గంగాయాం మాఘమాసే తు తథాకుంభగతే రవౌ శ్రాద్ధం వా పిండదానం వా తిలోదకమథాపివా
మాఘమాసంలో, సూర్యుడు కుంభరాశిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, గంగా నదిలో శ్రాద్ధం చేయడం, పిండప్రదానం చేయడం లేదా నువ్వులతో నీళ్లు పోయడం చేయాలని చెప్పబడింది.
వంశద్వయపిత్ఃణాం చ కులకోట్యుద్ధరం విదుః కృష్ణవేణ్యాం ప్రశంసంతి మీనగే చ గురౌ రవౌ
ఇలాంటి కార్యాలు వంశపారంపర్యంగా అనేక తరాల పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ఇస్తాయని చెబుతారు. కృష్ణవేణి నదిలో, ముఖ్యంగా సూర్యుడు మీనరాశిలో ఉన్నప్పుడు, ఇవి ఎంతో ప్రాశంసించబడతాయి.
తత్తత్తీర్థే చ తన్మాసి స్నానమింద్రపదప్రదమ్ గంగాం వా సహ్యజాం వాపి సమాశ్రిత్య వసేద్బుధః
ప్రతి పవిత్ర క్షేత్రంలో, ఆ నెలలో స్నానం చేయడం వల్ల ఇంద్రపదవిని పొందుతారు. జ్ఞానులు గంగా లేదా సహ్యపర్వతాల నుండి పుట్టిన నదుల దగ్గర నివసించాలి.
తత్కాలకృతపాపస్య క్షయో భవతి నిశ్చితమ్ రుద్రలోకప్రదాన్యేవ సంతి క్షేత్రాణ్యనేకశః
ఆ సమయంలో చేసిన పాపాలు తప్పకుండా నశిస్తాయి. అనేక పవిత్ర క్షేత్రాలు రుద్రలోకాన్ని ప్రసాదించేలా ఉన్నాయి.
తామ్రపర్ణీ వేగవతీ బ్రహ్మలోకఫలప్రదే తయోస్తీరే హి సంత్యేవ క్షేత్రాణి స్వర్గదాని చ
తామ్రపర్ణి, వేగవతి నదులు బ్రహ్మలోక ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. వాటి తీరాల్లో స్వర్గాన్ని ప్రసాదించే క్షేత్రాలు కూడా ఉన్నాయి.
సంతి క్షేత్రాణి తన్మధ్యే పుణ్యదాని చ భూరిశః తత్ర తత్ర వసన్ప్రాజ్ఞస్తాదృశం చ ఫలం లభేత్
వాటిలో అనేక పవిత్ర క్షేత్రాలు పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయి. జ్ఞానులు అక్కడక్కడ నివసిస్తూ, తగిన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
సదాచారేణ సద్వృత్త్యా సదా భావనయాపి చ వసేద్దయాలుః ప్రాజ్ఞో వై నాన్యథా తత్ఫలం లభేత్
ఎప్పుడూ మంచి ఆచారం, సద్భావన, దయతో జీవించేవారికే ఫలితం లభిస్తుంది. వేరే విధంగా ఉంటే, ఆ ఫలం దక్కదు.
పుణ్యక్షేత్రే కృతం పుణ్యం బహుధా ఋద్ధిమృచ్ఛతి పుణ్యక్షేత్రే కృతం పాపం మహదణ్వపి జాయతే
పవిత్ర క్షేత్రంలో చేసిన పుణ్యం అనేక రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది. అదే విధంగా, అక్కడ చేసిన పాపం కూడా ఎక్కువగా పెరుగుతుంది.
తత్కాలం జీవనార్థశ్చేత్పుణ్యేన క్షయమేష్యతి పుణ్యమైశ్వర్యదం ప్రాహుః కాయికం వాచికం తథా
ఆ సమయంలో జీవనార్థం కోసం పుణ్యాన్ని ఆశ్రయిస్తే, నాశనం కలుగుతుంది. శరీరంతో చేసినదైనా, మాటతో చేసినదైనా, పుణ్యం ఐశ్వర్యాన్ని ఇస్తుందని చెబుతారు.
మానసం చ తథా పాపం తాదృశం నాశయేద్ద్విజాః మానసం వజ్రలేపం తు కల్పకల్పానుగం తథా
మనసుతో చేసిన పాపాన్ని కూడా ద్విజులు నశింపజేస్తారు. కానీ, మనసులో చేసిన పాపం వజ్రపు పూతలా, అనేక యుగాలు మిగిలి ఉంటుంది.
ధ్యానాదేవ హి తన్నశ్యేన్నాన్యథా నాశమృచ్ఛతి వాచికం జపజాలేన కాయికం కాయశోషణాత్
ధ్యానం ద్వారా మాత్రమే అది నశిస్తుంది; వేరే విధంగా నశించదు. మాటతో చేసిన పాపం జపంతో పోతుంది; శరీరంతో చేసిన పాపం శరీరశోషణంతో పోతుంది.
దానాద్ధనకృతం నశ్యేన్నా ఽన్యథాకల్పకోటిభిః క్వచిత్పాపేన పుణ్యం చ వృద్ధిపూర్వేణ నశ్యతి
ధనంతో చేసిన పాపం దానంతో పోతుంది; లేనిపక్షంలో, కోట్ల యుగాలు గడిచినా అది పోదు. కొన్నిసార్లు, పూర్వపు పాపం వల్ల పుణ్యం కూడా నశిస్తుంది.
బీజాంశశ్చైవ వృద్ధ్యంశో భోగాంశః పుణ్యపాపయోః జ్ఞాననాశ్యో హి బీజాంశో వృద్ధిరుక్తప్రకారతః
పుణ్యానికి, పాపానికి విత్తనం, వృద్ధి, అనుభవం అనే భాగాలు ఉంటాయి. జ్ఞానంతో విత్తనం పోతుంది; వృద్ధి ముందు చెప్పినట్టు పోతుంది.
భోజాంశో భోగనాశ్యస్తు నాన్యథా పుణ్యకోటిభిః బీజప్రరోహే నష్టే తు శేషో భోగాయ కల్పతే
అనుభవ భాగం అనుభవంతోనే పోతుంది; కోట్లాది పుణ్యాలతో కూడా వేరేలా పోదు. విత్తనం నశించిన తర్వాత మిగిలింది అనుభవానికి మాత్రమే ఉంటుంది.
దేవానాం పూజయా చైవ బ్రహ్మణానాం చ దానతః తపోధిక్యాచ్చ కాలేన భోగః సహ్యో భవేన్నృణామ్ తస్మాత్పాపమకృత్వైవ వస్తవ్యంస్సుఖమిచ్ఛతా
దేవతలను పూజించడం, బ్రాహ్మణులకు దానం చేయడం, తపస్సు పెంచడం వల్ల కాలక్రమంలో అనుభవ ఫలం లభిస్తుంది. అందుకే, సుఖాన్ని కోరేవాడు పాపం చేయకుండా ఉండాలి.
సదాచారం శ్రావయాశు యేన లోకాఞ్జయేద్బుధః ధర్మాధర్మమయాన్బ్రూహి స్వర్గనారకదాంస్తథా
మంచి ఆచారాన్ని త్వరగా బోధించు; దాని ద్వారా జ్ఞానులు లోకాన్ని జయిస్తారు. ధర్మాధర్మమయమైన, స్వర్గం లేదా నరకాన్ని ఇచ్చే కార్యాలను చెప్పు.
సదాచారయుతో విద్వాన్బ్రాహ్మణో నామ నామతః వేదాచారయుతో విప్రో హ్యేతైరేకైకవాన్ద్విజః
మంచి ఆచారంతో కూడిన విద్యావంతుడిని బ్రాహ్మణుడు అంటారు. వేదజ్ఞానం ఉన్నవాడు విప్రుడు; వీరిలో ప్రతి ఒక్కరూ ద్విజుడే.
అల్పాచారోల్పవేదశ్చ క్షత్రియో రాజసేవకః కించిదాచారవాన్వైశ్యః కృషివాణిజ్యకృత్తయా
తక్కువ ఆచారం, తక్కువ వేదజ్ఞానం ఉన్నవాడు క్షత్రియుడు, రాజులకు సేవ చేసే వాడు. కొంత ఆచారం ఉన్నవాడు వైశ్యుడు, వ్యవసాయం, వ్యాపారం చేసే వాడు.
శూద్రబ్రాహ్మణ ఇత్యుక్తః స్వయమేవ హి కర్షకః అసూయాలుః పరద్రోహీ చండాలద్విజ ఉచ్యతే
శూద్రుడు లేదా బ్రాహ్మణుడు అని పిలవబడే వాడు నిజానికి రైతే. అసూయగలవాడు, ఇతరులకు హాని చేసే వాడు చండాలుడు లేదా ద్విజుడు అని పిలవబడతాడు.
పృథివీపాలకో రాజా ఇతరేక్షత్రియా మతాః ధాన్యాదిక్రయవాన్వైశ్య ఇతరో వణిగుచ్యతే
భూమిని రక్షించే రాజును క్షత్రియుడు అని అంటారు. ధాన్యం వంటివి అమ్మేవాడిని వైశ్యుడు అంటారు, మరొకరిని వ్యాపారి అంటారు.
బ్రహ్మక్షత్రియవైశ్యానాం శుశ్రూషుః శూద్ర ఉచ్యతే కర్షకో వృషలో జ్ఞేయ ఇతరే చైవ దస్యవః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులకు సేవ చేసే వాడిని శూద్రుడు అంటారు. రైతును వృషలుడు అంటారు, మిగతావారిని దస్యులు అంటారు.
సర్వో హ్యుషఃప్రాచీముఖశ్చిన్తయేద్దేవపూర్వకాన్ ధర్మానర్థాంశ్చ తత్క్లేశానాయం చ వ్యయమేవ చ
ప్రతి ఉదయం తూర్పు వైపు తిరిగి, దేవతలు నిర్ణయించిన కర్తవ్యాలు, జీవనోపాధి మార్గాలు, వాటిలో వచ్చే కష్టాలు, ఖర్చులు ఇవన్నీ మనసులో ఆలోచించాలి.
ఆయుర్ద్వేషశ్చ మరణం పాపం భాగ్యం తథైవ చ వ్యాధిః పుష్టిస్తథా శక్తిః ప్రాతరుత్థానదిక్ఫలమ్
ఆయుషు, శత్రుత్వం, మరణం, పాపం, అదృష్టం, వ్యాధి, పోషణ, శక్తి, ఉదయాన్నే లేచి ఉండటివల్ల కలిగే ఫలితాలు ఇవన్నీ మనసులో తలచాలి.
నిశాంత్యాయామోషా జ్ఞేయా యామార్ధం సంధిరుచ్యతే తత్కాలే తు సముత్థాయ విణ్మూత్రే విసృజేద్ద్విజః
రాత్రి ముగిసిన తరువాత వచ్చే సమయాన్ని ఉషస్సు అంటారు. యామార్థాన్ని సంధి అంటారు. ఆ సమయంలో లేచి ద్విజుడు మలమూత్ర విసర్జన చేయాలి.
గృహాద్దూరం తతో గత్వా బాహ్యతః ప్రవృతస్తథా ఉదఙ్ముఖః సమావిశ్య ప్రతిబంధే ఽన్యదిఙ్ముఖః
ఇల్లునుంచి దూరంగా బయటికి వెళ్లి, ఉత్తర దిశను చూస్తూ ప్రవేశించాలి. అలా వీలుకాకపోతే, మరే దిశ అయినా చూడవచ్చు.
జలాగ్నిబ్రాహ్మణాదీనాం దేవానాం నాభిముఖ్యతః లింగం పిధాయ వామేన ముఖమన్యేన పాణినా
నీరు, అగ్ని, బ్రాహ్మణులు లేదా దేవతల వైపు చూడకూడదు. ఎడమ చేతితో లింగాన్ని, మరొక చేతితో నోటిని కప్పుకోవాలి.
మలముత్సృజ్య చోత్థాయ న పశ్యేచ్చైవ తన్మలమ్ ఉద్ధృతేన జలేనైవ శౌచం కుర్యాజ్జలాద్బహిః
మలాన్ని విడిచిన తరువాత లేచి, ఆ మలాన్ని చూడకూడదు. నీటిని తీసుకుని, నీటి బయటే శౌచం చేయాలి.
అథవా దేవపిత్రార్షతీర్థావతరణం వినా సప్త వా పఞ్చ వా త్రీన్వా గుదం సంశోధయేన్మృదా
లేకపోతే, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు ఉన్న తీర్థాలలోకి దిగకుండా, మూడు, ఐదు లేదా ఏడు సార్లు మట్టి తీసుకుని గుదాన్ని శుభ్రం చేయాలి.
లింగే కర్కోటమాత్రం తు గుదే ప్రసృతిరిష్యతే తత ఉత్థాయ పద్ధస్తశౌచం గణ్డూషమష్టకమ్
లింగాన్ని కర్కోటక పరిమాణంలో శుభ్రం చేయాలి. గుదాన్ని పూర్తిగా శుభ్రం చేయాలి. ఆ తరువాత లేచి, చేతులు కడిగి, ఎనిమిది సార్లు నోటిని కడగాలి.
యేన కేన చ పత్రేణ కాష్ఠేన చ జలాద్బహిః కార్యం సంత్యజ్య తర్జనీం దంతధావనమీరితమ్
ఏదైనా పాత్రతో లేదా కట్టతో, నీటి బయటే శుభ్రం చేయాలి. మధ్యవేలిని ఉపయోగించకూడదు. పళ్ళను శుభ్రం చేయడం కూడా చెప్పబడింది.