శివపురాణమ్

కస్త్వం వదేత్యమర్షేణ ప్రహృత్యోత్థాప్య మాధవమ్ స తు హస్తప్రహారేణ తీవ్రేణాభిహతః క్షణాత్

బ్రహ్మ కోపంతో మాధవుడిని మేల్కొలిపి, 'నువ్వెవరు? చెప్పు!' అని అడిగాడు. తన చేతితో గట్టిగా తాకడంతో, విష్ణువు వెంటనే మేల్కొన్నాడు.

ప్రబుద్ధోత్థాయ శయనాద్దదర్శ పరమేష్ఠినమ్ తమాహ చాంతస్సంక్రుద్ధః స్వయమక్రుద్ధవద్ధరిః

విష్ణువు మేలుకుని, పడకపై నుండి లేచి, పరమేశ్వరుడిని చూశాడు. హరిదేవుడు లోపల కోపంగా ఉన్నా, బయట మాత్రం శాంతంగా మాట్లాడాడు.

కుతస్త్వమాగతో వత్స కస్మాత్త్వం వ్యాకులో వద ఇతి విష్ణువచః శ్రుత్వా ప్రభుత్వగుణసూచకమ్

'నువ్వెక్కడి నుండి వచ్చావు బిడ్డా? ఎందుకు కలవరపడుతున్నావు? చెప్పు.' అని విష్ణువు అడిగాడు. ఆ మాటలు ఆయన అధికారాన్ని సూచించేవి.

రజసా బద్ధవైరస్తం బ్రహ్మా పునరభాషత వత్సేతి మాం కుతో బ్రూషే గురుః శిష్యమివాత్మనః

రజోగుణంతో కలిసిపోయి, శత్రుత్వంతో బంధించబడిన బ్రహ్మా మళ్లీ అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'నన్ను వత్సా అని ఎందుకు పిలుస్తున్నావు? గురువు తన శిష్యుడిని పిలిచినట్టు నన్ను పిలవడం ఎందుకు?'

మాం న జానాసి కిం నాథం ప్రపఞ్చో యస్య మే కృతిః త్రిధాత్మానం విభజ్యేదం సృష్ట్వాథ పరిపాల్యతే

'నన్ను నీవు ప్రభువుగా గుర్తించలేదా? ఈ సృష్టి అంతా నా చేతి పని. నేను నా స్వరూపాన్ని మూడు భాగాలుగా చేసి ఈ లోకాన్ని సృష్టించాను, పరిరక్షిస్తున్నాను కూడా.'

సంహరామి నమే కశ్చిత్స్రష్టా జగతి విద్యతే ఇత్యుక్తే సతి సో ఽప్యాహ బ్రహ్మాణం విష్ణురవ్యయః

'ఈ లోకంలో సృష్టికర్త నేను మాత్రమే. నేను మాత్రమే సంహరించగలను, ఇంకెవరూ లేరు.' అని బ్రహ్మా అన్నప్పుడు, అవినాశి విష్ణువు కూడా బ్రహ్మాను ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు:

అహమేవాదికర్తాస్య హర్తా చ పరిపాలకః భవానపి మమైవాంగాదవతీర్ణః పురావ్యయాత్

'ఈ జగత్తుకు ఆదికర్త, సంహారకుడు, పరిరక్షకుడు నేనే. నువ్వు కూడా పూర్వకాలంలో నా శరీర భాగం నుంచే జన్మించావు, అవినాశి అయిన నన్ను విడిచి కాదు.'

మన్నియోగాత్త్వమాత్మానం త్రిధా కృత్వా జగత్త్రయమ్ సృజస్యవసి చాంతే తత్పునః ప్రతిసృజస్యపి

'నా ఆజ్ఞతో నువ్వు నీను మూడు భాగాలుగా చేసి మూడు లోకాలను సృష్టిస్తావు, వాటిని పరిరక్షిస్తావు, చివరికి వాటిని మళ్లీ లయమయ్యేలా చేస్తావు.'

విస్మృతోసి జగన్నాథం నారాయణమనామయమ్ తవాపి జనకం సాక్షాన్మామేవమవమన్యసే

'నీవు జగన్నాథుడైన నారాయణుడిని, నిన్ను నేరుగా పుట్టించిన నన్ను కూడా మరచిపోయావు. అందుకే నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు.'

తవాపరాధో నాస్త్యత్ర భ్రాంతోసి మమ మాయయా మత్ప్రసాదాదియం భ్రాంతిరపైష్యతి తవాచిరాత్

'ఇక్కడ నీకు తప్పు ఏమీ లేదు; నా మాయ వల్ల నీవు మోసపోయావు. నా కృపతో నీ ఈ అయోమయం త్వరలో తొలగిపోతుంది.'

శృణు సత్యం చతుర్వక్త్ర సర్వదేవేశ్వరో హ్యహమ్ కర్తా భర్తా చ హర్తా చ న మయాస్తి సమో విభుః

'నాలుగు ముఖాలవాడా! నిజాన్ని విను: దేవతలందరికీ నేను అధిపతి, సృష్టికర్త, పరిరక్షకుడు, సంహారకుడిని. నా సమానంగా శక్తివంతుడు ఎవరూ లేరు.'

ఏవమేవ వివాదోభూద్బ్రహ్మవిష్ణ్వోః పరస్పరమ్ అభవచ్చ మహాయుద్ధం భైరవం రోమహర్షణమ్

ఇలా బ్రహ్మా, విష్ణువులకు పరస్పరం గొడవ పుట్టింది. వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా మహాయుద్ధం జరిగింది.

ముష్టిభిర్న్నిఘ్నతోస్తీవ్రం రజసా బద్ధవైరయోః తయోర్దర్పాపహారాయ ప్రబోధాయ చ దేవయోః

రజోగుణంతో, శత్రుత్వంతో నిండిన వారిద్దరూ బలంగా ముష్టులతో కొట్టుకుంటూ, వారి గర్వాన్ని తగ్గించటానికి, జ్ఞానం కలిగించటానికి ఆ యుద్ధం జరిగింది.

మధ్యే సమావిరభవల్లింగమైశ్వరమద్భుతమ్ జ్వాలామాలాసహస్రాఢ్యమప్రమేయమనౌపమమ్

వారిద్దరి మధ్యలో అద్భుతమైన, దైవికమైన లింగం ప్రత్యక్షమైంది. అది వేల అగ్ని జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తూ, కొలవలేని, తులనలేని రూపంలో కనిపించింది.

క్షయవృద్ధివినిర్ముక్తమాదిమధ్యాంతవర్జితమ్ తస్య జ్వాలాసహస్రేణ బ్రహ్మవిష్ణూ విమోహితౌ

ఆ లింగానికి neither క్షయం nor వృద్ధి లేదు, neither ఆది, మధ్య, అంతం లేదు. దాని వేల అగ్ని జ్వాలల వల్ల బ్రహ్మా, విష్ణువులు ఇద్దరూ మోహించిపోయారు.

విసృజ్య యుద్ధం కిం త్వేతదిత్యచింతయతాం తదా న తయోస్తస్య యాథాత్మ్యం ప్రబుద్ధమభవద్యదా

వారు యుద్ధాన్ని వదిలేసి, 'ఇది ఏమిటి?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు. కానీ వారిద్దరికీ ఆ లింగం యొక్క అసలు స్వరూపం అర్థం కాలేదు.

తదా సముద్యతౌ స్యాతాం తస్యాద్యంతం పరీక్షితుమ్

అప్పుడు వారిద్దరూ దాని ఆది, అంతం తెలుసుకోవాలని సంకల్పించారు.

తత్ర హంసాకృతిర్బ్రహ్మా విశ్వతః పక్షసంయుతః మనోనిలజవో భూత్వా గతస్తూర్ధ్వం ప్రయత్నతః

అక్కడ బ్రహ్మా హంస రూపం ధరించి, అన్ని దిక్కులకూ రెక్కలు విప్పి, మనస్సు, గాలితో వేగంగా పైకి ఎగిరేందుకు ప్రయత్నించాడు.

నారాయణోపి విశ్వాత్మా లీలాఞ్జనచయోపమమ్ వారాహమమితం రూపమస్థాయ గతవానధః

నారాయణుడు, విశ్వానికి ఆత్మ అయినవాడు, లీలగా మినుమినుకల రంగులో అనంతమైన వరాహ రూపం ధరించి, క్రిందికి పోయాడు.

ఏవం వర్షసహస్రం తు త్వరన్ విష్ణురధోగతః నాపశ్యదల్పమప్యస్య మూలం లింగస్య సూకరః

అలా విష్ణువు వరాహ రూపంలో వేగంగా వెయ్యేళ్ళు క్రిందికి వెళ్ళినా, ఆ లింగానికి చిన్న మూలం కూడా కనబడలేదు.

తావత్కాలం గతశ్చోర్ధ్వం తస్యాంతం జ్ఞాతుమిచ్ఛయా శ్రాంతోత్యంతమదృష్ట్వాంతం పాపతాధః పితామహః

అదే సమయం పాటు బ్రహ్మా పైకి ప్రయాణించాడు, దాని అంతం తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. అలసిపోయి, దాని చివర చూడలేక, తప్పుదోవ పట్టాడు.

తథైవ భగవాన్ విష్ణుః శ్రాంతః సంవిగ్నలోచనః క్లేశేన మహతా తూర్ణమధస్తాదుత్థితో ఽభవత్

అదే విధంగా, భగవంతుడు విష్ణువు కూడా బాగా అలసిపోయి, కన్నుల్లో కలవరంతో, గొప్ప కష్టంతో క్రిందనుండి త్వరగా పైకి లేచాడు.

సమాగతావథాన్యోన్యం విస్మయస్మేరవీక్షణౌ మాయయా మోహితౌ శంభోః కృత్యాకృత్యం న జగ్మతుః

ఆ తరువాత, ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఆశ్చర్యంతో, చిరునవ్వుతో చూశారు. శంభువు మాయ వల్ల ఇద్దరూ మాయలో పడిపోయి, ఏది చేయాలో, చేయకూడదో గ్రహించలేకపోయారు.

పృష్ఠతః పార్శ్వతస్తస్య చాగ్రతశ్చ స్థితావుభౌ ప్రణిపత్య కిమాత్మేదమిత్యచింతయతాం తదా

ఆ సమయంలో, ఇద్దరూ అతని వెనుక, పక్కన, ముందుగా నిలబడి, నమస్కరించి, 'ఇది ఏ ఆత్మ?' అని ఆలోచించారు.

అథావిరభవత్తత్ర సనాదం శబ్దలక్షణమ్ ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ బ్రహ్మణః ప్రతిపాదకమ్

అప్పుడు అక్కడ ఒక్క అక్షరమైన 'ఓం' అనే శబ్దంతో కూడిన బ్రహ్మం ప్రత్యక్షమైంది, అది బ్రహ్మను సూచించేది.

తదప్యవిదితం తావద్బ్రహ్మణా విష్ణునా తథా రజసా తమసా చిత్తం తయోర్యస్మాత్తిరస్కృతమ్

అయితే, ఆ సమయంలో బ్రహ్మ, విష్ణువులు ఇద్దరూ దాన్ని గుర్తించలేకపోయారు, ఎందుకంటే వారి మనస్సు రజోగుణం, తమోగుణం వల్ల మూసుకుపోయింది.

తదా విభక్తమభవచ్చతుర్ధైకం తదక్షరమ్ అ ఉ మేతి త్రిమాత్రాభిః పరస్తాచ్చార్ధమాత్రయా

ఆ సమయంలో ఆ ఒక్క అక్షరం నాలుగు భాగాలుగా విడిపోయింది: 'అ', 'ఉ', 'మ' అనే మూడు అక్షరాలు, వాటికి మించి అర మాత్ర.

తత్రాకారః శ్రితో భాగే జ్వలల్లింగస్య దక్షిణే ఉకారశ్చోత్తరే తద్వన్మకారస్తస్య మధ్యతః

అక్కడ, 'అ' అనే ధ్వని అగ్ని లింగం యొక్క కుడి భాగంలో, 'ఉ' ఎడమవైపు, అలాగే 'మ' మధ్యలో స్థాపించబడింది.

అర్ధమాత్రాత్మకో నాదః శ్రూయతే లింగమూర్ధని విభక్తే ఽపి తదా తస్మిన్ప్రణవే పరమాక్షరే

అరమాత్రతో కూడిన నాదం లింగం శిఖరంలో వినిపిస్తుంది; ఇలా విడిపోయినా, ఆ పరమ అక్షరమైన ప్రణవం అక్కడే ఉంటుంది.