శివపురాణమ్

వహ్నౌ వా స్థణ్డిలే వాథ భక్త్యా విత్తానుసారతః అథవాంతర్బహిశ్చైవ పూజయేత్పరమేశ్వరమ్ అంతర్యాగరతః పూజాం బహిః కుర్వీత వా న వా

అగ్నిలోనైనా, యాగవేదికపై అయినా, భక్తి, సామర్థ్యాన్ని బట్టి పూజ చేయాలి. అంతర్గతంగానూ, బాహ్యంగానూ పరమేశ్వరుని పూజించవచ్చు. అంతర్యాగంలో నిమగ్నుడైతే, బాహ్యపూజ చేయవచ్చు, చేయకపోయినా పర్వాలేదు.

వ్యాఖ్యాం పూజావిధానస్య ప్రవదామి సమాసతః శివశాస్త్రే శివేనైవ శివాయై కథితస్య తు

శివుని శాస్త్రంలో, శివుడు తాను పార్వతికి చెప్పిన పూజావిధానాన్ని ఇప్పుడు సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.

అంగమభ్యంతరం యాగమగ్నికార్యావసానకమ్ విధాయ వా న వా పశ్చాద్బహిర్యాగం సమాచరేత్

అంతర్గత యాగాన్ని, అగ్నికార్యానికి ముగింపు వరకు చేయవచ్చు, చేయకపోయినా పర్వాలేదు. ఆ తరువాత బాహ్యయాగాన్ని నిర్వహించాలి.

తత్ర ద్రవ్యాణి మనసా కల్పయిత్వా విశోధ్య చ ధ్యాత్వా వినాయకం దేవం పూజయిత్వా విధానతః

అక్కడ, పూజా ద్రవ్యాలను మనస్సులో ఊహించి, శుద్ధి చేసి, వినాయకుని ధ్యానం చేసి, నియమానుసారం ఆయనను పూజించాలి.

దక్షిణే చోత్తరే చైవ నందీశం సుయశం తథా ఆరాధ్య మనసా సమ్యగాసనం కల్పయేద్బుధః

కుడివైపున, ఎడమవైపున నందీశ్వరుని, సుయశను మనస్సులో సముచితంగా పూజించి, జ్ఞానవంతుడు ఆసనాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

ఆరాధనాదికైర్యుక్తస్సింహయోగాసనాదికమ్ పద్మాసనం వా విమలం తత్త్వత్రయసమన్వితమ్

పూజ మొదలైన కర్మలతో, సింహాసనం లేదా పద్మాసనం వంటి శుద్ధమైన ఆసనంలో, మూడు తత్త్వాలతో కూడిన ఆసనంలో కూర్చోవాలి.

తస్యోపరి శివం ధ్యాయేత్సాంబం సర్వమనోహరమ్ సర్వలక్షణసంపన్నం సర్వావయవశోభనమ్

ఆ ఆసనంపై, పార్వతీదేవితో కూడిన శివుని, అన్ని రకాల మోహనమైన రూపంతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో, అందమైన అవయవాలతో ధ్యానం చేయాలి.

సర్వాతిశయసంయుక్తం సర్వాభరణభూషితమ్ రక్తాస్యపాణిచరణం కుందచంద్రస్మితాననమ్

అత్యంత శోభతో, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించబడినవాడై, ఎర్రటి నోరు, చేతులు, కాళ్లు కలిగి, మల్లెపువ్వు, చంద్రునిలా నవ్వుతో ఉన్న ముఖముతో ఉన్నవాడిగా.

శుద్ధస్ఫటికసంకాశం ఫుల్లపద్మత్రిలోచనమ్ చతుర్భుజముదారాఙ్గం చారుచంద్రకలాధరమ్

పచ్చటి స్ఫటికంలా వెలిగిపోతూ, వికసించిన కమలపు మూడు కళ్లతో, నాలుగు చేతులతో, శ్రేష్ఠమైన అవయవాలతో, అందమైన చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించినవాడిగా.

వరదాభయహస్తం చ మృగటంకధరం హరమ్ భుజంగహారవలయం చారునీలగలాంతరమ్

వరం ఇచ్చే చేయి, భయాన్ని తొలగించే చేయి కలిగి, మృగముద్రను ధరించి, పాములతో చేసిన హారాలు, వలయాలు ధరించి, ఆకర్షణీయమైన నీలపు కంఠంతో ఉన్న పరమేశ్వరునిగా.

సర్వోపమానరహితం సానుగం సపరిచ్ఛదమ్ తతః సంచింతయేత్తస్య వామభాగే మహేశ్వరీమ్

ఎవరికి సమానమూ లేని వాడిగా, సేవకులతో, పరివారంతో కూడినవాడిగా; ఆ తరువాత, ఆయన ఎడమవైపు మహేశ్వరీ దేవిని ధ్యానించాలి.

ప్రఫుల్లోత్పలపత్రాభాం విస్తీర్ణాయతలోచనామ్ పూర్ణచంద్రాభవదనాం నీలకుంచితమూర్ధజామ్

పూర్తిగా వికసించిన నీలకమలం రేకుల్లా విశాలమైన, పొడవైన కళ్లతో, పూర్ణ చంద్రునిలా ముఖంతో, నల్లని వంకర జుట్టుతో.

నీలోత్పలదలప్రఖ్యాం చన్ద్రార్ధకృతశేఖరామ్ అతివృత్తఘనోత్తుంగస్నిగ్ధపీనపయోధరామ్

నీలకమల రేకులను పోలినవాడిగా, చంద్రార్ధాన్ని కిరీటంగా ధరించి, బలమైన, మృదువైన, మెరిసే, ఎత్తైన వక్షోజాలతో.

తనుమధ్యాం పృథుశ్రోణీం పీతసూక్ష్మవరామ్బరామ్ సర్వాభరణసంపన్నాం లలాటతిలకోజ్జ్వలామ్

సన్నని నడుముతో, విస్తృతమైన నితంబాలతో, పలుచని పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించబడినవాడిగా, మెరిసే లలాటపు తిలకంతో.

విచిత్రపుష్పసంకీర్ణకేశపాశోపశోభితామ్ సర్వతో ఽనుగుణాకారాం కించిల్లజ్జానతాననామ్

వివిధ పువ్వులతో అలంకరించిన జడతో, అన్ని విధాలా సమతుల్యమైన రూపంతో, కొంత సంకోచంతో మెరిసే ముఖంతో.

హేమారవిందం విలసద్దధానాం దక్షిణే కరే దండవచ్చాపరం హస్తే న్యస్యాసీనాం మహాసనే

తన కుడి చేతిలో మెరిసే బంగారు కమలాన్ని పట్టుకుని, మరో చేతిలో దండాన్ని ఉంచి, గొప్ప ఆసనంపై కూర్చున్నవాడిగా.

పాశవిచ్ఛేదికాం సాక్షాత్సచ్చిదానందరూపిణీమ్ ఏవం దేవం చ దేవీం చ ధ్యాత్వాసనవరే శుభే

పాశాన్ని కోసే ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, సచ్చిదానంద స్వరూపంగా వెలిగిపోతూ; ఇలా దేవుడిని, దేవిని శుభమైన ఆసనంపై ధ్యానించాలి.

సర్వోపచారవద్భక్త్యా భావపుష్పైస్సమర్చయేత్ అథవా పరికల్ప్యైవం మూర్తిమన్యతమాం విభోః

అన్ని విధమైన సేవలతో, భక్తితో, మనస్సులో పుష్పాలతో పూజ చేయాలి; లేదా, ప్రభువు యొక్క మరే ఇతర రూపాన్ని కూడా ఇలా ఊహించి పూజించవచ్చు.

శైవీం సదాశివాఖ్యాం వా తథా మాహేశ్వరీం పరామ్ షడ్వింశకాభిధానాం వా శ్రీకంఠాఖ్యామథాపి వా

శివీ అని పిలవబడే సదాశివునిగా, లేదా పరమమైన మహేశ్వరీగా, లేదా షడ్వింశకా అని ప్రసిద్ధమైన రూపంగా, లేదా శ్రీకంఠునిగా అయినా పూజించవచ్చు.

మన్త్రన్యాసాదికాం చాపి కృత్వా స్వస్యాం తనౌ యథా అస్యాం మూర్తౌ మూర్తిమంతం శివం సదసతః పరమ్

మంత్రన్యాసాది విధులను తన శరీరంలో చేసి, ఈ రూపంలో మూర్తిరూపమైన శివునిని, సద్అసత్తు దాటి ఉన్నవాడిగా ధ్యానించాలి.

ధ్యాత్వా బాహ్యక్రమేణైవ పూజాం నిర్వర్తయేద్ధియా సమిదాజ్యాదిభిః పశ్చాన్నాభౌ హోమం చ భావయేత్

ఇలా ధ్యానం చేసి, బయట పద్ధతిలో మనస్సుతో పూజను నిర్వహించాలి; తరువాత, నాభిలో సమిధలు, నెయ్యి మొదలైనవి కలిగి హోమాన్ని ఊహించాలి.

భ్రూమధ్యే చ శివం ధ్యాయేచ్ఛుద్ధదీపశిఖాకృతిమ్ ఇత్థమంగే స్వతంత్రే వా యోగే ధ్యానమయే శుభే

భ్రూవద్ద్యంలో శివునిని శుద్ధమైన దీపశిఖ రూపంలో ధ్యానించాలి; ఇలా శరీరంలో, లేదా స్వతంత్రంగా, శుభమైన ధ్యానయోగంలో చేయాలి.

అగ్నికార్యావసానం చ సర్వత్రైవ సమో విధిః అథ చింతామయం సర్వం సమాప్యారాధనక్రమమ్

అగ్నికార్యము పూర్తయిన తర్వాత కూడా ఎక్కడైనా ఇదే విధి వర్తిస్తుంది; ఆ తరువాత, మనస్సులో మొత్తం ఆరాధన క్రమాన్ని పూర్తిగా ముగించాలి.

లింగే చ పూజయేద్దేవం స్థండిలే వానలే ఽపి వా

లింగంలో, లేదా స్థండిలంపై, లేదా అగ్నిలో అయినా దేవుని పూజించాలి.

ప్రోక్షయేన్మూలమంత్రేణ పూజాస్థానం విశుద్ధయే గన్ధచన్దనతోయేన పుష్పం తత్ర వినిక్షిపేత్

పూజాస్థలాన్ని శుద్ధిచేయడానికి మూలమంత్రంతో తటాకం చేసి, గంధపు నీటితో పువ్వును అక్కడ ఉంచాలి.

అస్త్రేణోత్సార్య వై విఘ్నానవగుణ్ఠ్య చ వర్మణా అస్త్రం దిక్షు ప్రవిన్యస్య కల్పయేదర్చనాభువమ్

ఒక ఆయుధంతో అడ్డంకులను తొలగించి, వాటిని కవచంతో కప్పి, ఆ ఆయుధాన్ని అన్ని దిశల్లో విసిరి, ఆరాధనకు స్థలాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

తత్ర దర్భాన్పరిస్తీర్య క్షాలయేత్ప్రోక్షణాదిభిః సంశోధ్య సర్వపాత్రాణి ద్రవ్యశుద్ధిం సమాచరేత్

ఆ స్థలంలో దర్భను పరచి, ప్రోక్షణాది విధానాలతో శుభ్రపరిచి, అన్ని పాత్రలను శుద్ధి చేసి, ఉపయోగించే పదార్థాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి.

ప్రోక్షణీమర్ధ్యపాత్రం చ పాద్యపాత్రమతః పరమ్ తథైవాచమనీయస్య పాత్రం చేతి చతుష్టయమ్

ప్రోక్షణానికి, పాదమునుగుటకు, ఆచమనం చేయుటకు వాడే నాలుగు పాత్రలను సరిగా సిద్ధం చేయాలి.

ప్రక్షాల్య ప్రోక్ష్య వీక్ష్యాథ క్షిపేత్తేషు జలం శివమ్ పుణ్యద్రవ్యాణి సర్వాణి యథాలాభం వినిక్షిపేత్

పాత్రలను కడిగి, ప్రోక్షణ చేసి, పరిశీలించి, వాటిలో శుభ్రమైన నీటిని పోయాలి. లభ్యమైనంత పవిత్ర పదార్థాలను అందులో వేయాలి.