శివపురాణమ్

సర్వో హ్యుషఃప్రాచీముఖశ్చిన్తయేద్దేవపూర్వకాన్ ధర్మానర్థాంశ్చ తత్క్లేశానాయం చ వ్యయమేవ చ

ప్రతి ఉదయం తూర్పు వైపు తిరిగి, దేవతలు నిర్ణయించిన కర్తవ్యాలు, జీవనోపాధి మార్గాలు, వాటిలో వచ్చే కష్టాలు, ఖర్చులు ఇవన్నీ మనసులో ఆలోచించాలి.

ఆయుర్ద్వేషశ్చ మరణం పాపం భాగ్యం తథైవ చ వ్యాధిః పుష్టిస్తథా శక్తిః ప్రాతరుత్థానదిక్ఫలమ్

ఆయుషు, శత్రుత్వం, మరణం, పాపం, అదృష్టం, వ్యాధి, పోషణ, శక్తి, ఉదయాన్నే లేచి ఉండటివల్ల కలిగే ఫలితాలు ఇవన్నీ మనసులో తలచాలి.

నిశాంత్యాయామోషా జ్ఞేయా యామార్ధం సంధిరుచ్యతే తత్కాలే తు సముత్థాయ విణ్మూత్రే విసృజేద్ద్విజః

రాత్రి ముగిసిన తరువాత వచ్చే సమయాన్ని ఉషస్సు అంటారు. యామార్థాన్ని సంధి అంటారు. ఆ సమయంలో లేచి ద్విజుడు మలమూత్ర విసర్జన చేయాలి.

గృహాద్దూరం తతో గత్వా బాహ్యతః ప్రవృతస్తథా ఉదఙ్ముఖః సమావిశ్య ప్రతిబంధే ఽన్యదిఙ్ముఖః

ఇల్లునుంచి దూరంగా బయటికి వెళ్లి, ఉత్తర దిశను చూస్తూ ప్రవేశించాలి. అలా వీలుకాకపోతే, మరే దిశ అయినా చూడవచ్చు.

జలాగ్నిబ్రాహ్మణాదీనాం దేవానాం నాభిముఖ్యతః లింగం పిధాయ వామేన ముఖమన్యేన పాణినా

నీరు, అగ్ని, బ్రాహ్మణులు లేదా దేవతల వైపు చూడకూడదు. ఎడమ చేతితో లింగాన్ని, మరొక చేతితో నోటిని కప్పుకోవాలి.

మలముత్సృజ్య చోత్థాయ న పశ్యేచ్చైవ తన్మలమ్ ఉద్ధృతేన జలేనైవ శౌచం కుర్యాజ్జలాద్బహిః

మలాన్ని విడిచిన తరువాత లేచి, ఆ మలాన్ని చూడకూడదు. నీటిని తీసుకుని, నీటి బయటే శౌచం చేయాలి.

అథవా దేవపిత్రార్షతీర్థావతరణం వినా సప్త వా పఞ్చ వా త్రీన్వా గుదం సంశోధయేన్మృదా

లేకపోతే, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు ఉన్న తీర్థాలలోకి దిగకుండా, మూడు, ఐదు లేదా ఏడు సార్లు మట్టి తీసుకుని గుదాన్ని శుభ్రం చేయాలి.

లింగే కర్కోటమాత్రం తు గుదే ప్రసృతిరిష్యతే తత ఉత్థాయ పద్ధస్తశౌచం గణ్డూషమష్టకమ్

లింగాన్ని కర్కోటక పరిమాణంలో శుభ్రం చేయాలి. గుదాన్ని పూర్తిగా శుభ్రం చేయాలి. ఆ తరువాత లేచి, చేతులు కడిగి, ఎనిమిది సార్లు నోటిని కడగాలి.

యేన కేన చ పత్రేణ కాష్ఠేన చ జలాద్బహిః కార్యం సంత్యజ్య తర్జనీం దంతధావనమీరితమ్

ఏదైనా పాత్రతో లేదా కట్టతో, నీటి బయటే శుభ్రం చేయాలి. మధ్యవేలిని ఉపయోగించకూడదు. పళ్ళను శుభ్రం చేయడం కూడా చెప్పబడింది.

జలదేవాన్నమస్కృత్య మంత్రేణ స్నానమాచరేత్ అశక్తః కంఠదఘ్నం వా కటిదఘ్నమథాపి వా

నీటిని, దేవతలను మంత్రంతో నమస్కరించి స్నానం చేయాలి. అది సాధ్యపడకపోతే, గొంతు వరకు లేదా నడుము వరకు అయినా స్నానం చేయాలి.

ఆజాను జలమావిశ్య మంత్రస్నానం సమాచరేత్ దేవాదీంస్తర్పయేద్విద్వాంస్తత్ర తీర్థజలేన చ

మోకాళ్ల వరకు నీటిలోకి వెళ్లి, మంత్రంతో స్నానం చేయాలి. అక్కడే తీర్థజలంతో దేవతలకు, ఇతరులకు తర్పణం చేయాలి.

ధౌతవస్త్రం సమాదాయ పఞ్చకచ్ఛేన ధారయేత్ ఉత్తరీయం చ కిం చైవ ధార్యం సర్వేషు కర్మసు

కడిగిన వస్త్రాన్ని తీసుకుని, ఐదు మడతలుగా ధరించాలి. పై వస్త్రం కూడా అన్ని కర్మల్లో ధరించాలి.

నద్యాదితీర్థస్నానే తు స్నానవస్త్రం న శోధయేత్ వాపీకూపగృహాదౌ తు స్నానాదూర్ధ్వం నయేద్బుధః

నది లేదా ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేసినప్పుడు స్నాన వస్త్రాన్ని కడగకూడదు. కానీ వాపి, బావి, ఇల్లు వంటివాటిలో స్నానం చేసిన తరువాత వస్త్రాన్ని కడగాలి.

శిలాదార్వాదికే వాపి జలే వాపి స్థలేపి వా సంశోధ్య పీడయేద్వస్త్రం పిత్ఃణాం తృప్తయే ద్విజాః

రాయి మీదా, దర్భ మీదా, నీటిలోనైనా, భూమిపై అయినా వస్త్రాన్ని శుభ్రం చేసి, పిండిపట్టి, పితృదేవతలకు తృప్తి కలిగించాలి.

జాబాలకోక్తమంత్రేణ భస్మనా చ త్రిపుండ్రకమ్ అన్యథా చేజ్జలే పాత ఇతస్తన్నరకమృచ్ఛతి

జాబాలుడు చెప్పిన మంత్రంతో బస్మంతో తలపై మూడు గీతలు పెట్టాలి. లేకపోతే, నీటిలో పెట్టితే, దానికి సంబంధించిన నరకాన్ని పొందుతాడు.

ఆపోహిష్ఠేతి శిరసి ప్రోక్షయేత్పాపశాంతయే యస్యేతి మంత్రం పాదే తు సంధిప్రోక్షణముచ్యతే

పాపాలు తొలగించేందుకు 'ఆపో హిష్ట' మంత్రాన్ని తలపై చదువుతూ నీళ్లు చల్లాలి. 'యస్య' మంత్రాన్ని కాలుల దగ్గర చదవడం సంధి ప్రోక్షణంగా పిలవబడుతుంది.

పాదే మూర్ధ్ని హృది చైవ మూర్ధ్ని హృత్పాద ఏవ చ హృత్పాదమూర్ధ్ని సంప్రోక్ష్య మంత్రస్నానం విదుర్బుధాః

కాలులు, తల, హృదయం — ఇలా హృదయం, కాలులు, తలపై నీళ్లు చల్లిన తర్వాత, జ్ఞానులు దీనిని మంత్రస్నానం అంటారు.

ఈషత్స్పర్శే చ దౌః స్వాస్థ్యే రాజరాష్ట్రభయే ఽపి చ అత్యాగతికాలే చ మంత్రస్నానం సమాచరేత్

స్వల్పంగా తాకినప్పుడు, అనారోగ్య సమయంలో, రాజు లేదా రాజ్యం వల్ల భయపడినప్పుడు, ఎక్కువ కాలం దూరంగా ఉన్నప్పుడు కూడా మంత్రస్నానం చేయాలి.

ప్రాతః సూర్యానువాకేన సాయమగ్న్యనువాకతః అపః పీత్వా తథామధ్యే పునః ప్రోక్షణమాచరేత్

ఉదయాన్నే సూర్య అనువాకంతో, సాయంకాలం అగ్ని అనువాకంతో, నీరు తాగిన తర్వాత, అలాగే మధ్యాహ్నం కూడా మళ్లీ ప్రోక్షణ చేయాలి.

గాయత్ర్యా జపమంత్రాంతే వీరూర్ధ్వం ప్రాగ్వినిక్షిపేత్ మంత్రేణ సహ చైకం వై మధ్యే ఽర్ఘ్యం తు రవేర్ద్విజా

గాయత్రి మంత్ర జపం ముగిసిన తర్వాత, నీటిని పైకి మరియు తూర్పు వైపు వేయాలి; మంత్రంతో కలిపి మధ్యలో ఒక అర్ఘ్యం సూర్యునికి సమర్పించాలి, ఓ ద్విజులారా.

అథ జాతే చ సాయాహ్నే భువి పశ్చిమదిఙ్ముఖః ఉద్ధృత్య దద్యాత్ప్రాతస్తు మధ్యాహ్నేంగులిభిస్తథా

తర్వాత సాయంత్రం భూమిపై పడమర దిశగా చూస్తూ నీటిని ఎత్తి సమర్పించాలి; ఉదయం, మధ్యాహ్నం వేళల్లో వేళ్లతో సమర్పించాలి.

అంగులీనాం చ రంధ్రేణ లంబం పశ్యేద్దివాకరమ్ ఆత్మప్రదక్షిణం కృత్వా శుద్ధాచమనమాచరేత్

వేళ్ల మధ్య ఖాళీగా చూస్తూ సూర్యుడిని దర్శించాలి; ఆ తర్వాత చుట్టూ తిరిగి స్వచ్ఛమైన ఆచమనం చేయాలి.

సాయం ముహూర్తాదర్వాక్తు కృతా సంధ్యా వృథా భవేత్ అకాలాత్కాల ఇత్యుక్తో దినే ఽతీతే యథాక్రమమ్

సాయంకాల సంధ్యను నిర్ణీత సమయం తరువాత చేస్తే అది ఫలించదు; తప్పు సమయంలో చేయడాన్ని 'కాలానుగుణం' అంటారు, అది రోజు గడిచిన తర్వాత మాత్రమే వర్తిస్తుంది.

దివా ఽతీతే చ గాయత్రీం శతం నిత్యే క్రమాజ్జపేత్ ఆదర్శాహాత్పరా ఽతీతే గాయత్రీం లక్షమభ్యసేత్

రోజు గడిచిన తర్వాత ప్రతిరోజూ గాయత్రిని వందసార్లు జపించాలి; అద్దం కాలం దాటి పోయినప్పుడు గాయత్రిని లక్షసార్లు అభ్యసించాలి.

మాసాతీతే తు నిత్యే హి పునశ్చోపనయం చరేత్ ఈశో గౌరీగుహో విష్ణుర్బ్రహ్మా చేంద్రశ్చ వై యమః

నెల గడిచిన తర్వాత మళ్లీ నిత్య ఉపనయనం చేయాలి; ఈశ్వరుడు, గౌరీ, గుహ, విష్ణువు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, యముడు.

ఏవం రూపాంశ్చ వై దేవాంస్తర్పయేదర్థసిద్ధయే బ్రహ్మార్పణం తతః కృత్వా శుద్ధాచమనమాచరేత్

ఇలా దేవతల రూపాలను కోరుకున్న ఫలితం కోసం తృప్తిపర్చాలి; బ్రహ్మార్పణం చేసిన తర్వాత స్వచ్ఛమైన ఆచమనం చేయాలి.

తీర్థదక్షిణతః శస్తే మఠే మంత్రాలయే బుధః తత్ర దేవాలయే వాపి గృహే వా నియతస్థలే

తీర్థానికి దక్షిణవైపు, మఠంలో లేదా మంత్రాలయంలో జ్ఞానులు చేయాలి; అక్కడ దేవాలయంలో లేదా ఇంట్లో స్థిరమైన ప్రదేశంలో చేయవచ్చు.

సర్వాన్దేవాన్నమస్కృత్య స్థిరబుద్ధిః స్థిరాసనః ప్రణవం పూర్వమభ్యస్య గాయత్రీమభ్యసేత్తతః

అన్ని దేవతలకు నమస్కరించి, స్థిరమైన మనస్సుతో, స్థిరాసనంలో కూర్చొని, ముందుగా ప్రణవాన్ని జపించి, తర్వాత గాయత్రిని జపించాలి.

జీవబ్రహ్మైక్యవిషయం బుద్ధ్వా ప్రణవమభ్యసేత్ త్రైలోక్యసృష్టికర్తారం స్థితికర్తారమచ్యుతమ్

జీవుడు, బ్రహ్మం ఒక్కటేనని గ్రహించి, ప్రణవాన్ని జపించాలి; మూడు లోకాలను సృష్టించేవాడు, నిలిపే వాడు, నశించని వాడు.