శివపురాణమ్

దేవమాతారున్ధతీ చ సర్వాః ఖలు పతివ్రతాః శివార్చనరతో నిత్యం శ్రీమత్యః ప్రియదర్శనాః

దేవమాత, అరుంధతి— వీరందరూ నిజమైన పతివ్రతలు, ఎప్పుడూ శివార్చనలో నిమగ్నమై, మహిమాన్వితులు, అందమైనవారు.

ప్రథమావరణే వేదాంశ్చతురో వా ప్రపూజయేత్ ఇతిహాసపురాణాని ద్వితీయావరణే పునః

మొదటి వలయంలో నాలుగు వేదాలను పూజించాలి; రెండవ వలయంలో ఇతిహాసాలు, పురాణాలను పూజించాలి.

తృతీయావరణే పశ్చాద్ధర్మశాస్త్రపురస్సరాః వైదిక్యో నిఖిలా విద్యాః పూజ్యా ఏవ సమంతతః

మూడవ వలయంలో, తరువాత, వేద విద్యలతో కూడిన ధర్మశాస్త్రాలు, అన్ని విద్యలను చుట్టూ పూజించాలి.

పూర్వాదిపురతో వేదాస్తదన్యే తు యథారుచి అష్టధా వా చతుర్ధా వా కృత్వా పూజాం సమంతతః

తూర్పు మొదలుకొని ముందు భాగంలో వేదాలు, ఇతర విద్యలు, ఎవరి ఇష్టానుసారం ఎనిమిది భాగాలుగా లేదా నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, చుట్టూ పూజించాలి.

ఏవం బ్రహ్మాణమభ్యర్చ్య త్రిభిరావరణైర్యుతమ్ దక్షిణే పశ్చిమే పశ్చాద్రుద్రం సావరణం యజేత్

ఇలా మూడు వలయాలతో కూడిన బ్రహ్మను పూజించిన తరువాత, దక్షిణ, పడమటి వైపున రుద్రుని వలయంతో కూడి పూజించాలి.

తస్య బ్రహ్మషడంగాని ప్రథమావరణం స్మృతమ్ ద్వితీయావరణే చైవ విద్యేశ్వరమయం తథా

బ్రహ్మకు సంబంధించిన ఆరు అంగాలు మొదటి వలయంగా భావించబడతాయి; రెండవ వలయంగా విద్యల అధిపతులతో కూడినవారు పూజించబడతారు.

తృతీయావరణే భేదో విద్యతే స తు కథ్యతే చతస్రో మూర్తయస్తస్య పూజ్యాః పూర్వాదితః క్రమాత్

మూడవ వలయంలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది, అది ఇప్పుడు చెప్పబడుతోంది: తూర్పు నుండి క్రమంగా ఆయన నాలుగు రూపాలను పూజించాలి.

త్రిగుణాస్సకలో దేవః పురస్తాచ్ఛివసంజ్ఞకః రాజసో దక్షిణే బ్రహ్మా సృష్టికృత్పూజ్యతే భవః

మూడు గుణాలతో కూడిన ఆ దేవుడు తూర్పున శివుడిగా పూజించబడతాడు; దక్షిణ వైపున రాజసిక స్వభావంతో బ్రహ్మ, సృష్టికర్తగా భవుడిగా పూజించబడతాడు.

తామసః పశ్చిమే చాగ్నిః పూజ్యస్సంహారకో హరః సాత్త్వికస్సుఖకృత్సౌమ్యే విష్ణుర్విశ్వపతిర్మృడః

పడమటివైపు తామస స్వభావంతో అగ్ని హరుడిగా, సంహారకుడిగా పూజించబడతాడు; ఉత్తర దిశలో సాత్విక స్వభావంతో విష్ణువు, విశ్వపతి, మృడుడిగా, సుఖాన్ని కలిగించేవాడిగా పూజించబడతాడు.

ఏవం పశ్చిమదిగ్భాగే శమ్భోః షడ్వింశకం శివమ్ సమభ్యర్చ్యోత్తరే పార్శ్వే తతో వైకుంఠమర్చయేత్

ఇలా పడమటి దిశలో షడ్వింశతి రూపాల శివుని పూజించిన తరువాత, ఉత్తర వైపున వైకుంఠాన్ని పూజించాలి.

వాసుదేవం పురస్కృత్వా ప్రథమావరణే యజేత్ అనిరుద్ధం దక్షిణతః ప్రద్యుమ్నం పశ్చిమే తతః

వాసుదేవుడిని ముందుగా ఉంచి, మొదటి వలయంలో ఆయనను పూజించాలి; దక్షిణ వైపున అనిరుద్ధుడు, తరువాత పడమటివైపు ప్రద్యుమ్నుడు పూజించబడతారు.

సౌమ్యే సంకర్షణం పశ్చాద్వ్యత్యస్తౌ వా యజేదిమౌ ప్రథమావరణం ప్రోక్తం ద్వితీయావరణం శుభమ్

ఉత్తర దిశలో సాంకర్షణుడిని తరువాత పూజించాలి; లేదా వీరిద్దరినీ మారుస్తూ పూజించవచ్చు. ఇదే మొదటి వలయం, రెండవ వలయం శుభదాయకమైనది.

మత్స్యః కూర్మో వరాహశ్చ నరసింహోథ వామనః రామశ్చాన్యతమః కృష్ణో భవానశ్వముఖోపి చ

మత్స్యుడు, కూర్ముడు, వరాహుడు, నరసింహుడు, వామనుడు, రాముడు, మరొకరు, కృష్ణుడు, భవుడు, అశ్వముఖుడైన రూపమూ పూజించాలి.

తృతీయావరణే చక్రుః పూర్వభాగే సమర్చయేత్ నారాయణాఖ్యాం యామ్యేస్త్రం క్వచిదవ్యాహతం యజేత్

మూడవ వలయంలో, తూర్పు భాగంలో నారాయణుని రూపాన్ని భక్తితో పూజించాలి. దక్షిణ దిశలో యముని ఆయుధాన్ని, ఎక్కడా ఆటంకం లేకుండా, యజ్ఞం చేయాలి.

పశ్చిమే పాంచజన్యం చ శార్ఙ్గంధనురథోత్తరే ఏవం త్ర్యావరణైః సాక్షాద్విశ్వాఖ్యాం పరమం హరిమ్

పడమర దిశలో పాంచజన్య శంఖాన్ని, ఉత్తర దిశలో శారంగ ధనుస్సును పూజించాలి. ఇలా మూడు వలయాల్లో, విశ్వమయుడైన పరమహరి నారాయణుని నేరుగా పూజించాలి.

మహావిష్ణుం సదావిష్ణుం మూర్తీకృత్య సమర్చయేత్ ఇత్థం విష్ణోశ్చతుర్వ్యూహక్రమాన్మూర్తిచతుష్టయమ్ పూజయిత్వా చ తచ్ఛక్తీశ్చతస్రః పుజయేత్క్రమాత్

మహావిష్ణువును, ఎప్పుడూ ఉండే విష్ణువును, స్వరూపంగా భావించి పూజించాలి. ఇలా విష్ణువు నాలుగు వ్యూహాల క్రమానుసారం నాలుగు రూపాలను పూజించిన తరువాత, వాటి నాలుగు శక్తులను కూడా వరుసగా పూజించాలి.

ప్రభామాగ్నేయదిగ్భాగే నైరృతే తు సరస్వతీమ్ గణాంబికా చ వాయవ్యే లక్ష్మీం రౌద్రే సమర్చయేత్

తూర్పు దిశలో ప్రభను, నైరుతి దిశలో సరస్వతిని, వాయవ్య దిశలో గణాంబికను, ఉత్తర దిశలో లక్ష్మిని, పడమర దిశలో రౌద్రిని పూజించాలి.

ఏవం భాన్వాదిమూర్తీనాం తచ్ఛక్తీనామనంతరమ్ పూజాం విధాయ లోకేశాంస్తత్రైవావరణే యజేత్

ఇలా భాను మొదలైన మూర్తులనూ, వాటి శక్తులనూ నిరంతరం పూజించిన తరువాత, అదే వలయంలో లోకేశ్వరులను పూజించాలి.

ఇన్ద్రమగ్నిం యమం చైవ నిరృతిం వరుణం తథా వాయుం సోమం కుబేరం చ పశ్చాదీశానమర్చయేత్

ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నైరుతి, వరుణుడు, వాయువు, సోముడు, కుబేరుడు, తరువాత ఈశానుని వరుసగా పూజించాలి.

ఏవం చతుర్థావరణం పూజయిత్వా విధానతః ఆయుధాని మహేశస్య పశ్చాద్బాంహ్యం సమర్చయేత్

ఇలా నాలుగవ వలయాన్ని విధిగా పూజించిన తరువాత, మహేశ్వరుని ఆయుధాలను బయట, పడమర భాగంలో పూజించాలి.

శ్రీమన్త్రిశూలమైశానే వజ్రం మాహేన్ద్రదిఙ్ముఖే పరశుం వహ్నిదిగ్భాగే యామ్యే సాయకమర్చయేత్

ఈశానుని త్రిశూలాన్ని తూర్పు దిశలో, వజ్రాయుధాన్ని ఇంద్రుని దిశలో, పరశువును అగ్ని దిశలో, బాణాన్ని దక్షిణ దిశలో పూజించాలి.

నైరృతే తు యజేత్ఖడ్గం పాశం వారుణగోచరే అంకుశం మారుతే భాగే పినాకం చోత్తరే యజేత్

నైరుతి దిశలో ఖడ్గాన్ని, వరుణుని ప్రాంతంలో పాశాన్ని, వాయువు భాగంలో అంకుశాన్ని, ఉత్తర దిశలో పినాక ధనుస్సును పూజించాలి.

పశ్చిమాభిముఖం రౌద్రం క్షేత్రపాలం సమర్చయేత్ పఞ్చమావరణం చైవ సమ్పూజ్యానన్తరం బహిః

పడమర దిశను ఎదుర్కొని రౌద్ర స్వరూపమైన క్షేత్రపాలుని పూజించాలి. ఐదవ వలయ పూజను పూర్తిచేసిన తరువాత బయట పూజ చేయాలి.

సర్వావరణదేవానాం బహిర్వా పఞ్చమే ఽథవా పఞ్చమే మాతృభిస్సార్ధం మహోక్ష పురతో యజేత్

అన్ని వలయ దేవతలకు బయట, లేదా ఐదవ వలయంలో, మాతృదేవతలతో కలిసి మహోక్షుని ముందుగా పూజించాలి.

తతః సమంతతః పూజ్యాస్సర్వా వై దేవయోనయః ఖేచరా ఋషయస్సిద్ధా దైత్యా యక్షాశ్చ రాక్షసాః

అనంతరం, ఆకాశంలో నివసించే వారు, ఋషులు, సిద్ధులు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసులు వంటి అన్ని దేవతా వంశాలను చుట్టూ ఎక్కడైనా పూజించాలి.

అనంతాద్యాశ్చ నాగేంద్రా నాగైస్తత్తత్కులోద్భవైః డాకినీభూతవేతాలప్రేతభైరవనాయకాః

అనంతుడు మొదలైన నాగేంద్రులు, వారి వంశాలలో పుట్టిన నాగులు, డాకినీలు, భూతాలు, వేతాళులు, ప్రేతాలు, భైరవ నాయకులను పూజించాలి.

పాతాలవాసినశ్చాన్యే నానాయోనిసముద్భవాః నద్యస్సముద్రా గిరయః కాననాని సరాంసి చ

పాతాళంలో నివసించే ఇతరులు, వివిధ యోనులలో పుట్టినవారు, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, అడవులు, సరస్సులు కూడా పూజించాలి.

పశవః పక్షిణో వృక్షాః కీటాద్యాః క్షుద్రయోనయః నరాశ్చ వివిధాకారా మృగాశ్చ క్షుద్రయోనయః

జంతువులు, పక్షులు, చెట్లు, పురుగులు మొదలైన చిన్న జీవులు, వివిధ రూపాలున్న మనుషులు, చిన్న యోనులలో పుట్టిన మృగాలను పూజించాలి.

భువనాన్యన్తరణ్డస్య తతో బ్రహ్మాణ్డకోటయః బహిరండాన్యసంఖ్యాని భువనాని సహాధిపైః

బ్రహ్మాండంలో ఉన్న లోకాలు, తరువాత అనేక బ్రహ్మాండ కోట్లు, లెక్కలేనన్ని అండాలు, వాటి పాలకులతో కూడిన లోకాలను పూజించాలి.