శివపురాణమ్

శృణు సత్యం చతుర్వక్త్ర సర్వదేవేశ్వరో హ్యహమ్ కర్తా భర్తా చ హర్తా చ న మయాస్తి సమో విభుః

'నాలుగు ముఖాలవాడా! నిజాన్ని విను: దేవతలందరికీ నేను అధిపతి, సృష్టికర్త, పరిరక్షకుడు, సంహారకుడిని. నా సమానంగా శక్తివంతుడు ఎవరూ లేరు.'

ఏవమేవ వివాదోభూద్బ్రహ్మవిష్ణ్వోః పరస్పరమ్ అభవచ్చ మహాయుద్ధం భైరవం రోమహర్షణమ్

ఇలా బ్రహ్మా, విష్ణువులకు పరస్పరం గొడవ పుట్టింది. వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా మహాయుద్ధం జరిగింది.

ముష్టిభిర్న్నిఘ్నతోస్తీవ్రం రజసా బద్ధవైరయోః తయోర్దర్పాపహారాయ ప్రబోధాయ చ దేవయోః

రజోగుణంతో, శత్రుత్వంతో నిండిన వారిద్దరూ బలంగా ముష్టులతో కొట్టుకుంటూ, వారి గర్వాన్ని తగ్గించటానికి, జ్ఞానం కలిగించటానికి ఆ యుద్ధం జరిగింది.

మధ్యే సమావిరభవల్లింగమైశ్వరమద్భుతమ్ జ్వాలామాలాసహస్రాఢ్యమప్రమేయమనౌపమమ్

వారిద్దరి మధ్యలో అద్భుతమైన, దైవికమైన లింగం ప్రత్యక్షమైంది. అది వేల అగ్ని జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తూ, కొలవలేని, తులనలేని రూపంలో కనిపించింది.

క్షయవృద్ధివినిర్ముక్తమాదిమధ్యాంతవర్జితమ్ తస్య జ్వాలాసహస్రేణ బ్రహ్మవిష్ణూ విమోహితౌ

ఆ లింగానికి neither క్షయం nor వృద్ధి లేదు, neither ఆది, మధ్య, అంతం లేదు. దాని వేల అగ్ని జ్వాలల వల్ల బ్రహ్మా, విష్ణువులు ఇద్దరూ మోహించిపోయారు.

విసృజ్య యుద్ధం కిం త్వేతదిత్యచింతయతాం తదా న తయోస్తస్య యాథాత్మ్యం ప్రబుద్ధమభవద్యదా

వారు యుద్ధాన్ని వదిలేసి, 'ఇది ఏమిటి?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు. కానీ వారిద్దరికీ ఆ లింగం యొక్క అసలు స్వరూపం అర్థం కాలేదు.

తదా సముద్యతౌ స్యాతాం తస్యాద్యంతం పరీక్షితుమ్

అప్పుడు వారిద్దరూ దాని ఆది, అంతం తెలుసుకోవాలని సంకల్పించారు.

తత్ర హంసాకృతిర్బ్రహ్మా విశ్వతః పక్షసంయుతః మనోనిలజవో భూత్వా గతస్తూర్ధ్వం ప్రయత్నతః

అక్కడ బ్రహ్మా హంస రూపం ధరించి, అన్ని దిక్కులకూ రెక్కలు విప్పి, మనస్సు, గాలితో వేగంగా పైకి ఎగిరేందుకు ప్రయత్నించాడు.

నారాయణోపి విశ్వాత్మా లీలాఞ్జనచయోపమమ్ వారాహమమితం రూపమస్థాయ గతవానధః

నారాయణుడు, విశ్వానికి ఆత్మ అయినవాడు, లీలగా మినుమినుకల రంగులో అనంతమైన వరాహ రూపం ధరించి, క్రిందికి పోయాడు.

ఏవం వర్షసహస్రం తు త్వరన్ విష్ణురధోగతః నాపశ్యదల్పమప్యస్య మూలం లింగస్య సూకరః

అలా విష్ణువు వరాహ రూపంలో వేగంగా వెయ్యేళ్ళు క్రిందికి వెళ్ళినా, ఆ లింగానికి చిన్న మూలం కూడా కనబడలేదు.

తావత్కాలం గతశ్చోర్ధ్వం తస్యాంతం జ్ఞాతుమిచ్ఛయా శ్రాంతోత్యంతమదృష్ట్వాంతం పాపతాధః పితామహః

అదే సమయం పాటు బ్రహ్మా పైకి ప్రయాణించాడు, దాని అంతం తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. అలసిపోయి, దాని చివర చూడలేక, తప్పుదోవ పట్టాడు.

తథైవ భగవాన్ విష్ణుః శ్రాంతః సంవిగ్నలోచనః క్లేశేన మహతా తూర్ణమధస్తాదుత్థితో ఽభవత్

అదే విధంగా, భగవంతుడు విష్ణువు కూడా బాగా అలసిపోయి, కన్నుల్లో కలవరంతో, గొప్ప కష్టంతో క్రిందనుండి త్వరగా పైకి లేచాడు.

సమాగతావథాన్యోన్యం విస్మయస్మేరవీక్షణౌ మాయయా మోహితౌ శంభోః కృత్యాకృత్యం న జగ్మతుః

ఆ తరువాత, ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఆశ్చర్యంతో, చిరునవ్వుతో చూశారు. శంభువు మాయ వల్ల ఇద్దరూ మాయలో పడిపోయి, ఏది చేయాలో, చేయకూడదో గ్రహించలేకపోయారు.

పృష్ఠతః పార్శ్వతస్తస్య చాగ్రతశ్చ స్థితావుభౌ ప్రణిపత్య కిమాత్మేదమిత్యచింతయతాం తదా

ఆ సమయంలో, ఇద్దరూ అతని వెనుక, పక్కన, ముందుగా నిలబడి, నమస్కరించి, 'ఇది ఏ ఆత్మ?' అని ఆలోచించారు.

అథావిరభవత్తత్ర సనాదం శబ్దలక్షణమ్ ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ బ్రహ్మణః ప్రతిపాదకమ్

అప్పుడు అక్కడ ఒక్క అక్షరమైన 'ఓం' అనే శబ్దంతో కూడిన బ్రహ్మం ప్రత్యక్షమైంది, అది బ్రహ్మను సూచించేది.

తదప్యవిదితం తావద్బ్రహ్మణా విష్ణునా తథా రజసా తమసా చిత్తం తయోర్యస్మాత్తిరస్కృతమ్

అయితే, ఆ సమయంలో బ్రహ్మ, విష్ణువులు ఇద్దరూ దాన్ని గుర్తించలేకపోయారు, ఎందుకంటే వారి మనస్సు రజోగుణం, తమోగుణం వల్ల మూసుకుపోయింది.

తదా విభక్తమభవచ్చతుర్ధైకం తదక్షరమ్ అ ఉ మేతి త్రిమాత్రాభిః పరస్తాచ్చార్ధమాత్రయా

ఆ సమయంలో ఆ ఒక్క అక్షరం నాలుగు భాగాలుగా విడిపోయింది: 'అ', 'ఉ', 'మ' అనే మూడు అక్షరాలు, వాటికి మించి అర మాత్ర.

తత్రాకారః శ్రితో భాగే జ్వలల్లింగస్య దక్షిణే ఉకారశ్చోత్తరే తద్వన్మకారస్తస్య మధ్యతః

అక్కడ, 'అ' అనే ధ్వని అగ్ని లింగం యొక్క కుడి భాగంలో, 'ఉ' ఎడమవైపు, అలాగే 'మ' మధ్యలో స్థాపించబడింది.

అర్ధమాత్రాత్మకో నాదః శ్రూయతే లింగమూర్ధని విభక్తే ఽపి తదా తస్మిన్ప్రణవే పరమాక్షరే

అరమాత్రతో కూడిన నాదం లింగం శిఖరంలో వినిపిస్తుంది; ఇలా విడిపోయినా, ఆ పరమ అక్షరమైన ప్రణవం అక్కడే ఉంటుంది.

విభావార్థం చ తౌ దేవౌ న కించిదవజగ్మతుః వేదాత్మనా తదావ్యక్తః ప్రణవో వికృతిం గతః

ప్రపంచానికి వ్యక్తమయ్యేందుకు, ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఏమీ గ్రహించలేకపోయారు; ఆ సమయంలో, వేదస్వరూపమైన అవ్యక్తమైన ప్రణవం మార్పు చెందింది.

తత్రాకారో ఋగభవదుకారో యజురవ్యయః మకారస్సామ సంజాతో నాదస్త్వాథర్వణీ శ్రుతిః

అక్కడ, 'అ' ఋగ్వేదంగా, అక్షయమైన 'ఉ' యజుర్వేదంగా, 'మ' సామవేదంగా, నాదం అథర్వణ వేదంగా మారింది.

ఋగయం స్థాపయామాస సమాసాత్త్వర్థమాత్మనః రజోగుణేషు బ్రహ్మాణం మూర్తిష్వాద్యం క్రియాస్వపి

ఋగ్వేదం తన సారాన్ని, అర్థాన్ని, రాజోగుణాలున్న బ్రహ్మను, మొదటి రూపాన్ని, క్రియల్లోను స్థాపించింది.

సృష్టిం లోకేషు పృథివీం తత్త్వేష్వాత్మానమవ్యయమ్ కలాధ్వని నివృత్తిం చ సద్యం బ్రహ్మసు పఞ్చసు

లోకాల్లో సృష్టి, భూతాల్లో భూమి, నశించని ఆత్మ, కలా మార్గంలో లయ, ఐదు బ్రహ్మల్లో తక్షణమే స్థితి.

లింగభాగేష్వధోభాగం బీజాఖ్యం కారణత్రయే చతుఃషష్టిగుణైశ్వర్యం బౌద్ధం యదణిమాదిషు

లింగ భాగాల్లో క్రిందవైపు, బీజంగా పిలిచే మూడు కారణాల్లో, అణిమాదులుగా మొదలయ్యే అరవై నాలుగు శక్తుల అధికారం.

తదిత్థమర్థైర్దశభిర్వ్యాప్తం విశ్వమృచా జగత్ అథోపస్థాపయామాస స్వార్థం దశవిధం యజుః

ఇలా, ఈ పది అర్థాలతో ఋగ్వేదం విశ్వాన్ని వ్యాప్తి చేసింది; తరువాత, యజుర్వేదం తన పది విధాలైన అర్థాలను స్థాపించింది.

సత్త్వం గుణేషు విష్ణుం చ మూర్తిష్వాద్యం క్రియాస్వపి స్థితిం లోకేష్వంతరిక్షం విద్యాం తత్త్వేషు చ త్రిషు

గుణాల్లో సత్వం, రూపాల్లో మొదటిగా విష్ణువు, క్రియల్లోనూ, లోకాల్లో స్థితి, మధ్యలో అంతరిక్షం, తత్త్వాల్లో మూడు విద్య.

కలాధ్వసు ప్రతిష్ఠాం చ వామం బ్రహ్మసు పఞ్చసు మధ్యం తు లింగభాగేషు యోనిం చ త్రిషు హేతుషు

కలామార్గాల్లో స్థిరత, ఐదు బ్రహ్మల్లో ఎడమవైపు, లింగ భాగాల్లో మధ్యభాగం, మూడు కారణాల్లో యోని.

ప్రాకృతం చ యథైశ్వర్యం తస్మాద్విశ్వం యజుర్మయమ్ తతోపస్థాపయామాస సామార్థం దశధాత్మనః

ప్రకృతిస్వభావమైన ఐశ్వర్యం, అందువల్ల యజుర్వేదమే విశ్వానికి ఆధారం. తరువాత సామవేదం తన పది విధాలైన అర్థాలను స్థాపించింది.

తమోగుణేష్వథో రుద్రం మూర్తిష్వాద్యం క్రియాసు చ సంహృతిం త్రిషు లోకేషు తత్త్వేషు శివముత్తమమ్

తమోగుణాల్లో రుద్రుడు, రూపాల్లో మొదటిగా, క్రియల్లోనూ, మూడు లోకాల్లో లయ, తత్త్వాల్లో పరమమైన శివుడు.