శివపురాణమ్

మమార్థేన శివేనేదం తామసేనాభిధీయతే అథర్వాహ తురాయాఖ్యం తురీయాతీతమేవ చ

నా భావంతో, ఓ శివా, ఇది తామస స్వరూపంగా పిలవబడుతుంది. అథర్వవేదం దీనిని తురీయావస్థగా, అలాగే తురీయాతీతమైన స్థితిగా పేర్కొంటుంది.

మయాభిధీయతే తస్మాదధ్వాతీతపదోస్మ్యహమ్ అధ్వాత్మకం తు త్రితయం శివవిద్యాత్మసంజ్ఞితమ్

ఇది నేను ప్రకటించాను కనుక, నేను మార్గాన్ని దాటి ఉన్నవాడిని. కాని మూడు మార్గాలు, అంటే మార్గస్వరూపమైనవి, శివజ్ఞానమని, ఆత్మస్వరూపంగా పిలవబడతాయి.

తత్త్రైగుణ్యం త్రయీసాధ్యం సంశోధ్యం చ పదైషిణా అధ్వాతీతం తురీయాఖ్యం నిర్వాణం పరమం పదమ్

ఆ మూడు గుణాల స్వభావం, మూడు వేదాల ద్వారా సాధించబడుతుంది. స్థితిని కోరువాడు దానిని శుద్ధి చేసుకోవాలి. మార్గాన్ని దాటి ఉన్న తురీయ స్థితి, మోక్షం, పరమ పదంగా చెప్పబడింది.

తదతీతం చ నైర్గుణ్యాదధ్వనోస్య విశోధకమ్ ద్వయోః ప్రమాపకో నాదో నదాంతశ్చ మదాత్మకః

దాని కంటే మించిందీ నైర్గుణ్య కారణంగా, ఈ మార్గాన్ని పవిత్రం చేసేది. రెండు వాటికి ప్రమాణంగా ఉండే నాదం, ధ్వనుల అంతం, నా స్వరూపమే.

తస్మాన్మమార్థస్వాతంత్ర్యాత్ప్రధానః పరమేశ్వరః యదస్తి వస్తు తత్సర్వం గుణప్రధాన్యయోగతః

అందువల్ల నా స్వేచ్ఛతో పరమేశ్వరుడు ప్రధానుడు. ఏది ఉన్నదో, అది అంతా గుణాల ప్రాధాన్యంతోనే ఏర్పడింది.

సమస్తం వ్యస్తమపి చ ప్రణవార్థం ప్రచక్షతే సవార్థవాచకం తస్మాదేకం బ్రహ్మైతదక్షరమ్

సమస్తమూ, వ్యక్తిగతమైనదీ, ఓంకారార్థంగా వివరించబడింది. అందువల్ల, ఈ ఒక్క అక్షరం, అక్షరమైన బ్రహ్మం, అన్నీ అర్థాలను సూచించేది.

తేనోమితి జగత్కృత్స్నం కురుతే ప్రథమం శివః శివో హి ప్రణవో హ్యేష ప్రణవో హి శివః స్మృతః

ఆ ఓంకారంతో శివుడు మొదటగా ఈ జగత్తంతా సృష్టించాడు. శివుడే ఓంకారం, ఓంకారమే శివుడు అని గుర్తించబడింది.

వాచ్యవాచకయోర్భేదో నాత్యంతం విద్యతే యతః చింతయా రహితో రుద్రో వాచోయన్మనసా సహ

వాచ్య, వాచకాలకు పూర్తిగా వేర్పాటు లేదు. ఎందుకంటే రుద్రుడు ఆలోచనలకు అతీతుడు, వాక్కు, మనస్సు ఆయనకు సాధనాలు.

అప్రాప్య తన్నివర్తంతే వాచ్యస్త్వేకాక్షరేణ సః ఏకాక్షరాదకారాఖ్యాదాత్మా బ్రహ్మాభిధీయతే

అది పొందకుండా వారు తిరిగి వెళ్తారు. కాని వాచ్యం మాత్రం ఒక్క అక్షరంతో చెప్పబడుతుంది. ఆ ఒక్క అక్షరం 'అ' నుండి ఆత్మ బ్రహ్మమని పిలవబడుతుంది.

ఏకాక్షరాదుకారాఖ్యాద్ద్విధా విష్ణురుదీర్యతే ఏకాక్షరాన్మకారాఖ్యాచ్ఛివో రుద్ర ఉదాహృతః

'ఉ' అనే ఒక్క అక్షరం నుండి విష్ణువు రెండు రూపాలలో చెప్పబడతాడు. 'మ' అనే ఒక్క అక్షరం నుండి శివుడు, రుద్రుడు అని పేర్కొనబడతాడు.

దక్షిణాంగాన్మహేశస్య జాతో బ్రహ్మాత్మసంజ్ఞికః వామాంగాదభవద్విష్ణుస్తతో విద్యేతి సంజ్ఞితః

మహేశ్వరుని కుడివైపు నుండి బ్రహ్మ, ఆత్మగా పుట్టాడు. ఎడమవైపు నుండి విష్ణువు పుట్టాడు, అందుకే ఆయనను జ్ఞానంగా పిలుస్తారు.

హృదయాన్నీలరుద్రో భూచ్ఛివస్య శివసంజ్ఞికః సృష్టేః ప్రవర్తకో బ్రహ్మా స్థితేర్విష్ణుర్విమోహకః

హృదయం నుండి నీలరుద్రుడు, శివునిగా పుట్టాడు. ఆయన బ్రహ్మగా సృష్టిని ప్రారంభిస్తాడు, విష్ణువుగా స్థితిని కాపాడుతాడు, మాయను కలిగిస్తాడు.

సంహారస్య తథా రుద్రస్తయోర్నిత్యం నియామకః

అలాగే సంహారానికి రుద్రుడే కారణుడు, ఈ ఇద్దరినీ ఎప్పుడూ నియంత్రించేవాడు.

తస్మాత్త్రయస్తే కథ్యంతే జగతః కారణాని చ కారణత్రయహేతుశ్చ శివః పరమకారణమ్

అందువల్ల ఈ ముగ్గురు జగత్తుకు కారణాలు. ఆ కారణత్రయానికి మూలకారణం శివుడే.

అర్థమేతమవిజ్ఞాయ రజసా బద్ధవైరయోః యువయోః ప్రతిబోధాయ మధ్యే లింగముపస్థితమ్

ఈ అర్థాన్ని గ్రహించక, రజోగుణంతో ద్వేషంతో బంధించబడి, మీ ఇద్దరికీ జ్ఞానం కలిగించేందుకు మధ్యలో లింగం ప్రతిష్ఠించబడింది.

ఏవమోమితి మాం ప్రాహుర్యదిహోక్తమథర్వణా ఋచో యజూంషి సామాని శాఖాశ్చాన్యాః సహస్రశః

అథర్వణులు చెప్పినట్టు, ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం మరియు అనేక శాఖలు నన్ను ఈ పేరుతో పిలుస్తారు.

వేదేష్వేవం స్వయం వక్త్రైర్వ్యక్తమిత్యవదత్స్వపి స్వప్నానుభూతమివ తత్తాభ్యాం నాధ్యవసీయతే

వేదాలలో, వారు తామే నోటితో స్పష్టంగా ప్రకటించినా, అది కలలో చూసినట్టు, వారు పూర్తిగా గ్రహించలేరు.

తయోస్తత్ర ప్రబోధాయ తమోపనయనాయ చ లింగేపి ముద్రితం సర్వం యథా వేదైరుదాహృతమ్

వారికి జ్ఞానం కలిగించేందుకు, అజ్ఞానాన్ని తొలగించేందుకు, వేదాలలో చెప్పినట్లే, లింగంలో అన్నీ దాచబడ్డాయి.

తద్దృష్ట్వా ముద్రితం లింగే ప్రసాదాల్లింగినస్తదా ప్రశాంతమనసౌ దేవౌ ప్రబుద్ధౌ సంబభూవతుః

లింగంలో అన్నీ దాచబడ్డాయని చూసి, ఆ లింగానుగ్రహంతో, ఆ ఇద్దరు దేవతలు మనస్సు శాంతించి, జ్ఞానం పొందారు.

ఉత్పత్తిం విలయం చైవ యథాత్మ్యం చ షడధ్వనామ్ తతః పరతరం ధామ ధామవంతం చ పూరుషమ్

సృష్టి, లయం, ఆరు మార్గాల స్వరూపం, ఆ తరువాత పరమమైన నిలయం, ఆ నిలయాన్ని కలిగిన పురుషుని గురించి తెలుసుకున్నారు.

నిరుత్తరతరం బ్రహ్మ నిష్కలం శివమీశ్వరమ్ పశుపాశమయస్యాస్య ప్రపఞ్చస్య సదా పతిమ్

అత్యంత పరమమైన బ్రహ్మ, భాగాలులేని శివుడు, ఈ బంధిత ప్రాణులు, బంధాలతో కూడిన జగత్తుకు శాశ్వతమైన అధిపతి.

అకుతోభయమత్యంతమవృద్ధిక్షయమవ్యయమ్ వాహ్యమాభ్యంతరం వ్యాప్తం వాహ్యాభ్యంతరవర్జితమ్

ఏ భయం లేని, పెరుగుదల లేకపోయిన, నశించని, బయట, లోపల అన్నీ వ్యాపించిన, అయినా వాటి రెండింటినీ దాటి ఉన్నవాడు.

నిరస్తాతిశయం శశ్వద్విశ్వలోకవిలక్షణమ్ అలక్షణమనిర్దేశ్యమవాఙ్మనసగోచరమ్

ఏ అధికత కూడా లేని, ఎప్పటికీ అన్ని లోకాలకంటే వేరైన, లక్షణం లేని, వర్ణించలేని, మాటకు, మనసుకు అందని స్వరూపం.

ప్రకాశైకరసం శాంతం ప్రసన్నం సతతోదితమ్ సర్వకల్యాణనిలయం శక్త్యా తాదృశయాన్వితమ్

ఒకే ప్రకాశ స్వరూపుడు, శాంతమైనవాడు, ప్రసన్నమైనవాడు, ఎప్పుడూ వెలిగే వాడు, అన్ని మంగళాల నిలయం, అలాంటి శక్తితో కూడినవాడు.

జ్ఞాత్వా దేవం విరూపాక్షం బ్రహ్మనారాయణౌ తదా రచయిత్వాంజలిం మూర్ధ్ని భీతౌ తౌ వాచమూచతుః

విరూపాక్షుడైన దేవుని తెలుసుకొని, బ్రహ్మ మరియు నారాయణుడు భయంతో చేతులు ముడిచినవారు, తలపై నమస్కరించి ఇలా పలికారు.

అజ్ఞో వాహమభిజ్ఞో వా త్వయాదౌ దేవ నిర్మితః ఈదృశీం భ్రాంతిమాపన్న ఇతి కో ఽత్రాపరాధ్యతి

ప్రభూ! నేను అజ్ఞాని అయినా, జ్ఞాని అయినా, ఆదిలో నీవే నన్ను సృష్టించావు. ఇలాంటి మాయలో పడిపోయినప్పుడు, ఇక్కడ ఎవరి తప్పు?

ఆస్తాం మమేదమజ్ఞానం త్వయి సన్నిహతే ప్రభో నిర్భయః కో ఽభిభాషేత కృత్యం స్వస్య పరస్య వా

ప్రభూ! నీవు సమీపంలో ఉన్నప్పుడు నా అజ్ఞానం ఉండనివ్వు. ఎవరు భయంలేకుండా తనదైనా, పరదైనా కర్తవ్యాన్ని మాట్లాడగలరు?

ఆవయోర్దేవదేవస్య వివాదో ఽపి హి శోభనః పాదప్రణామఫలదో నాథస్య భవతో యతః

దేవదేవా! మన ఇద్దరి మధ్య జరిగిన వాదన కూడా మంగళకరమే, ఎందుకంటే నీ పాదాలకు నమస్కారం ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, ఓ నాథా!

స్తోతుం దేవ న వాగస్తి మహిమ్నః సదృశీ తవ ప్రభోరగ్రే విధేయానాం తూష్ణీంభావో వ్యతిక్రమః

ప్రభూ! నీ మహిమను స్తుతించేందుకు సరిపడే మాటలు లేవు. నీ ముందు భక్తులు మౌనంగా ఉండటం తప్పుకాదు.