శివపురాణమ్

వితస్తిద్విగుణోన్నత్యా నాభిమన్తః ప్రచక్షతే మధ్యం చ మధ్యమాంగుల్యా మధ్యమోత్తమపర్వణోః

దాని ఎత్తు రెండు విటస్తుల పొడవు వరకు ఉండాలి, నాభికి మించకుండా. మధ్య భాగాన్ని మధ్యవేలు మధ్య భాగం నుంచి పై భాగం వరకు కొలవాలి.

అంగులైః కథ్యతే సద్భిశ్చతుర్వింశతిభిః కరః మేఖలానాం త్రయం వాపి ద్వయమేకమథాపి వా

పండితులు చెబుతారు, ఒక చేయి ఇరవై నాలుగు వేళ్లతో కొలవాలి. దానికి మూడు లేక రెండు లేదా ఒక మెఖల ఉండవచ్చు.

యథాశోభం ప్రకుర్వీత శ్లక్ష్ణమిష్టం మృదా స్థిరమ్ అశ్వత్థపత్రవద్యోనిం గజాధారవదేవ వా

అది అందంగా, మెత్తగా, బలంగా మట్టితో తయారు చేయాలి. అది అశ్వత్థపత్రం ఆకారంలోనైనా, ఏనుగు మద్దిలా ఉండవచ్చు.

మేఖలామధ్యతః కుర్యాత్పశ్చిమే దక్షిణే ఽపి వా శోభనామగ్నితః కించిన్నిమ్నామున్మీలికాం శనైః

మెఖలాను మధ్యలో, పశ్చిమం లేదా దక్షిణ భాగంలో, అగ్నికి కాస్త తక్కువగా, అందంగా, మెల్లగా ఓపెనింగ్‌తో చేయాలి.

అగ్రేణ కుణ్డాభిముఖీం కించిదుత్సృజ్య మేఖలామ్ నోత్సేధనియమో వేద్యాః సా మార్దీ వాథ సైకతీ

మెఖలాను కుండ ముందు భాగంలో కొంత విడిపించి ఉంచాలి. వేదిక ఎత్తుకు ఖచ్చితమైన నియమం లేదు; అది మృదువుగానైనా, ఇసుకతోనైనా ఉండవచ్చు.

మండలం గోశకృత్తోయైర్మానం పాత్రస్య నోదితమ్ కుణ్డం చ మృన్మయం వేదిమాలిపేద్గోమయాంబునా

ఆ వృత్తాన్ని ఆవుపేడ, నీటితో తయారు చేయాలి. పాత్ర పరిమాణం నిర్దేశించబడలేదు. హోమకుండం మట్టి తో చేయాలి. వేదికను కూడా ఆవుపేడ, నీటితో పూత పెట్టాలి.

ప్రక్షాల్య తాపయేత్పాత్రం ప్రోక్షయేదన్యదంభసా స్వసూత్రోక్తప్రకారేణ కుణ్డాదౌ విల్లిఖేత్తతః

పాత్రను శుభ్రంగా కడిగి, వేడి చేసి, మరో నీటితో చల్లి శుద్ధి చేయాలి. తాను అనుసరించే పద్ధతి ప్రకారం, కుండ మొదలైన వాటిపై గుర్తులు వేయాలి.

సంప్రోక్ష్య కల్పయేద్దర్భైః పుష్పైర్వా వహ్నివిష్టరమ్ అర్చనార్థం చ హోమార్థం సర్వద్రవ్యాణి సాధయేత్

ప్రదేశాన్ని నీటితో చల్లి, దర్భ గడ్డి లేదా పువ్వులతో అగ్ని కోసం ఆసనం సిద్ధం చేయాలి. ఆరాధనకు, హోమానికి కావలసిన అన్ని పదార్థాలు సిద్ధం చేయాలి.

ప్రక్షాల్యక్షాలనీయాని ప్రోక్షణ్యా ప్రోక్ష్య శోధయేత్ మణిజం కాష్ఠజం వాథ శ్రోత్రియాగారసమ్భవమ్

శుద్ధి చేయాల్సిన వస్తువులను నీటితో కడిగి, మళ్లీ చల్లి శుద్ధి చేయాలి. అవి రత్నాలతో చేసినవైనా, కలపతో చేసినవైనా, లేదా బ్రాహ్మణుడి ఇంటి నుండి వచ్చినవైనా సరే.

అన్యం వాభ్యర్హితం వహ్నిం తతః సాధారమానయేత్ త్రిః ప్రదక్షిణమావృత్య కుణ్డాదేరుపరి క్రమాత్

లేదా, మరొక యోగ్యమైన అగ్నిని గౌరవంతో తీసుకొచ్చి, కుండ మొదలైన వాటి చుట్టూ మూడు సార్లు ప్రదక్షిణగా తిప్పాలి.

వహ్నిబీజం సముచ్చార్య త్వాదధీతాగ్నిమాసనే యోనిమార్గేణ వా తద్వదాత్మనః సంముఖేన వా

అగ్ని బీజమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, అగ్నిని ఆసనంపై ఉంచాలి. అది యోని మార్గం ద్వారా అయినా, లేదా తనకు ఎదురుగా అయినా చేయవచ్చు.

నియోగః ప్రదేశ సర్వం కుండం కుర్యాద్విచక్షణః స్వనాభ్యంతఃస్థితం వహ్నిం తద్రంధ్రాద్విస్ఫులింగవద్

నిపుణుడు మొత్తం కుండ ఏర్పాటును పూర్తిగా చేయాలి. అగ్నిని, తన నాభిలో ఉన్నట్టు, ఆ రంధ్రం నుండి మిణుగురు లాంటి మెరుపుగా బయటకు తేవాలి.

నిర్గమ్య పావకే బహ్యే లీనం బింబాకృతి స్మరేత్ ఆజ్యసంస్కారపర్యంతమన్వాధానపురస్సరమ్

అగ్ని బయటకు వచ్చిన తర్వాత, ఆ అగ్నిని బింబాకారంగా కలిసిపోయినట్టు ధ్యానం చేయాలి. ఆజ్య శుద్ధి పూర్తయ్యే వరకు, ముందుగా చేయాల్సిన కర్మలను అనుసరించాలి.

స్వసూత్రోక్తక్రమాత్కుర్యాన్మూలమన్త్రేణ మన్త్రవిత్ శివమూర్తిం సమభ్యర్చ్య తతో దక్షిణపార్శ్వతః

తన సూత్రంలో చెప్పిన క్రమాన్ని అనుసరించి, మంత్రజ్ఞుడు మూలమంత్రంతో కర్మలు చేయాలి. శివమూర్తిని పూజించి, ఆ తరువాత దక్షిణ వైపు నుండి ప్రారంభించాలి.

న్యస్య మన్త్రం ఘృతే ముద్రాం దర్శయేద్ధేనుసంజ్ఞితామ్ స్రుక్స్రువౌ తైజసౌ గ్రాహ్యౌ న కాంస్యాయససైసకౌ

మంత్రాన్ని నెయ్యిలో స్థాపించి, 'ఆవు' అనే ముద్రను చూపాలి. తరువాత, బంగారంతో చేసిన శ్రుక్కు, శ్రువను తీసుకోవాలి. కంచు, ఇనుము, రాయి వంటివాటితో చేయకూడదు.

యజ్ఞదారుమయౌ వాపి స్మార్తౌ వా శిల్పసమ్మతౌ పర్ణే వా బ్రహ్మవృక్షాదేరచ్ఛిద్రే మధ్య ఉత్థితే

లేదా, అవి యజ్ఞంలో ఉపయోగించే కలపతో చేసినవైనా, సంప్రదాయ ప్రకారం శిల్ప నిపుణులు అంగీకరించినవైనా, లేదా బ్రహ్మవృక్షం వంటి పవిత్ర వృక్షపు ఆకుతో, మధ్యలో నుంచి పుట్టిన, చీలని ఆకుతో చేసినవైనా ఉండవచ్చు.

సంసృజ్య దర్భైస్తౌ వహ్నౌ సంతాప్య ప్రోక్షయేత్పునః పారార్షర్చ్యస్వసూత్రోక్తక్రమేణ శివపూర్వకైః

అవి దర్భతో కలిపి, అగ్నిలో వేడి చేసి, మళ్లీ నీటితో చల్లి శుద్ధి చేయాలి. తన సూత్రంలో చెప్పిన క్రమాన్ని అనుసరించి, శివ పూజతో ప్రారంభించాలి.

జుహుయాదష్టభిర్బీజైరగ్నిసంస్కారసిద్ధయే భ్రుంస్తుంబ్రుశ్రుం క్రమేణైవ పుండ్రంద్రమిత్యతః పరమ్

అగ్ని శుద్ధి కోసం ఎనిమిది బీజమంత్రాలతో హోమం చేయాలి. అవి: 'భ్రుం', 'స్తుం', 'బ్రుశ్రుం', 'పుండ్రం', 'ద్రం' మొదలైనవి క్రమంగా వేయాలి.

బీజాని సప్త సప్తానాం జిహ్వానామనుపూర్వశః త్రిశిఖా మధ్యమా జిహ్వా బహురూపసమాహ్వయా

ఏడు బీజమంత్రాలు, అగ్నికి ఉన్న ఏడు జిహ్వలకు క్రమంగా ఉన్నాయి. మధ్య జిహ్వను 'త్రిశిఖా' అంటారు, అది అనేక రూపాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

రక్తాగ్నేయీ నైరృతీ చ కృష్ణాన్యా సుప్రభా మతా అతిరిక్తా మరుజ్జిహ్వా స్వనామానుగుణప్రభా

ఆ జిహ్వలు: ఎరుపు, అగ్నిస్వరూపం, నైరుతి సంబంధం, నల్లటి, 'సుప్రభా' అనే మరోటి, అదనంగా 'మరుత్జిహ్వ' అని పిలవబడే ఒకటి. ఇవి తమ పేరుకు తగిన ప్రకాశంతో ఉంటాయి.

స్వబిజానన్తరం వాచ్యా స్వాహాంతఞ్చ యథాక్రమమ్ జిహ్వామంత్రైస్తు తైర్హుత్వాజ్యం జిహ్వాస్త్వేకైకశ క్రమాత్

ప్రతి బీజమంత్రం తరువాత, 'స్వాహా' అని క్రమంగా ఉచ్చరించాలి. ఆ జిహ్వా మంత్రాలతో నెయ్యి హోమం చేసి, ఒక్కో జిహ్వకు క్రమంగా సమర్పించాలి.

రం వహ్నయేతి స్వాహేతి మధ్యే హుత్వాహుతిత్రయమ్ సర్పిషా వా సమిద్భిర్వా పరిషేచనమాచరేత్

'రం', 'వహ్నయే', 'స్వాహా' అనే మంత్రాలతో మధ్యలో మూడు హోమాలు చేసి, తరువాత నెయ్యి లేదా సమిధులతో చల్లాలి.

ఏవం కృతే శివాగ్నిః స్యాత్స్మరేత్తత్ర శివాసనమ్ తత్రావాహ్య యజేద్దేవమర్ధనారీశ్వరం శివమ్ దీపాన్తం పరిషిచ్యాథ సమిద్ధోమం సమాచరేత్

ఇలా చేసినప్పుడు, శివాగ్ని స్థాపించబడుతుంది. అక్కడ శివాసనాన్ని ధ్యానం చేయాలి. అక్కడ దేవుడిని ఆహ్వానించి, అర్ధనారీశ్వరుడైన శివుని పూజించి, దీపం వరకు చల్లి, తరువాత సమృద్ధిగా హోమం చేయాలి.

తాః పాలాశ్యః పరా వాపి యాజ్ఞియా ద్వాదశాంగులాః అవక్రా న స్వయం శుష్కాస్సత్వచో నిర్వ్రణాః సమాః

పాలాశం లేదా మరే ఇతర యజ్ఞానికి అనుకూలమైన చెట్టు కఱ్ఱలు, పన్నెండు వేలి పొడవుగా, నేరుగా ఉండాలి. అవి సహజంగా ఎండిపోయినవి కాకుండా, పొట్టు చెక్కు పూర్తిగా ఉండాలి. అవి మచ్చలు లేకుండా, సమాన పరిమాణంలో ఉండాలి.

దశాంగులా వా విహితాః కనిష్ఠాంగులిసంమితాః ప్రాదేశమాత్రా వాలాభే హోతవ్యాః సకలా అపి

అలాగే, ఆ కఱ్ఱలు పది వేలి పొడవుగా, చిన్న వేలితో కొలిచి, లేదా ఒక పిడికిలి పొడవుగా ఉండవచ్చు. ఇవన్నీ కూడా అగ్నిలో సమర్పించాలి.

దూర్వాపత్రసమాకారాం చతురంగులమాయతామ్ దద్యాదాజ్యాహుతిం పశ్చాదన్నమక్షప్రమాణతః

తర్వాత, దర్భ గడ్డి ఆకారం కలిగి, నాలుగు వేలి పొడవు ఉన్న నెయ్యి భాగాన్ని సమర్పించాలి. ఆ తరువాత, ఒక ధాన్యపు గింజ పరిమాణంలో అన్నాన్ని సమర్పించాలి.

లాజాంస్తథా సర్షపాంశ్చ యవాంశ్చైవ తిలాంస్తథా సర్పిషాక్తాని భక్ష్యాణి లేహ్యచోష్యాణి సమ్భవే

అలాగే, లాజులు, ఆవాలు, యవలు, నువ్వులు, అలాగే తినే పదార్థాలు, లేపి తినే పదార్థాలు, మింగే పదార్థాలు—all ఇవన్నీ నెయ్యితో కలిపి, అందుబాటులో ఉంటే ఉపయోగించవచ్చు.

దశైవాహుతయస్తత్ర పఞ్చ వా త్రితయం చ వా హోతవ్యాః శక్తితో దద్యాదేకమేవాథ వాహుతిమ్

అక్కడ, దశ సమర్పణలు చేయవచ్చు లేదా ఐదు, లేక మూడు, తన శక్తికి అనుగుణంగా. లేకపోతే కనీసం ఒక సమర్పణ అయినా చేయాలి.

శ్రువేణాజ్యం సమిత్యాద్యాస్రుచాశేషాత్కరేణ వా తత్ర దివ్యేన హోతవ్యం తీర్థేనార్షేణ వా తథా

నెయ్యిని సమర్పించేటప్పుడు, శ్రువు అనే పళ్ళెంతో లేదా అది లేకపోతే చేతితో, దివ్యమైన లేదా నియమించిన పాత్రతో, లేదా ఋషుల చేత పవిత్రమైన నీటితో సమర్పించాలి.