రక్తాగ్నేయీ నైరృతీ చ కృష్ణాన్యా సుప్రభా మతా అతిరిక్తా మరుజ్జిహ్వా స్వనామానుగుణప్రభా
ఆ జిహ్వలు: ఎరుపు, అగ్నిస్వరూపం, నైరుతి సంబంధం, నల్లటి, 'సుప్రభా' అనే మరోటి, అదనంగా 'మరుత్జిహ్వ' అని పిలవబడే ఒకటి. ఇవి తమ పేరుకు తగిన ప్రకాశంతో ఉంటాయి.
స్వబిజానన్తరం వాచ్యా స్వాహాంతఞ్చ యథాక్రమమ్ జిహ్వామంత్రైస్తు తైర్హుత్వాజ్యం జిహ్వాస్త్వేకైకశ క్రమాత్
ప్రతి బీజమంత్రం తరువాత, 'స్వాహా' అని క్రమంగా ఉచ్చరించాలి. ఆ జిహ్వా మంత్రాలతో నెయ్యి హోమం చేసి, ఒక్కో జిహ్వకు క్రమంగా సమర్పించాలి.
రం వహ్నయేతి స్వాహేతి మధ్యే హుత్వాహుతిత్రయమ్ సర్పిషా వా సమిద్భిర్వా పరిషేచనమాచరేత్
'రం', 'వహ్నయే', 'స్వాహా' అనే మంత్రాలతో మధ్యలో మూడు హోమాలు చేసి, తరువాత నెయ్యి లేదా సమిధులతో చల్లాలి.
ఏవం కృతే శివాగ్నిః స్యాత్స్మరేత్తత్ర శివాసనమ్ తత్రావాహ్య యజేద్దేవమర్ధనారీశ్వరం శివమ్ దీపాన్తం పరిషిచ్యాథ సమిద్ధోమం సమాచరేత్
ఇలా చేసినప్పుడు, శివాగ్ని స్థాపించబడుతుంది. అక్కడ శివాసనాన్ని ధ్యానం చేయాలి. అక్కడ దేవుడిని ఆహ్వానించి, అర్ధనారీశ్వరుడైన శివుని పూజించి, దీపం వరకు చల్లి, తరువాత సమృద్ధిగా హోమం చేయాలి.
తాః పాలాశ్యః పరా వాపి యాజ్ఞియా ద్వాదశాంగులాః అవక్రా న స్వయం శుష్కాస్సత్వచో నిర్వ్రణాః సమాః
పాలాశం లేదా మరే ఇతర యజ్ఞానికి అనుకూలమైన చెట్టు కఱ్ఱలు, పన్నెండు వేలి పొడవుగా, నేరుగా ఉండాలి. అవి సహజంగా ఎండిపోయినవి కాకుండా, పొట్టు చెక్కు పూర్తిగా ఉండాలి. అవి మచ్చలు లేకుండా, సమాన పరిమాణంలో ఉండాలి.
దశాంగులా వా విహితాః కనిష్ఠాంగులిసంమితాః ప్రాదేశమాత్రా వాలాభే హోతవ్యాః సకలా అపి
అలాగే, ఆ కఱ్ఱలు పది వేలి పొడవుగా, చిన్న వేలితో కొలిచి, లేదా ఒక పిడికిలి పొడవుగా ఉండవచ్చు. ఇవన్నీ కూడా అగ్నిలో సమర్పించాలి.
దూర్వాపత్రసమాకారాం చతురంగులమాయతామ్ దద్యాదాజ్యాహుతిం పశ్చాదన్నమక్షప్రమాణతః
తర్వాత, దర్భ గడ్డి ఆకారం కలిగి, నాలుగు వేలి పొడవు ఉన్న నెయ్యి భాగాన్ని సమర్పించాలి. ఆ తరువాత, ఒక ధాన్యపు గింజ పరిమాణంలో అన్నాన్ని సమర్పించాలి.
లాజాంస్తథా సర్షపాంశ్చ యవాంశ్చైవ తిలాంస్తథా సర్పిషాక్తాని భక్ష్యాణి లేహ్యచోష్యాణి సమ్భవే
అలాగే, లాజులు, ఆవాలు, యవలు, నువ్వులు, అలాగే తినే పదార్థాలు, లేపి తినే పదార్థాలు, మింగే పదార్థాలు—all ఇవన్నీ నెయ్యితో కలిపి, అందుబాటులో ఉంటే ఉపయోగించవచ్చు.
దశైవాహుతయస్తత్ర పఞ్చ వా త్రితయం చ వా హోతవ్యాః శక్తితో దద్యాదేకమేవాథ వాహుతిమ్
అక్కడ, దశ సమర్పణలు చేయవచ్చు లేదా ఐదు, లేక మూడు, తన శక్తికి అనుగుణంగా. లేకపోతే కనీసం ఒక సమర్పణ అయినా చేయాలి.
శ్రువేణాజ్యం సమిత్యాద్యాస్రుచాశేషాత్కరేణ వా తత్ర దివ్యేన హోతవ్యం తీర్థేనార్షేణ వా తథా
నెయ్యిని సమర్పించేటప్పుడు, శ్రువు అనే పళ్ళెంతో లేదా అది లేకపోతే చేతితో, దివ్యమైన లేదా నియమించిన పాత్రతో, లేదా ఋషుల చేత పవిత్రమైన నీటితో సమర్పించాలి.
ద్రవ్యేణైకేన వా ఽలాభే జుహుయాచ్ఛ్రద్ధయా పునః ప్రాయశ్చిత్తాయ జుహుయాన్మంత్రయిత్వాహుతిత్రయమ్
ఒకే పదార్థం మాత్రమే ఉంటే, దానిని భక్తితో సమర్పించాలి. ప్రాయశ్చిత్తార్థంగా, మంత్రం పఠించి మళ్లీ మూడు సమర్పణలు చేయాలి.
తతో హోమవిశిష్టేన ఘృతేనాపూర్య వై స్రుచమ్ నిధాయ పుష్పం తస్యాగ్రే శ్రువేణాధోముఖేన తామ్
తర్వాత, హోమానికి ప్రత్యేకంగా సిద్ధం చేసిన నెయ్యితో శ్రువును నింపి, దాని ముందుభాగంలో పువ్వు పెట్టి, శ్రువును తలకిందుగా పట్టుకోవాలి.
సదర్భేన సమాచ్ఛాద్య మూలేనాంజలినోత్థితః వౌషడంతేన జుహుయాద్ధారాం తు యవసంమితామ్
దర్భతో కప్పి, దాని మూలాన్ని చేతులలో పైకి ఎత్తి, 'వౌషట్' అని పలుకుతూ, యవపు కాండం పరిమాణంలో నెయ్యిని ధారగా సమర్పించాలి.
ఇత్థం పూర్ణాహుతిం కృత్వా పరిషించేచ్చ పూర్వవత్ తత ఉద్వాస్య దేవేశం గోపయేత్తు హుతాశనమ్
ఈ విధంగా పూర్ణాహుతి చేసి, మునుపటిలాగే నీళ్లు చల్లి, ఆ తరువాత దేవతాధిపతిని ఉద్వాసన చేసి, హోత్ర అగ్నిని సంరక్షించాలి.
తమప్యుద్వాస్య వా నాభౌ యజేత్సంధాయ నిత్యశః అథవా వహ్నిమానీయ శివశాస్త్రోక్తవర్త్మనా
ఆ అగ్నిని కూడా ఉద్వాసన చేసి, నాభి ప్రాంతంలో ప్రతిరోజూ పూజ చేయాలి. లేదా అగ్నిని తీసుకువచ్చి, శివశాస్త్రాలలో చెప్పిన విధంగా కొనసాగించాలి.
వాగీశీగర్భసంభూతం సంస్కృత్య విధివద్యజేత్ అన్వాధానం పునః కృత్వా పరిధీన్ పరిధాయ చ
వాక్కు, మనస్సు ద్వారా పుట్టిన అగ్నిని సరిగా సిద్ధం చేసి, నియమాలకు అనుగుణంగా పూజ చేయాలి. మళ్లీ ఇంధనం వేసి, పరిధులను అమర్చాలి.
పాత్రాణి ద్వన్ద్వరూపేణ నిక్షిప్యేష్ట్వా శివం తతః సంశోధ్య ప్రోక్షణీపాత్రం ప్రోక్ష్యతాని తదంభసా
పాత్రలను జంటగా ఉంచి, శివుని పూజించి, ప్రోక్షణ పాత్రాన్ని శుద్ధి చేసి, వాటిని నీటితో ప్రోక్షణ చేయాలి.
ప్రణీతాపాత్రమైశాన్యాం విన్యస్యా పూరితం జలైః ఆజ్యసంస్కారపర్యంతం కృత్వా సంశోధ్య స్రక్స్రువౌ
ఈశాన్య దిశలో నీటితో నిండిన ప్రణీత పాత్రను ఉంచి, నెయ్యి శుద్ధి వరకు అన్ని కర్మలు చేసి, పుష్పమాల, శ్రువులను శుద్ధి చేయాలి.
గర్భాధానం పుంసవనం సీమన్తోన్నయనం తతః కృత్వా పృథక్పృథగ్ఘుత్వా జాతమగ్నిం విచిన్తయేత్
తర్వాత, గర్భాధానం, పుంసవనం, సీమంతం వంటి కర్మలు చేసి, ఒక్కొక్కదాన్ని వేర్వేరు సమర్పించి, నూతనంగా వెలిగించిన అగ్నిని ధ్యానించాలి.
త్రిపాదం సప్తహస్తం చ చతుఃశృంగం ద్విశీర్షకమ్ మధుపింగం త్రినయనం సకపర్దేన్దుశేఖరమ్
ఆ అగ్నిని మూడు కాళ్లు, ఏడు చేతులు, నాలుగు కొమ్ములు, రెండు తలలు, తేనె రంగు, మూడు కళ్ళు, జటలు, చంద్రుడు కిరీటంగా ఉన్నట్లు భావించాలి.
రక్తం రక్తామ్బరాలేపం మాల్యభూషనభూషితమ్ సర్వలక్షణసంపన్నం సోపవీతం త్రిమేఖలమ్
అది ఎరుపు వర్ణంతో, ఎరుపు వస్త్రాలు, అంగరాగాలు ధరించి, పుష్పమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అన్ని శుభలక్షణాలతో, యజ్ఞోపవీతం, మూడు మెఖలలు ధరించి ఉండాలి.
శక్తిమన్తం స్రుక్స్రువౌ చ దధానం దక్షిణే కరే తోమరం తాలవృంతం చ ఘృతపాత్రం తథేతరైః
శక్తితో నిండినవాడిగా, కుడిచేతిలో శ్రువు, శ్రువం, కటారి, తాళపత్ర పంకా, నెయ్యి పాత్ర, ఇతర సాధనాలతో కూడి ఉండాలి.
జాతం ధ్యాత్వైవమాకారం జాతకర్మ సమాచరేత్ నాలాపనయనం కృత్వా తతః సంశోధ్య సూతకమ్
పుట్టిన వెంటనే ఆ రూపాన్ని మనసులో దృష్టి పెట్టి, జనన సంస్కారాన్ని చేయాలి. పుట్టిన అపవిత్రతను తొలగించి, ప్రదేశాన్ని శుభ్రపరిచిన తర్వాత నామకరణాన్ని చేయకూడదు.
శివాగ్నిరుచినామాస్య కృత్వాహుతిపురస్సరమ్ పిత్రోర్విసర్జనం కృత్వా చౌలోపనయనాదికమ్
శివాగ్ని వంటి కాంతివంతమైన ముఖాన్ని చేసి, ముందుగా హోమం చేసి, పితృకార్యాలు, చౌల, ఉపనయనాది కార్యక్రమాలను నిర్వహించాలి.
అప్తోర్యామావసానాన్తం కృత్వా సంస్కారమస్య తు ఆజ్యధారాదిహోమం చ కృత్వా స్విష్టకృతం తతః
అప్తోర్యామ యాగం పూర్తయ్యే వరకు సంస్కారాన్ని చేసి, ఆ తర్వాత నెయ్యి హోమం చేసి, స్విష్టకృత్ హవనం చేయాలి.
రమిత్యనేన బీజేన పరిషించేత్తతః పరమ్ బ్రహ్మవిష్ణుశివేశానాం లోకేశానాం తథైవ చ
'రమ్' అనే బీజమంత్రంతో అభిషేకం చేసి, ఆ తరువాత బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు, లోకపాలకులు మరియు ఇతర దేవతలకు కూడా అర్పించాలి.
తదస్త్రాణాం చ పరితః కృత్వా పూజాం యథాక్రమమ్ ధూపదీపాదిసిద్ధ్యర్థం వహ్నిముద్ధృత్య కృత్యవిత్
ఆ ఆయుధాలను చుట్టూ ఏర్పాటు చేసి, క్రమంగా పూజ చేయాలి. ధూపం, దీపం మొదలైనవి సిద్ధం చేయడానికి, కర్తవ్యం తెలిసినవాడు అగ్ని వెలిగించాలి.
సాధయిత్వాజ్యపూర్వాణి ద్రవ్యాణి పునరేవ చ కల్పయిత్వాసనం వహ్నౌ తత్రావాహ్య యథాపురా
ముందుగా నెయ్యితో కూడిన పదార్థాలను సిద్ధం చేసి, మళ్లీ ఆసనం ఏర్పాటుచేసి, అక్కడ అగ్నిని పూర్వంలా ఆహ్వానించాలి.
సంపూజ్య దేవం దేవీం చ తతః పూర్ణాంతమాచరేత్ అథ వా స్వాశ్రమోక్తం తు వహ్నికర్మ శివార్పణమ్
దేవుడు, దేవిని పూజించి, ఆ తరువాత పూర్ణాహుతి చేయాలి. లేకపోతే, తన ఆశ్రమ నియమానుసారం, అగ్ని కార్యాన్ని శివునికి అర్పించాలి.
బుద్ధ్వా శివాశ్రమీ కుర్యాన్న చ తత్రాపరో విధిః శివాగ్నేర్భస్మసంగ్రాహ్యమగ్నిహోత్రోద్భవం తు వా
శివాశ్రమంలో ఉన్నవాడు ఈ విధంగా కార్యాన్ని చేయాలి; అక్కడ మరొక విధానం లేదు. శివాగ్ని బస్మాన్ని లేదా అగ్నిహోత్రంలో ఏర్పడిన బస్మాన్ని సేకరించాలి.