శివపురాణమ్

హుత్వా మంత్రన్తు సంతర్ప్య సందీప్యాశాస్య చేశ్వరమ్ సమర్ప్య మంత్రం శిష్యస్య పాణౌ శేషం సమాపయేత్

మంత్రంతో హోమం చేసి, దేవతలను సంతృప్తిపర్చిన తరువాత, ఈశ్వరుణ్ని ఆహ్వానించి, మంత్రాన్ని శిష్యుని చేతిలో పెట్టి, మిగతా కర్మలను పూర్తి చేయాలి.

అథవా మంత్రసంస్కారమనుచింత్యాఖిలం క్రమాత్ అధ్వశుద్ధిం గురుః కుర్యాదభిషేకావసానికమ్

లేదా, మంత్రసంస్కారాన్ని పూర్తిగా ఆలోచించి, అభిషేకం ముగిసిన తరువాత గురువు పథశుద్ధిని చేయాలి.

తత్ర యః శాన్త్యతీతాదికలాసు విహితో విధిః స సర్వో ఽపి విధాతవ్యస్తత్త్వత్రయవిశోధనే

అక్కడ శాంత్యతీత మొదలైన కళల్లో ఏ విధి చెప్పబడిందో, అది మొత్తం తత్త్వత్రయ శుద్ధికి చేయాలి.

శివవిద్యాత్మతత్త్వాఖ్యం తత్త్వత్రయముదాహృతమ్ శక్తౌ శివస్తతో విద్యాత్తస్యాస్త్వాత్మా సముద్బభౌ

శివుడు, విద్య, ఆత్మ అనే తత్త్వత్రయం అని చెప్పబడింది. శక్తిలోనుంచి శివుడు, ఆయననుంచి విద్య, ఆ విద్యనుంచి ఆత్మ ఉద్భవించాయి.

శివేన శాంత్యతీతాధ్వా వ్యాప్తస్తదపరః పరః విద్యయా పరిశిష్టో ఽధ్వా హ్యాత్మనా నిఖిలః క్రమాత్

శివుని ద్వారా శాంత్యతీత మార్గం వ్యాపించబడింది, దాని పైనది పరమమైనది. విద్య ద్వారా మిగతా మార్గం, ఆత్మ ద్వారా అన్నీ క్రమంగా వ్యాపించాయి.

దుర్లభం శాంభవం మత్వా మంత్రమూలం మనీషిణః శాక్తం శంసీత సంస్కారం శివశాస్త్రార్థపారగాః

శివశాస్త్రార్థాన్ని బాగా తెలిసిన జ్ఞానులు, శాంభవ మంత్రాన్ని అరుదైనదిగా, మూలమైనదిగా భావించి, శాక్త సంస్కారాన్ని ప్రకటించాలి.

ఇతి తే సర్వమాఖ్యాతం సంస్కారాఖ్యస్య కర్మణః చాతుర్విధ్యమిదం కృష్ణ కిం భూయ శ్రోతుమిచ్ఛసి

ఇలా, కృష్ణా, సంస్కారమనే కర్మకు సంబంధించిన నాలుగు విధాల వివరాన్ని నీకు చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?

భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి శివాశ్రమనిషేవిణామ్ శివశాస్త్రోదితం కర్మ నిత్యనైమిత్తికం తథా

ప్రభూ! శివాశ్రమంలో నివసించే వారికి శివశాస్త్రాలలో చెప్పిన నిత్య, నైమిత్తిక కర్మల గురించి వినాలని నాకు ఆశ ఉంది.

ప్రాతరుత్థాయ శయనాద్ధ్యాత్వా దేవం సహామ్బయా విచార్య కార్యం నిర్గచ్ఛేద్గృహాదభ్యుదితే ఽరుణే

ఉషోదయానికి ముందే మంచం నుండి లేచి, అమ్మవారితో కూడిన దేవుణ్ణి ధ్యానించి, తాను చేయవలసిన పనులను ఆలోచించి, అరుణోదయ సమయంలో ఇంటి నుండి బయటకు వెళ్లాలి.

అబాధే విజనే దేశే కుర్యాదావశ్యకం తతః కృత్వా శౌచం విధానేన దంతధావనమాచరేత్

ఎటువంటి అడ్డంకి లేకుండా, ఒంటరిగా ఉన్న ప్రదేశంలో అవసరమైన పనులు పూర్తిచేసిన తరువాత, నియమానుసారం శౌచం పాటించి, తరువాత పళ్లను తుడవాలి.

అలాభే దంతకాష్ఠానామష్టమ్యాదిదినేషు చ అపాం ద్వాదశగణ్డూషైః కుర్యాదాస్యవిశోధనమ్

పళ్లకాయలు దొరకనప్పుడు లేదా అష్టమి వంటి రోజుల్లో, నీటిని పన్నెండు సార్లు నోటిలో తిప్పి నోరు శుభ్రం చేసుకోవాలి.

ఆచమ్య విధివత్పశ్చాద్వారుణం స్నానమాచరేత్ నద్యాం వా దేవఖాతే వా హ్రదే వాథ గృహే ఽపి వా

విధిగా ఆచమనం చేసిన తరువాత, వరుణస్నానం చేయాలి. అది నదిలోనైనా, పవిత్రమైన చెరువులోనైనా, సరస్సులోనైనా, లేక ఇంట్లోనైనా చేయవచ్చు.

స్నానద్రవ్యాణి తత్తీరే స్థాపయిత్వా బహిర్మలమ్ వ్యాపోహ్య మృదమాలిప్య స్నాత్వా గోమయమాలిపేత్

స్నానానికి కావలసిన వస్తువులను నది ఒడ్డున పెట్టి, బయట మలినాలను తొలగించి, మట్టిని శరీరానికి పట్టించి స్నానం చేసి, తరువాత గోమయం కూడా పట్టుకోవాలి.

స్నాత్వా పునః పునర్వస్త్రం త్యక్త్వావాథ విశోధ్య చ సుస్నాతో నృపవద్భూయః శుద్ధం వాసో వసీత చ

స్నానం చేసిన తరువాత, మళ్లీ మళ్లీ వస్త్రాన్ని మార్చి శరీరాన్ని శుభ్రం చేసుకోవాలి. పూర్తిగా స్నానం చేసినవాడు రాజు లాగా శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించాలి.

మలస్నానం సుగంధాద్యైః స్నానం దన్తవిశోధనమ్ న కుర్యాద్బ్రహ్మచారీ చ తపస్వీ విధవా తథా

బ్రహ్మచారి, తపస్వి, లేదా విధవా వారు సుగంధ ద్రవ్యాలతో స్నానం చేయకూడదు. అలాగే, అటువంటి వస్తువులతో పళ్లను శుభ్రం చేయకూడదు.

సోపవీతశ్శిఖాం బద్ధా ప్రవిశ్య చ జలాంతరమ్ అవగాహ్య సమాచాంతో జలే న్యస్యేత్త్రిమండలమ్

యజ్ఞోపవీతం ధరించి, శిఖను బిగించి, నీటిలోకి ప్రవేశించి, పూర్తిగా మునిగి, ఆచమనం చేసి, నీటిలో మూడు వలయాలను ఏర్పరచాలి.

సౌమ్యే మగ్నః పునర్మంత్రం జపేచ్ఛక్త్యా శివం స్మరేత్ ఉత్థాయాచమ్య తేనైవ స్వాత్మానమభిషేచయేత్

స్వచ్ఛమైన నీటిలో మునిగి, మంత్రాన్ని శ్రద్ధతో జపించి, శివుని ధ్యానం చేసి, పైకి వచ్చి ఆచమనం చేసి, అదే నీటితో తనను తాను అభిషేకించాలి.

గోశృంగేణ సదర్భేణ పాలాశేన దలేన వా పాద్మేన వాథ పాణిభ్యాం పఞ్చకృత్వస్త్రిరేవ వా

ఆవు కొమ్ముతోనైనా, దర్భతోనైనా, పాలాశపత్రంతోనైనా, కమలంతోనైనా, లేక చేతులతోనైనా, ఐదు సార్లు లేదా మూడు సార్లు అభిషేకం చేయాలి.

ఉద్యానాదౌ గృహే చైవ వర్ధన్యా కలశేన వా అవగాహనకాలే ఽద్భిర్మంత్రితైరభిషేచయేత్

తోటలోనైనా, ఇంట్లోనైనా, లేదా కలశంతోనైనా, మునిగే సమయంలో మంత్రపూర్వకంగా పవిత్రమైన నీటితో అభిషేకం చేయాలి.

అథ చేద్వారుణం కర్తుమశక్తః శుద్ధవాససా ఆర్ద్రేణ శోధయేద్దేహమాపాదతలమస్తకమ్

వరుణస్నానం చేయలేకపోతే, శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, తడిగా శరీరాన్ని పాదాల నుండి తల వరకు శుభ్రం చేయాలి.

ఆగ్నేయం వాథ వా మాంత్రం కుర్యాత్స్నానం శివేన వా శివచింతాపరం స్నానం యుక్తస్యాత్మీయముచ్యతే

లేకపోతే, అగ్నిస్నానం, మంత్రస్నానం లేదా శివస్నానం చేయవచ్చు. శివుని ధ్యానంలో లీనమైనవారికి అలాంటి స్నానమే తగినదిగా భావించబడుతుంది.

స్వసూత్రోక్తవిధానేన మంత్రాచమనపూర్వకమ్ ఆచరేద్బ్రహ్మయజ్ఞాంతం కృత్వా దేవాదితర్పణమ్

తన స్వీయసూత్రంలో చెప్పిన విధంగా, మంత్రాలతో, ఆచమనంతో ముందుగా బ్రహ్మయజ్ఞాన్ని చేసి, తరువాత దేవతలకూ ఇతరులకు తర్పణం చేయాలి.

మండలస్థం మహాదేవం ధ్యాత్వాభ్యర్చ్య యథావిధి దద్యాదర్ఘ్యం తతస్తస్మై శివాయాదిత్యరూపిణే

మండలంలో మహాదేవుడిని ధ్యానించి, నియమానుసారం పూజించి, తరువాత సూర్యరూపుడైన శివునికి అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.

అథ వైతత్స్వసూత్రోక్తం కృత్వా హస్తౌ విశోధయేత్ కరన్యాసం తతః కృత్వా సకలీకృతవిగ్రహః

లేదా, తన సూత్రంలో చెప్పిన ప్రకారం చేయడం పూర్తయ్యాక, చేతులను శుభ్రం చేసి, తరువాత కరణ్యాసం చేసి, పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉండాలి.

వామహస్తగతాంభోభిర్గంధసిద్ధార్థకాన్వితైః కుశపుంజేన వాభ్యుక్ష్య మూలమంత్రసమన్వితైః

ఎడమచేతిలో నీటిని తీసుకుని, సుగంధ ద్రవ్యాలు, నువ్వులు కలిపి, లేదా కుశ తుప్పుతో మంత్రాలతో అభిషేకం చేయాలి.

ఆపోహిష్ఠాదిభిర్మన్త్రైః శేషమాఘ్రాయ వై జలమ్ వామనాసాపుటేనైవ దేవం సంభావయేత్సితమ్

ఆపోహిష్ఠ మొదలైన మంత్రాలతో, మిగిలిన నీటిని వాసన చూసిన తరువాత, ఎడమ ముక్కుతో నీటిని తీసుకుని దేవునికి సత్కారం చేయాలి.

అర్ఘమాదాయ దేహస్థం సవ్యనాసాపుటేన చ కృష్ణవర్ణేన బాహ్యస్థం భావయేచ్చ శిలాగతమ్

అర్ఘ్యం తీసుకుని, ఎడమ ముక్కుతో తన శరీరంలో దేవుడిని ధ్యానించాలి. బాహ్యంగా, నలుపు రంగులో శిలలో ఉన్నట్టు భావించాలి.

తర్పయేదథ దేవేభ్య ఋషిభిశ్చ విశేషతః భూతేభ్యశ్చ పితృభ్యశ్చ దద్యాదర్ఘ్యం యథావిధి

తర్వాత దేవతలకు, ముఖ్యంగా ఋషులకు, భూతగణాలకు, పితృదేవతలకు యథావిధిగా అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.

రక్తచందనతోయేన హస్తమాత్రేణ మండలమ్ సువృత్తం కల్పయేద్భూమౌ రక్తచూర్ణాద్యలంకృతమ్

ఎర్రగంధపు నీటితో, చేతి పరిమాణంలో, నేలపై ఒక వృత్తాన్ని బాగా వేసి, ఎర్రపొడి మొదలైన వాటితో అలంకరించాలి.