోగం పరమదుర్లభమ్ సాధికారం చ సాంగం చ సవిధిం సప్రయోజనమ్

ఇప్పుడు నాకు అత్యంత అరుదైన యోగాన్ని, దాని అర్హతలు, అవయవాలు, విధులు, ప్రయోజనాలతో సహా వినాలనుంది.

యద్యస్తి మరణం పూర్వం యోగాద్యనుపమర్దతః సద్యః సాధయితుం శక్యం యేన స్యాన్నాత్మహా నరః

యోగం పూర్తవకముందే మరణం వస్తే, మనిషి తనను తాను హానిచేయకుండా వెంటనే యోగఫలం పొందే మార్గం ఉందా?

తచ్చ తత్కారణం చైవ తత్కాలకరణాని చ తద్భేదతారతమ్యం చ వక్తుమర్హసి తత్త్వతః

అది, దాని కారణాలు, దాని కాలాలు, సాధన విధానాలు, వాటి భేదాలు, స్థాయిలు అన్నీ నిజంగా వివరించాలి.

స్థానే పృష్టం త్వయా కృష్ణ సర్వప్రశ్నార్థవేదినా తతః క్రమేణ తత్సర్వం వక్ష్యే శృణు సమాహితః

కృష్ణా! నీవు అన్ని ప్రశ్నల అర్థాన్ని తెలిసినవాడివిగా సరైన విధంగా అడిగావు. అందుకే, నేను ఈ విషయాన్ని ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వివరిస్తాను. నీవు శ్రద్ధగా విను.

నిరుద్ధవృత్త్యంతరస్యం శివే చిత్తస్య నిశ్చలా యా వృత్తిః స సమాసేన యోగః స ఖలు పఞ్చధా

మనస్సు లోపల శివునిలో స్థిరంగా, ఏ చలనం లేకుండా ఉండే స్థితినే సంక్షిప్తంగా యోగం అంటారు. ఇది ఐదు విధాలుగా ఉంటుంది.

మంత్రయోగఃస్పర్శయోగో భావయోగస్తథాపరః అభావయోగస్సర్వేభ్యో మహాయోగః పరో మతః

మంత్రయోగం, స్పర్శయోగం, భావయోగం, ఇంకా అభావయోగం అనే మరోటి ఉన్నాయి. వీటిలో మహాయోగమే అత్యుత్తమమైనదిగా భావించబడుతుంది.

మంత్రాభ్యాసవశేనైవ మంత్రవాచ్యార్థగోచరః అవ్యాక్షేపా మనోవృత్తిర్మంత్రయోగ ఉదాహృతః

మంత్రాన్ని అభ్యసించటం వల్ల మనస్సు ఏదైనా ఇతర దృష్టాంతం లేకుండా, ఆ మంత్రం సూచించే అర్థంలో నిలబడినప్పుడు, దానిని మంత్రయోగం అంటారు.

ప్రాణాయామముఖా సైవ స్పర్శే యోగోభిధీయతే స మంత్రస్పర్శనిర్ముక్తో భావయోగః ప్రకీర్తితః

ప్రాణాయామం మొదలైన యోగాన్ని స్పర్శయోగం అంటారు. మంత్రం, స్పర్శ రెండూ లేకుండా జరిగితే, దానిని భావయోగం అంటారు.

విలీనావయవం విశ్వం రూపం సంభావ్యతే యతః అభావయోగః సంప్రోక్తో ఽనాభాసాద్వస్తునః సతః

ఈ సృష్టిలోని అన్నీ భాగాలు లయమైపోయినట్టు భావించినప్పుడు, దానిని అభావయోగం అంటారు. ఇది కనబడని, నిజమైన పరమార్థానికి సంబంధించినది.

శివస్వభావ ఏవైకశ్చింత్యతే నిరుపాధికః యథా శైవమనోవృత్తిర్మహాయోగ ఇహోచ్యతే

శివుని స్వరూపాన్ని, ఎలాంటి లక్షణాలు లేకుండా, ఒక్కటే మనస్సులో ధ్యానించినప్పుడు, ఆ మనస్సు స్థితిని శైవమనోవృత్తి అంటారు. ఇదే ఇక్కడ మహాయోగంగా చెప్పబడింది.

దృష్టే తథానుశ్రవికే విరక్తం విషయే మనః యస్య తస్యాధికారోస్తి యోగే నాన్యస్య కస్యచిత్

ఏ మనస్సు కనిపించే, వినిపించే విషయాలలో ఆసక్తి లేకుండా ఉంటుందో, అతనికే యోగానికి అర్హత ఉంటుంది. ఇంకెవరికీ లేదు.

విషయద్వయదోషాణాం గుణానామీశ్వరస్య చ దర్శనాదేవ సతతం విరక్తం జాయతే మనః

ఇంద్రియ విషయాల లోపాలు, వాటి లక్షణాల లోపాలు, పరమేశ్వరుని లోపాలు ఎప్పుడూ గమనిస్తే, మనస్సు దానితో విరక్తమవుతుంది.

అష్టాంగో వా షడంగో వా సర్వయోగః సమాసతః యమశ్చ నియమశ్చైవ స్వస్తికాద్యం తథాసనమ్

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, యోగం ఎనిమిది భాగాలు గానీ, ఆరు భాగాలు గానీ కలిగి ఉంటుంది. యమం, నియమం, స్వస్తికాది ఆసనాలు మొదలైనవి ఇందులో ఉంటాయి.

ప్రాణాయామః ప్రత్యాహారో ధారణా ధ్యానమేవ చ సమాధిరితి యోగాంగాన్యష్టావుక్తాని సూరిభిః

ప్రాణాయామం, ఇంద్రియ నియమం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి—ఇవి యోగానికి ఎనిమిది భాగాలు అని జ్ఞానులు చెప్పారు.

ఆసనం ప్రాణసంరోధః ప్రత్యాహారోథ ధారణా ధ్యానం సమాధిర్యోగస్య షడంగాని సమాసతః

ఆసనం, శ్వాస నియంత్రణ, ఇంద్రియ నియమం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి—ఇవి యోగానికి ఆరు భాగాలు అని సంక్షిప్తంగా చెప్పవచ్చు.

పృథగ్లక్షణమేతేషాం శివశాస్త్రే సమీరితమ్ శివాగమేషు చాన్యేషు విశేషాత్కామికాదిషు

ఈ యోగ భాగాల ప్రత్యేక లక్షణాలు శివశాస్త్రాలలో వివరించబడ్డాయి. అలాగే ఇతర శైవాగమాలలో, ముఖ్యంగా కామికాదిలో కూడా చెప్పబడ్డాయి.

యోగశాస్త్రేష్వపి తథా పురాణేష్వపి కేషు చ అహింసా సత్యమస్తేయం బ్రహ్మచర్యాపరిగ్రహః యమ ఇత్యుచ్యతే సద్భిః పఞ్చావయవయోగతః

అలాగే యోగశాస్త్రాలలో, కొన్ని పురాణాలలో కూడా, అహింస, సత్యం, అపహరణ చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, స్వంతంగా ఏమీ కలిగి ఉండకపోవడం—ఈ ఐదు యమంగా మంచివారు పేర్కొంటారు.

శౌచం తుష్టిస్తపశ్చైవ జపః ప్రణిధిరేవ చ ఇతి పఞ్చప్రభేదస్స్యాన్నియమః స్వాంశభేదతః

శౌచం, సంతృప్తి, తపస్సు, జపం, భక్తి—ఈ ఐదు వాటి ప్రత్యేక రూపాల్లో నియమంగా చెప్పబడతాయి.

స్వస్తికం పద్మమధ్యేందుం వీరం యోగం ప్రసాధితమ్ పర్యంకం చ యథేష్టం చ ప్రోక్తమాసనమష్టధా

స్వస్తికం, పద్మం, అర్ధచంద్రం, వీరాసనం, సిద్ధయోగం, పర్యంకం, ఇంకా కావలసినట్లు ఉండే ఆసనాలు—ఇవి ఎనిమిది రకాల ఆసనాలు అని చెప్పబడినవి.