శివపురాణమ్

దానాద్ధనకృతం నశ్యేన్నా ఽన్యథాకల్పకోటిభిః క్వచిత్పాపేన పుణ్యం చ వృద్ధిపూర్వేణ నశ్యతి

ధనంతో చేసిన పాపం దానంతో పోతుంది; లేనిపక్షంలో, కోట్ల యుగాలు గడిచినా అది పోదు. కొన్నిసార్లు, పూర్వపు పాపం వల్ల పుణ్యం కూడా నశిస్తుంది.

బీజాంశశ్చైవ వృద్ధ్యంశో భోగాంశః పుణ్యపాపయోః జ్ఞాననాశ్యో హి బీజాంశో వృద్ధిరుక్తప్రకారతః

పుణ్యానికి, పాపానికి విత్తనం, వృద్ధి, అనుభవం అనే భాగాలు ఉంటాయి. జ్ఞానంతో విత్తనం పోతుంది; వృద్ధి ముందు చెప్పినట్టు పోతుంది.

భోజాంశో భోగనాశ్యస్తు నాన్యథా పుణ్యకోటిభిః బీజప్రరోహే నష్టే తు శేషో భోగాయ కల్పతే

అనుభవ భాగం అనుభవంతోనే పోతుంది; కోట్లాది పుణ్యాలతో కూడా వేరేలా పోదు. విత్తనం నశించిన తర్వాత మిగిలింది అనుభవానికి మాత్రమే ఉంటుంది.

దేవానాం పూజయా చైవ బ్రహ్మణానాం చ దానతః తపోధిక్యాచ్చ కాలేన భోగః సహ్యో భవేన్నృణామ్ తస్మాత్పాపమకృత్వైవ వస్తవ్యంస్సుఖమిచ్ఛతా

దేవతలను పూజించడం, బ్రాహ్మణులకు దానం చేయడం, తపస్సు పెంచడం వల్ల కాలక్రమంలో అనుభవ ఫలం లభిస్తుంది. అందుకే, సుఖాన్ని కోరేవాడు పాపం చేయకుండా ఉండాలి.

సదాచారం శ్రావయాశు యేన లోకాఞ్జయేద్బుధః ధర్మాధర్మమయాన్బ్రూహి స్వర్గనారకదాంస్తథా

మంచి ఆచారాన్ని త్వరగా బోధించు; దాని ద్వారా జ్ఞానులు లోకాన్ని జయిస్తారు. ధర్మాధర్మమయమైన, స్వర్గం లేదా నరకాన్ని ఇచ్చే కార్యాలను చెప్పు.

సదాచారయుతో విద్వాన్బ్రాహ్మణో నామ నామతః వేదాచారయుతో విప్రో హ్యేతైరేకైకవాన్ద్విజః

మంచి ఆచారంతో కూడిన విద్యావంతుడిని బ్రాహ్మణుడు అంటారు. వేదజ్ఞానం ఉన్నవాడు విప్రుడు; వీరిలో ప్రతి ఒక్కరూ ద్విజుడే.

అల్పాచారోల్పవేదశ్చ క్షత్రియో రాజసేవకః కించిదాచారవాన్వైశ్యః కృషివాణిజ్యకృత్తయా

తక్కువ ఆచారం, తక్కువ వేదజ్ఞానం ఉన్నవాడు క్షత్రియుడు, రాజులకు సేవ చేసే వాడు. కొంత ఆచారం ఉన్నవాడు వైశ్యుడు, వ్యవసాయం, వ్యాపారం చేసే వాడు.

శూద్రబ్రాహ్మణ ఇత్యుక్తః స్వయమేవ హి కర్షకః అసూయాలుః పరద్రోహీ చండాలద్విజ ఉచ్యతే

శూద్రుడు లేదా బ్రాహ్మణుడు అని పిలవబడే వాడు నిజానికి రైతే. అసూయగలవాడు, ఇతరులకు హాని చేసే వాడు చండాలుడు లేదా ద్విజుడు అని పిలవబడతాడు.

పృథివీపాలకో రాజా ఇతరేక్షత్రియా మతాః ధాన్యాదిక్రయవాన్వైశ్య ఇతరో వణిగుచ్యతే

భూమిని రక్షించే రాజును క్షత్రియుడు అని అంటారు. ధాన్యం వంటివి అమ్మేవాడిని వైశ్యుడు అంటారు, మరొకరిని వ్యాపారి అంటారు.

బ్రహ్మక్షత్రియవైశ్యానాం శుశ్రూషుః శూద్ర ఉచ్యతే కర్షకో వృషలో జ్ఞేయ ఇతరే చైవ దస్యవః

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులకు సేవ చేసే వాడిని శూద్రుడు అంటారు. రైతును వృషలుడు అంటారు, మిగతావారిని దస్యులు అంటారు.

సర్వో హ్యుషఃప్రాచీముఖశ్చిన్తయేద్దేవపూర్వకాన్ ధర్మానర్థాంశ్చ తత్క్లేశానాయం చ వ్యయమేవ చ

ప్రతి ఉదయం తూర్పు వైపు తిరిగి, దేవతలు నిర్ణయించిన కర్తవ్యాలు, జీవనోపాధి మార్గాలు, వాటిలో వచ్చే కష్టాలు, ఖర్చులు ఇవన్నీ మనసులో ఆలోచించాలి.

ఆయుర్ద్వేషశ్చ మరణం పాపం భాగ్యం తథైవ చ వ్యాధిః పుష్టిస్తథా శక్తిః ప్రాతరుత్థానదిక్ఫలమ్

ఆయుషు, శత్రుత్వం, మరణం, పాపం, అదృష్టం, వ్యాధి, పోషణ, శక్తి, ఉదయాన్నే లేచి ఉండటివల్ల కలిగే ఫలితాలు ఇవన్నీ మనసులో తలచాలి.

నిశాంత్యాయామోషా జ్ఞేయా యామార్ధం సంధిరుచ్యతే తత్కాలే తు సముత్థాయ విణ్మూత్రే విసృజేద్ద్విజః

రాత్రి ముగిసిన తరువాత వచ్చే సమయాన్ని ఉషస్సు అంటారు. యామార్థాన్ని సంధి అంటారు. ఆ సమయంలో లేచి ద్విజుడు మలమూత్ర విసర్జన చేయాలి.

గృహాద్దూరం తతో గత్వా బాహ్యతః ప్రవృతస్తథా ఉదఙ్ముఖః సమావిశ్య ప్రతిబంధే ఽన్యదిఙ్ముఖః

ఇల్లునుంచి దూరంగా బయటికి వెళ్లి, ఉత్తర దిశను చూస్తూ ప్రవేశించాలి. అలా వీలుకాకపోతే, మరే దిశ అయినా చూడవచ్చు.

జలాగ్నిబ్రాహ్మణాదీనాం దేవానాం నాభిముఖ్యతః లింగం పిధాయ వామేన ముఖమన్యేన పాణినా

నీరు, అగ్ని, బ్రాహ్మణులు లేదా దేవతల వైపు చూడకూడదు. ఎడమ చేతితో లింగాన్ని, మరొక చేతితో నోటిని కప్పుకోవాలి.

మలముత్సృజ్య చోత్థాయ న పశ్యేచ్చైవ తన్మలమ్ ఉద్ధృతేన జలేనైవ శౌచం కుర్యాజ్జలాద్బహిః

మలాన్ని విడిచిన తరువాత లేచి, ఆ మలాన్ని చూడకూడదు. నీటిని తీసుకుని, నీటి బయటే శౌచం చేయాలి.

అథవా దేవపిత్రార్షతీర్థావతరణం వినా సప్త వా పఞ్చ వా త్రీన్వా గుదం సంశోధయేన్మృదా

లేకపోతే, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు ఉన్న తీర్థాలలోకి దిగకుండా, మూడు, ఐదు లేదా ఏడు సార్లు మట్టి తీసుకుని గుదాన్ని శుభ్రం చేయాలి.

లింగే కర్కోటమాత్రం తు గుదే ప్రసృతిరిష్యతే తత ఉత్థాయ పద్ధస్తశౌచం గణ్డూషమష్టకమ్

లింగాన్ని కర్కోటక పరిమాణంలో శుభ్రం చేయాలి. గుదాన్ని పూర్తిగా శుభ్రం చేయాలి. ఆ తరువాత లేచి, చేతులు కడిగి, ఎనిమిది సార్లు నోటిని కడగాలి.

యేన కేన చ పత్రేణ కాష్ఠేన చ జలాద్బహిః కార్యం సంత్యజ్య తర్జనీం దంతధావనమీరితమ్

ఏదైనా పాత్రతో లేదా కట్టతో, నీటి బయటే శుభ్రం చేయాలి. మధ్యవేలిని ఉపయోగించకూడదు. పళ్ళను శుభ్రం చేయడం కూడా చెప్పబడింది.

జలదేవాన్నమస్కృత్య మంత్రేణ స్నానమాచరేత్ అశక్తః కంఠదఘ్నం వా కటిదఘ్నమథాపి వా

నీటిని, దేవతలను మంత్రంతో నమస్కరించి స్నానం చేయాలి. అది సాధ్యపడకపోతే, గొంతు వరకు లేదా నడుము వరకు అయినా స్నానం చేయాలి.

ఆజాను జలమావిశ్య మంత్రస్నానం సమాచరేత్ దేవాదీంస్తర్పయేద్విద్వాంస్తత్ర తీర్థజలేన చ

మోకాళ్ల వరకు నీటిలోకి వెళ్లి, మంత్రంతో స్నానం చేయాలి. అక్కడే తీర్థజలంతో దేవతలకు, ఇతరులకు తర్పణం చేయాలి.

ధౌతవస్త్రం సమాదాయ పఞ్చకచ్ఛేన ధారయేత్ ఉత్తరీయం చ కిం చైవ ధార్యం సర్వేషు కర్మసు

కడిగిన వస్త్రాన్ని తీసుకుని, ఐదు మడతలుగా ధరించాలి. పై వస్త్రం కూడా అన్ని కర్మల్లో ధరించాలి.

నద్యాదితీర్థస్నానే తు స్నానవస్త్రం న శోధయేత్ వాపీకూపగృహాదౌ తు స్నానాదూర్ధ్వం నయేద్బుధః

నది లేదా ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేసినప్పుడు స్నాన వస్త్రాన్ని కడగకూడదు. కానీ వాపి, బావి, ఇల్లు వంటివాటిలో స్నానం చేసిన తరువాత వస్త్రాన్ని కడగాలి.

శిలాదార్వాదికే వాపి జలే వాపి స్థలేపి వా సంశోధ్య పీడయేద్వస్త్రం పిత్ఃణాం తృప్తయే ద్విజాః

రాయి మీదా, దర్భ మీదా, నీటిలోనైనా, భూమిపై అయినా వస్త్రాన్ని శుభ్రం చేసి, పిండిపట్టి, పితృదేవతలకు తృప్తి కలిగించాలి.

జాబాలకోక్తమంత్రేణ భస్మనా చ త్రిపుండ్రకమ్ అన్యథా చేజ్జలే పాత ఇతస్తన్నరకమృచ్ఛతి

జాబాలుడు చెప్పిన మంత్రంతో బస్మంతో తలపై మూడు గీతలు పెట్టాలి. లేకపోతే, నీటిలో పెట్టితే, దానికి సంబంధించిన నరకాన్ని పొందుతాడు.

ఆపోహిష్ఠేతి శిరసి ప్రోక్షయేత్పాపశాంతయే యస్యేతి మంత్రం పాదే తు సంధిప్రోక్షణముచ్యతే

పాపాలు తొలగించేందుకు 'ఆపో హిష్ట' మంత్రాన్ని తలపై చదువుతూ నీళ్లు చల్లాలి. 'యస్య' మంత్రాన్ని కాలుల దగ్గర చదవడం సంధి ప్రోక్షణంగా పిలవబడుతుంది.

పాదే మూర్ధ్ని హృది చైవ మూర్ధ్ని హృత్పాద ఏవ చ హృత్పాదమూర్ధ్ని సంప్రోక్ష్య మంత్రస్నానం విదుర్బుధాః

కాలులు, తల, హృదయం — ఇలా హృదయం, కాలులు, తలపై నీళ్లు చల్లిన తర్వాత, జ్ఞానులు దీనిని మంత్రస్నానం అంటారు.

ఈషత్స్పర్శే చ దౌః స్వాస్థ్యే రాజరాష్ట్రభయే ఽపి చ అత్యాగతికాలే చ మంత్రస్నానం సమాచరేత్

స్వల్పంగా తాకినప్పుడు, అనారోగ్య సమయంలో, రాజు లేదా రాజ్యం వల్ల భయపడినప్పుడు, ఎక్కువ కాలం దూరంగా ఉన్నప్పుడు కూడా మంత్రస్నానం చేయాలి.

ప్రాతః సూర్యానువాకేన సాయమగ్న్యనువాకతః అపః పీత్వా తథామధ్యే పునః ప్రోక్షణమాచరేత్

ఉదయాన్నే సూర్య అనువాకంతో, సాయంకాలం అగ్ని అనువాకంతో, నీరు తాగిన తర్వాత, అలాగే మధ్యాహ్నం కూడా మళ్లీ ప్రోక్షణ చేయాలి.