శివపురాణమ్

నిత్యోత్సవం ప్రకుర్వీత యథోక్తం శివశాసనే విపులే తైజసే పాత్రే రక్తపద్మోపశోభితే

శివుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ప్రతిరోజూ ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాలి. పెద్దదైన, ప్రకాశవంతమైన పాత్రలో ఎర్ర పద్మాలతో అలంకరించాలి.

అస్త్రం పాశుపతం దివ్యం తత్రావాహ్య సమర్చయేత్ శివస్యారోప్యః తత్పాత్రం ద్విజస్యాలంకృతస్య చ

అక్కడ దివ్యమైన పాశుపతాస్త్రాన్ని ఆహ్వానించి పూజించాలి. శివుని పాత్రను అలంకరించిన బ్రాహ్మణుని మీద ఉంచాలి.

న్యస్తాస్త్రవపుషా తేన దీప్తయష్టిధరస్య చ ప్రాసాదపరివారేభ్యో బహిర్మంగలనిఃస్వనైః

ఆస్త్ర రూపాన్ని అతనిపై ఉంచి, మెరిసే దండను పట్టుకుని, ఆలయ పరిసరాల వెలుపల మంగళధ్వనులతో ఉండాలి.

నృత్యగేయాదిభిశ్చైవ సహ దీపధ్వజాదిభిః ప్రదక్షిణత్రయం కృత్వా న ద్రుతం చావిలమ్బితమ్

నృత్యం, పాటలు, దీపాలు, ధ్వజాలు మొదలైన వాటితో కలిసి, మూడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేయాలి. అది వేగంగా కాకుండా, ఆలస్యంగా కాకుండా చేయాలి.

మహాపీఠం సమావృత్య త్రిఃప్రదక్షిణయోగతః పునః ప్రవిష్టో ద్వారస్థో యజమానః కృతాఞ్జలిః ఆదాయాభ్యంతరం నీత్వా హ్యస్త్రముద్వాసయేత్ తతః

మహాపీఠాన్ని మూడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, యజమాని ద్వారంలో చేతులు జోడించి నిలబడి, లోపలికి వెళ్లి ఆస్త్రాన్ని తీసుకుని, తరువాత దాన్ని ఉపసంహరించాలి.

ప్రదక్షిణాదికం కృత్వా యథాపూర్వోదితం క్రమాత్ ఆదాయ చాష్టపుష్పాణి పూజామథ సమాపయేత్

ముందుగా చెప్పిన విధంగా ప్రదక్షిణాది కర్మలు చేసి, ఎనిమిది పువ్వులు తీసుకుని, పూజను పూర్తిచేయాలి.

అథాగ్నికార్యం వక్ష్యామి కుణ్డే వా స్థండిలే ఽపి వా వేద్యాం వా హ్యాయసే పాత్రే మృన్మయే వా నవే శుభే

ఇప్పుడు అగ్నికార్యాన్ని వివరించబోతున్నాను. అది కుండలోనైనా, నేలపై అయినా, వేదికపై అయినా, ఇనుప పాత్రలోనైనా, కొత్త మట్టి పాత్రలోనైనా చేయవచ్చు.

ఆధాయాగ్నిం విధానేన సంస్కృత్య చ తతః పరమ్ తత్రారాధ్య మహాదేవం హోమకర్మ సమాచరేత్

అగ్నిని నియమించిన విధంగా ప్రతిష్టించి, శుద్ధి చేసి, అక్కడ మహాదేవుని పూజించి, హోమకర్మను నిర్వహించాలి.

కుణ్డం ద్విహస్తమానం వా హస్తమాత్రమథాపి వా వృత్తం వా చతురస్రం వా కుర్యాద్వేదిం చ మణ్డలమ్

కుండను రెండు చేతుల పొడవుగా లేదా ఒక చేతి పొడవుగా, వృత్తాకారంగా లేదా చతురస్రంగా చేయవచ్చు. వేదికను కూడా మండలంగా తయారు చేయాలి.

కుణ్డం విస్తారవన్నిమ్నం తన్మధ్యే ఽష్టదలామ్బుజమ్ చతురంగులముత్సేధం తస్య ద్వ్యంగులమేవ వా

కుండం వెడల్పుగా, లోతుగా ఉండాలి. మధ్యలో ఎనిమిది దళాల పద్మాన్ని, నాలుగు వేళ్ల ఎత్తుగా లేదా రెండు వేళ్ల ఎత్తుగా చేయాలి.

వితస్తిద్విగుణోన్నత్యా నాభిమన్తః ప్రచక్షతే మధ్యం చ మధ్యమాంగుల్యా మధ్యమోత్తమపర్వణోః

దాని ఎత్తు రెండు విటస్తుల పొడవు వరకు ఉండాలి, నాభికి మించకుండా. మధ్య భాగాన్ని మధ్యవేలు మధ్య భాగం నుంచి పై భాగం వరకు కొలవాలి.

అంగులైః కథ్యతే సద్భిశ్చతుర్వింశతిభిః కరః మేఖలానాం త్రయం వాపి ద్వయమేకమథాపి వా

పండితులు చెబుతారు, ఒక చేయి ఇరవై నాలుగు వేళ్లతో కొలవాలి. దానికి మూడు లేక రెండు లేదా ఒక మెఖల ఉండవచ్చు.

యథాశోభం ప్రకుర్వీత శ్లక్ష్ణమిష్టం మృదా స్థిరమ్ అశ్వత్థపత్రవద్యోనిం గజాధారవదేవ వా

అది అందంగా, మెత్తగా, బలంగా మట్టితో తయారు చేయాలి. అది అశ్వత్థపత్రం ఆకారంలోనైనా, ఏనుగు మద్దిలా ఉండవచ్చు.

మేఖలామధ్యతః కుర్యాత్పశ్చిమే దక్షిణే ఽపి వా శోభనామగ్నితః కించిన్నిమ్నామున్మీలికాం శనైః

మెఖలాను మధ్యలో, పశ్చిమం లేదా దక్షిణ భాగంలో, అగ్నికి కాస్త తక్కువగా, అందంగా, మెల్లగా ఓపెనింగ్‌తో చేయాలి.

అగ్రేణ కుణ్డాభిముఖీం కించిదుత్సృజ్య మేఖలామ్ నోత్సేధనియమో వేద్యాః సా మార్దీ వాథ సైకతీ

మెఖలాను కుండ ముందు భాగంలో కొంత విడిపించి ఉంచాలి. వేదిక ఎత్తుకు ఖచ్చితమైన నియమం లేదు; అది మృదువుగానైనా, ఇసుకతోనైనా ఉండవచ్చు.

మండలం గోశకృత్తోయైర్మానం పాత్రస్య నోదితమ్ కుణ్డం చ మృన్మయం వేదిమాలిపేద్గోమయాంబునా

ఆ వృత్తాన్ని ఆవుపేడ, నీటితో తయారు చేయాలి. పాత్ర పరిమాణం నిర్దేశించబడలేదు. హోమకుండం మట్టి తో చేయాలి. వేదికను కూడా ఆవుపేడ, నీటితో పూత పెట్టాలి.

ప్రక్షాల్య తాపయేత్పాత్రం ప్రోక్షయేదన్యదంభసా స్వసూత్రోక్తప్రకారేణ కుణ్డాదౌ విల్లిఖేత్తతః

పాత్రను శుభ్రంగా కడిగి, వేడి చేసి, మరో నీటితో చల్లి శుద్ధి చేయాలి. తాను అనుసరించే పద్ధతి ప్రకారం, కుండ మొదలైన వాటిపై గుర్తులు వేయాలి.

సంప్రోక్ష్య కల్పయేద్దర్భైః పుష్పైర్వా వహ్నివిష్టరమ్ అర్చనార్థం చ హోమార్థం సర్వద్రవ్యాణి సాధయేత్

ప్రదేశాన్ని నీటితో చల్లి, దర్భ గడ్డి లేదా పువ్వులతో అగ్ని కోసం ఆసనం సిద్ధం చేయాలి. ఆరాధనకు, హోమానికి కావలసిన అన్ని పదార్థాలు సిద్ధం చేయాలి.

ప్రక్షాల్యక్షాలనీయాని ప్రోక్షణ్యా ప్రోక్ష్య శోధయేత్ మణిజం కాష్ఠజం వాథ శ్రోత్రియాగారసమ్భవమ్

శుద్ధి చేయాల్సిన వస్తువులను నీటితో కడిగి, మళ్లీ చల్లి శుద్ధి చేయాలి. అవి రత్నాలతో చేసినవైనా, కలపతో చేసినవైనా, లేదా బ్రాహ్మణుడి ఇంటి నుండి వచ్చినవైనా సరే.

అన్యం వాభ్యర్హితం వహ్నిం తతః సాధారమానయేత్ త్రిః ప్రదక్షిణమావృత్య కుణ్డాదేరుపరి క్రమాత్

లేదా, మరొక యోగ్యమైన అగ్నిని గౌరవంతో తీసుకొచ్చి, కుండ మొదలైన వాటి చుట్టూ మూడు సార్లు ప్రదక్షిణగా తిప్పాలి.

వహ్నిబీజం సముచ్చార్య త్వాదధీతాగ్నిమాసనే యోనిమార్గేణ వా తద్వదాత్మనః సంముఖేన వా

అగ్ని బీజమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, అగ్నిని ఆసనంపై ఉంచాలి. అది యోని మార్గం ద్వారా అయినా, లేదా తనకు ఎదురుగా అయినా చేయవచ్చు.

నియోగః ప్రదేశ సర్వం కుండం కుర్యాద్విచక్షణః స్వనాభ్యంతఃస్థితం వహ్నిం తద్రంధ్రాద్విస్ఫులింగవద్

నిపుణుడు మొత్తం కుండ ఏర్పాటును పూర్తిగా చేయాలి. అగ్నిని, తన నాభిలో ఉన్నట్టు, ఆ రంధ్రం నుండి మిణుగురు లాంటి మెరుపుగా బయటకు తేవాలి.

నిర్గమ్య పావకే బహ్యే లీనం బింబాకృతి స్మరేత్ ఆజ్యసంస్కారపర్యంతమన్వాధానపురస్సరమ్

అగ్ని బయటకు వచ్చిన తర్వాత, ఆ అగ్నిని బింబాకారంగా కలిసిపోయినట్టు ధ్యానం చేయాలి. ఆజ్య శుద్ధి పూర్తయ్యే వరకు, ముందుగా చేయాల్సిన కర్మలను అనుసరించాలి.

స్వసూత్రోక్తక్రమాత్కుర్యాన్మూలమన్త్రేణ మన్త్రవిత్ శివమూర్తిం సమభ్యర్చ్య తతో దక్షిణపార్శ్వతః

తన సూత్రంలో చెప్పిన క్రమాన్ని అనుసరించి, మంత్రజ్ఞుడు మూలమంత్రంతో కర్మలు చేయాలి. శివమూర్తిని పూజించి, ఆ తరువాత దక్షిణ వైపు నుండి ప్రారంభించాలి.

న్యస్య మన్త్రం ఘృతే ముద్రాం దర్శయేద్ధేనుసంజ్ఞితామ్ స్రుక్స్రువౌ తైజసౌ గ్రాహ్యౌ న కాంస్యాయససైసకౌ

మంత్రాన్ని నెయ్యిలో స్థాపించి, 'ఆవు' అనే ముద్రను చూపాలి. తరువాత, బంగారంతో చేసిన శ్రుక్కు, శ్రువను తీసుకోవాలి. కంచు, ఇనుము, రాయి వంటివాటితో చేయకూడదు.

యజ్ఞదారుమయౌ వాపి స్మార్తౌ వా శిల్పసమ్మతౌ పర్ణే వా బ్రహ్మవృక్షాదేరచ్ఛిద్రే మధ్య ఉత్థితే

లేదా, అవి యజ్ఞంలో ఉపయోగించే కలపతో చేసినవైనా, సంప్రదాయ ప్రకారం శిల్ప నిపుణులు అంగీకరించినవైనా, లేదా బ్రహ్మవృక్షం వంటి పవిత్ర వృక్షపు ఆకుతో, మధ్యలో నుంచి పుట్టిన, చీలని ఆకుతో చేసినవైనా ఉండవచ్చు.

సంసృజ్య దర్భైస్తౌ వహ్నౌ సంతాప్య ప్రోక్షయేత్పునః పారార్షర్చ్యస్వసూత్రోక్తక్రమేణ శివపూర్వకైః

అవి దర్భతో కలిపి, అగ్నిలో వేడి చేసి, మళ్లీ నీటితో చల్లి శుద్ధి చేయాలి. తన సూత్రంలో చెప్పిన క్రమాన్ని అనుసరించి, శివ పూజతో ప్రారంభించాలి.

జుహుయాదష్టభిర్బీజైరగ్నిసంస్కారసిద్ధయే భ్రుంస్తుంబ్రుశ్రుం క్రమేణైవ పుండ్రంద్రమిత్యతః పరమ్

అగ్ని శుద్ధి కోసం ఎనిమిది బీజమంత్రాలతో హోమం చేయాలి. అవి: 'భ్రుం', 'స్తుం', 'బ్రుశ్రుం', 'పుండ్రం', 'ద్రం' మొదలైనవి క్రమంగా వేయాలి.

బీజాని సప్త సప్తానాం జిహ్వానామనుపూర్వశః త్రిశిఖా మధ్యమా జిహ్వా బహురూపసమాహ్వయా

ఏడు బీజమంత్రాలు, అగ్నికి ఉన్న ఏడు జిహ్వలకు క్రమంగా ఉన్నాయి. మధ్య జిహ్వను 'త్రిశిఖా' అంటారు, అది అనేక రూపాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది.