శివపురాణమ్

చతుర్ణామపి దేవానాం పృథగావరణాన్యథ తస్యాంగాని షడేవాదౌ దీప్తాద్యాభిశ్చ శక్తిభిః

ఈ నలుగురు దేవతలకు వేరుగా వేరుగా వలయాలు ఉంటాయి. మొదటగా, వారి ఆరు అవయవాలను ప్రకాశించే శక్తులతో పూజించాలి.

దీప్తా సూక్ష్మా జయా భద్రా విభూతిర్విమలా క్రమాత్ అమోఘా విద్యుతా చైవ పూర్వాది పరితః స్థితాః

దీప్త, సూక్ష్మ, జయ, భద్ర, విభూతి, విమల — ఇవి క్రమంగా, అమోఘ, విద్యుత్ అనే శక్తులతో తూర్పు మొదలుకొని చుట్టూ స్థితి చెందాయి.

ద్వితీయావరణే పూజ్యాశ్చతస్రో మూర్తయః క్రమాత్ పూర్వాద్యుత్తరపర్యంతాః శక్తయశ్చ తతః పరమ్

రెండవ వలయంలో తూర్పు మొదలుకొని ఉత్తరం వరకు నలుగు రూపాలను క్రమంగా పూజించాలి. తరువాత వాటి శక్తులను కూడా పూజించాలి.

ఆదిత్యో భాస్కరో భానూ రవిశ్చేత్యనుపూర్వశః అర్కో బ్రహ్మా తథా రుద్రో విష్ణుశ్చైతే వివస్వతః

ఆదిత్యుడు, భాస్కరుడు, భాను, రవి — వీరు వరుసగా; అర్కుడు, బ్రహ్మా, రుద్రుడు, విష్ణువు — వీరే సూర్యుని రూపాలు.

విస్తారా పూర్వదిగ్భాగే సుతరాం దక్షిణే స్థితాః బోధనీ పశ్చిమే భాగే ఆప్యాయిన్యుత్తరే పునః

విస్తార అనే శక్తి తూర్పు దిశలో, సుతర దక్షిణ దిశలో, బోధనీ పడమర దిశలో, ఆప్యాయినీ ఉత్తర దిశలో స్థితి చెందాయి.

ఉషాం ప్రభాం తథా ప్రాజ్ఞాం సన్ధ్యామపి తతః పరమ్ ఐశానాదిషు విన్యస్య ద్వితీయావరణే యజేత్

ఉష, ప్రభ, ప్రాజ్ఞ, తరువాత సంధ్య — వీటిని ఐశాన్యాది దిశల్లో స్థాపించి, రెండవ వలయంలో పూజించాలి.

సోమమంగారకం చైవ బుధం బుద్ధిమతాం వరమ్ బృహస్పతిం బృహద్బుద్ధిం భార్గవం తేజసాం నిధిమ్

సోముడు, మంగళుడు, బుధుడు — జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు, బృహస్పతి — విశాలమైన బుద్ధి కలవాడు, భార్గవుడు — తేజస్సుకు నిలయమైనవాడు,

శనైశ్చరం తథా రాహుం కేతుం ధూమ్రం భయంకరమ్ సమంతతో యజేదేతాంస్తృతీయావరణే క్రమాత్

శనైశ్చరుడు, అలాగే రాహువు, కేతువు — పొగతో కూడిన భయంకరుడు — వీరిని మూడవ వలయంలో చుట్టూ క్రమంగా పూజించాలి.

అథవా ద్వాదశాదిత్యా ద్వితీయావరణే యజేత్ తృతీయావరణే చైవ రాశీన్ద్వాదశ పూజయేత్

లేదా, రెండవ వలయంలో ద్వాదశ ఆదిత్యులను, మూడవ వలయంలో ద్వాదశ రాశులను పూజించాలి.

సప్తసప్త గణాంశ్చైవ బహిస్తస్య సమంతతః ఋషీన్దేవాంశ్చ గంధర్వాన్పన్నగానప్సరోగణాన్

బయట చుట్టూ ఏడు ఏడు గణాలను, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, పన్నగులు, అప్సరస గణాలను పూజించాలి.

గ్రామణ్యశ్చ తథా యక్షాన్యాతుధానాంస్తథా హయాన్ సప్తచ్ఛందోమయాంశ్చైవ వాలఖిల్యాంశ్చ పూజయేత్

గ్రామణులు, యక్షులు, రాక్షసులు, గుర్రాలు, ఏడు ఛందస్సులతో కూడిన గణాలు, వాలఖిల్యులను కూడా పూజించాలి.

ఏవం తృతీయావరణే సమభ్యర్చ్య దివాకరమ్ బ్రహ్మాణమర్చయేత్పశ్చాత్త్రిభిరావరణైః సహః

ఇలా మూడవ వలయంలో సూర్యుని పూజించిన తరువాత, బ్రహ్మను మూడు వలయాలతో కూడి పూజించాలి.

హిరణ్యగర్భం పూర్వస్యాం విరాజం దక్షిణే తతః కాలం పశ్చిమదిగ్భాగే పురుషం చోత్తరే యజేత్

తూర్పున హిరణ్యగర్భుడిని, దక్షిణ దిశలో విరాజును, పడమరలో కాలుడిని, ఉత్తర దిశలో పురుషుడిని పూజించాలి.

హిరణ్యగర్భః ప్రథమో బ్రహ్మా కమలసన్నిభః కాలో జాత్యంజనప్రఖ్యః పురుషః స్ఫటికోపమః

హిరణ్యగర్భుడు మొదటి వాడు, బ్రహ్మా పద్మపుష్పం వంటి వాడు, కాలుడు నీలపు కాజలు లాంటి వాడు, పురుషుడు స్ఫటికంలా నిర్మలంగా ఉంటాడు.

త్రిగుణో రాజసశ్చైవ తామసః సాత్త్వికస్తథా చత్వార ఏతే క్రమశః ప్రథమావరణే స్థితాః

రజోగుణం, తమోగుణం, సత్త్వగుణం కలిగి, ఈ నలుగురు క్రమంగా మొదటి వలయంలో స్థితి చెందారు.

ద్వితీయావరణే పూజ్యాః పూర్వాదిపరితః క్రమాత్ సనత్కుమారః సనకః సనందశ్చ సనాతనః

రెండవ వలయంలో, తూర్పు నుండి మొదలుకొని చుట్టూ క్రమంగా, సనత్కుమారుడు, సనకుడు, సనందుడు, సనాతనుడు వీరిని పూజించాలి.

తృతీయావరణే పశ్చాదర్చయేచ్చ ప్రజాపతీన్ అష్టౌ పూర్వాంశ్చ పూర్వాదౌ త్రీన్ప్రాక్పశ్చాదనుక్రమాత్

మూడవ వలయంలో, తరువాత, ఎనిమిది ప్రజాపతులను, అలాగే ముందుగా తూర్పు వైపున ముగ్గురిని తూర్పు నుండి పడమటివైపు క్రమంగా పూజించాలి.

దక్షో రుచిర్భృగుశ్చైవ మరీచిశ్చ తథాంగిరాః పులస్త్యః పులహశ్చైవ క్రతురత్రిశ్చ కశ్యపః

దక్షుడు, రుచిః, భృగువు, మరీచి, అంగిరసు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, అత్రి, కశ్యపుడు—

వసిష్ఠశ్చేతి విఖ్యాతాః ప్రజానాం పతయస్త్విమే తేషాం భార్యాశ్చ తైస్సార్ధం పూజనీయా యథాక్రమమ్

వశిష్ఠుడు—ఇవాళ్లంతా ప్రజల పాలకులుగా ప్రసిద్ధులు. వీరి భార్యలతో కూడి, వారిని యథాక్రమంగా పూజించాలి.

ప్రసూతిశ్చ తథా ఽ ఽకూతిః ఖ్యాతిః సమ్భూతిరేవ చ ధృతిః స్మృతిః క్షమా చైవ సన్నతిశ్చానసూయకా

ప్రసూతి, ఆకూతి, ఖ్యాతి, సంభూతి, ధృతి, స్మృతి, క్షమ, సన్నతి, అనసూయ—

దేవమాతారున్ధతీ చ సర్వాః ఖలు పతివ్రతాః శివార్చనరతో నిత్యం శ్రీమత్యః ప్రియదర్శనాః

దేవమాత, అరుంధతి— వీరందరూ నిజమైన పతివ్రతలు, ఎప్పుడూ శివార్చనలో నిమగ్నమై, మహిమాన్వితులు, అందమైనవారు.

ప్రథమావరణే వేదాంశ్చతురో వా ప్రపూజయేత్ ఇతిహాసపురాణాని ద్వితీయావరణే పునః

మొదటి వలయంలో నాలుగు వేదాలను పూజించాలి; రెండవ వలయంలో ఇతిహాసాలు, పురాణాలను పూజించాలి.

తృతీయావరణే పశ్చాద్ధర్మశాస్త్రపురస్సరాః వైదిక్యో నిఖిలా విద్యాః పూజ్యా ఏవ సమంతతః

మూడవ వలయంలో, తరువాత, వేద విద్యలతో కూడిన ధర్మశాస్త్రాలు, అన్ని విద్యలను చుట్టూ పూజించాలి.

పూర్వాదిపురతో వేదాస్తదన్యే తు యథారుచి అష్టధా వా చతుర్ధా వా కృత్వా పూజాం సమంతతః

తూర్పు మొదలుకొని ముందు భాగంలో వేదాలు, ఇతర విద్యలు, ఎవరి ఇష్టానుసారం ఎనిమిది భాగాలుగా లేదా నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, చుట్టూ పూజించాలి.

ఏవం బ్రహ్మాణమభ్యర్చ్య త్రిభిరావరణైర్యుతమ్ దక్షిణే పశ్చిమే పశ్చాద్రుద్రం సావరణం యజేత్

ఇలా మూడు వలయాలతో కూడిన బ్రహ్మను పూజించిన తరువాత, దక్షిణ, పడమటి వైపున రుద్రుని వలయంతో కూడి పూజించాలి.

తస్య బ్రహ్మషడంగాని ప్రథమావరణం స్మృతమ్ ద్వితీయావరణే చైవ విద్యేశ్వరమయం తథా

బ్రహ్మకు సంబంధించిన ఆరు అంగాలు మొదటి వలయంగా భావించబడతాయి; రెండవ వలయంగా విద్యల అధిపతులతో కూడినవారు పూజించబడతారు.

తృతీయావరణే భేదో విద్యతే స తు కథ్యతే చతస్రో మూర్తయస్తస్య పూజ్యాః పూర్వాదితః క్రమాత్

మూడవ వలయంలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది, అది ఇప్పుడు చెప్పబడుతోంది: తూర్పు నుండి క్రమంగా ఆయన నాలుగు రూపాలను పూజించాలి.

త్రిగుణాస్సకలో దేవః పురస్తాచ్ఛివసంజ్ఞకః రాజసో దక్షిణే బ్రహ్మా సృష్టికృత్పూజ్యతే భవః

మూడు గుణాలతో కూడిన ఆ దేవుడు తూర్పున శివుడిగా పూజించబడతాడు; దక్షిణ వైపున రాజసిక స్వభావంతో బ్రహ్మ, సృష్టికర్తగా భవుడిగా పూజించబడతాడు.

తామసః పశ్చిమే చాగ్నిః పూజ్యస్సంహారకో హరః సాత్త్వికస్సుఖకృత్సౌమ్యే విష్ణుర్విశ్వపతిర్మృడః

పడమటివైపు తామస స్వభావంతో అగ్ని హరుడిగా, సంహారకుడిగా పూజించబడతాడు; ఉత్తర దిశలో సాత్విక స్వభావంతో విష్ణువు, విశ్వపతి, మృడుడిగా, సుఖాన్ని కలిగించేవాడిగా పూజించబడతాడు.